Cümlede Anlam

1. Sayfa: Temel Kavramlar — Cümlenin anlamını belirleyen ipuçları

1) Cümlede anlam nedir?

Bir cümlenin anlamını kavramak; cümlenin verdiği mesajı, vurguyu ve konuşanın tutumunu doğru bulmaktır. sınav’de genellikle:

2) Anlamı belirleyen sinyaller (anahtar kelimeler)

Bazı sözcükler, cümlenin yönünü hemen belli eder. Sorularda bu kelimeleri yakalamak büyük avantajdır.

3) Vurgu nerede? (cümlede ağırlık)

sınav’de sık yapılan hata: cümleyi baştan okuyup “ilk fikir”e takılmak. Oysa vurgu çoğu zaman son kısımda veya karşıtlık bağlacından sonra olur.

4) Cümlede anlam sorularında en çok çıkan başlıklar

Cümlede Anlam

2. Sayfa: Cümle türleri — Olumlu, olumsuz, soru ve ünlem

1) Cümle türlerini ayırt etmek neden önemli?

sınav’de birçok soru, cümlenin hangi türde kurulduğunu anlamanı ister. Çünkü olumlu, olumsuz ya da soru biçiminde kurulan cümlelerin verdiği mesajlar farklıdır.

2) Olumlu cümle

Yargının gerçekleştiğini veya gerçekleşebileceğini bildiren cümlelerdir.

3) Olumsuz cümle

Yargının gerçekleşmediğini veya gerçekleşmeyeceğini bildiren cümlelerdir. Genellikle -ma / -me ekleriyle kurulur.

4) Soru cümlesi

Bir bilgi edinmek amacıyla sorulan cümlelerdir. mi / mı / mu / mü soru ekleriyle veya soru sözcükleriyle kurulur.

5) Ünlem cümlesi

Sevinç, şaşkınlık, korku, üzüntü gibi duyguları güçlü biçimde anlatan cümlelerdir