LGS - Anlatım Bozuklukları - Orta Test - Anlatım Bozuklukları 1 - 2
Doğru cevap: A
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlam belirsizliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
A
Babam, kardeşimle okula gitti.
B
Arkadaşımın kalemini masadan aldım.
C
Öğretmen, öğrencilere ödev verdi.
D
Yağmur başlayınca içeri girdik.
Çözüm
A cümlesinde "kardeşimle" ifadesi, kimin kardeşi olduğu konusunda belirsizlik oluşturur. "Babam, benim kardeşimle okula gitti." ya da "Babam, kardeşiyle okula gitti." şeklinde netleştirilmelidir.
2. soru
LGS - Anlatım Bozuklukları - Orta Test - Anlatım Bozuklukları 1 - 4
Doğru cevap: B
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tamlayan eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
A
Okulun bahçesi ve sınıfları yenilendi.
B
Annemin çantası ve telefonu kayboldu.
C
Şehrin sokakları ve parkları kalabalıktı.
D
Takımın forması ve amblemi değişti.
Çözüm
B cümlesinde "annemin" tamlayanı ikinci isim için de gerekli olduğu hâlde eksik bırakılmıştır. Doğrusu: "Annemin çantası ve annemin telefonu kayboldu." (ya da "Annemin çantası ve telefonu" yerine "Annemin çantası ile telefonu" biçiminde de düzenlenebilir).
3. soru
LGS - Anlatım Bozuklukları - Orta Test - Anlatım Bozuklukları 2 - 4
Doğru cevap: B
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
A
Bu sorunu birlikte çözebiliriz.
B
Yarın sabah erkenden erken kalkacağım.
C
Ödevimi bitirince dışarı çıkacağım.
D
Herkes kendi fikrini söyledi.
Çözüm
Cümlede "sabah erkenden" ifadesi zaten "erken" anlamı taşır. Ayrıca bir kez daha "erken" sözcüğü kullanılmıştır. Bu nedenle gereksiz sözcükten kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır.
4. soru
LGS - Anlatım Bozuklukları - Orta Test - Anlatım Bozuklukları 2 - 5
Doğru cevap: A
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tamlayan eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
A
Okulun bahçesi ve spor salonu yenilendi.
B
Annemin ve babamın sözünü dinlerim.
C
Çantamı ve kitaplarımı dolaba koydum.
D
Sınıfın duvarları ve sıraları temizlendi.
Çözüm
"Okulun" tamlayanı iki isme de bağlanacaksa ikinci isimde de anlam karışmaması için paralellik gerekir. "Okulun bahçesi" doğruyken "okulun spor salonu" ifadesi de kastedilir. Doğru ve açık anlatım için "Okulun bahçesi ve okulun spor salonu yenilendi." denmelidir.
5. soru
LGS - Anlatım Bozuklukları - Orta Test - Anlatım Bozuklukları 2 - 6
İlk yüklem etken (öğrenciler girdi), ikinci yüklem edilgen (yoklama alındı) kurulmuştur. Aynı özneyle sürmesi beklenen eylemde çatı uyumsuzluğu oluşur. Doğrusu "Öğrenciler sınıfa girdi ve yoklamayı aldı." ya da "Sınıfa girildi ve yoklama alındı." olmalıdır.
6. soru
LGS - Anlatım Bozuklukları - Orta Test - Anlatım Bozuklukları 6 - 1
Doğru cevap: A
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne-yüklem uyumsuzluğundan kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
A
Öğrenciler sınıfa girince herkes yerine oturdu.
B
Bizim mahalledeki çocuklar her akşam parkta oynar.
C
Bu kitaplar masanın üzerinde duruyor.
D
Sınıfın pencereleri açıldı ve içerisi havalandırıldı.
Çözüm
Cümlede özne "öğrenciler" (çoğul) iken yüklem "oturdu" (tekil) kullanılmıştır. Çoğul özneyle yüklem uyumsuzluğu vardır. Doğrusu: "... herkes yerine oturdu" denecekse özne "herkes" olmalı ya da "öğrenciler yerine oturdu/oturdular" olmalıdır.
7. soru
LGS - Anlatım Bozuklukları - Orta Test - Anlatım Bozuklukları 6 - 3
Doğru cevap: C
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde mantık hatasından kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
A
Bu soruyu çözmek için önce verilenleri dikkatlice incelemelisin.
B
Sadece Ali değil, Ayşe de bu projede görev aldı.
C
İki seçenekten üçüncüsünü tercih ettiğini söyledi.
D
Ders çalışırken telefonunu uzak bir yere koyman iyi olur.
Çözüm
"İki seçenek" varken "üçüncüsünü" tercih etmek mantıksal olarak mümkün değildir. Bu nedenle cümlede mantık hatası vardır. Doğrusu: "Üç seçenekten ikincisini/üçüncüsünü..." ya da "İki seçenekten birincisini/ikincisini..."
8. soru
LGS - Anlatım Bozuklukları - Orta Test - Anlatım Bozuklukları 7 - 1
Doğru cevap: C
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek-fiil/kip uyumsuzluğundan kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
A
Dün akşam eve geç geldim.
B
Kitabı bitirince sana vereceğim.
C
Onu aradım ama telefonu kapalıymış.
D
Bu şehirde yaşamak istiyorum.
Çözüm
"Aradım" kesin geçmiş zamanla verilmişken "kapalıymış" duyulan geçmiş zamandır. Aynı bağlamda kiplerin uyumsuz kullanımı anlatımı bozar. Doğrusu "Onu aradım ama telefonu kapalıydı."
9. soru
LGS - Anlatım Bozuklukları - Orta Test - Anlatım Bozuklukları 9 - 1
Doğru cevap: C
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tamlama yanlışlığından kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
A
Okulun bahçesindeki ağaçlar budandı.
B
Annemin yaptığı kek çok lezzetliydi.
C
Spor salonu ve kütüphanenin açılışı yapıldı.
D
Yazarın son romanı kısa sürede tükendi.
Çözüm
"Kütüphanenin" sözcüğü yalnızca ikinci unsura bağlanmıştır, ilk unsur açıkta kalır. Doğrusu "Spor salonunun ve kütüphanenin açılışı" ya da "Spor salonu ile kütüphanenin açılışı" olmalıdır. Bu nedenle anlatım bozukluğu vardır.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: A
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde öge eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
A
Ne zaman arasam ya meşgul oluyor ya da telefonu açmıyor.
B
Bu yıl kursa yazıldım; çünkü eksiklerimi gidermek istiyorum.
C
Güneş batınca sokaklar birden sessizleşti.
D
Ödevini bitiren öğrenciler bahçeye çıktı.
Çözüm
“Ya ... ya da ...” bağlacında yüklemler paralel kurulmalıdır. İlk kısımda “meşgul oluyor” denmiş, ikinci kısımda “(meşgul) oluyor” eksik bırakılmıştır; “ya meşgul oluyor ya da telefonu açmıyor” yerine “ya meşgul oluyor ya da açmıyor”/“ya meşgul oluyor ya da telefonu açmıyor oluyor” gibi paralellik sağlanmalıdır.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: D
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde mantık hatasından kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
A
Sınıfta en çok konuşan öğrencilerden biri de Ali’ydi.
B
Bu işi bugün bitirmezsek yarına kalacak.
C
Gerekli belgeleri eksiksiz ve tam olarak teslim etti.
D
Yarışmaya katılanların hepsi ödül aldı; bazıları ise dereceye girdi.
Çözüm
“Hepsi ödül aldı” denince zaten “bazıları” da ödül almış olur; ikinci yargı ilkini gereksiz kılar ve mantık ilişkisi bozulur. Doğrusu “Yarışmaya katılanların bazıları ödül aldı; bazıları ise dereceye girdi.” gibi olmalıdır.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: C
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çatı uyuşmazlığından kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?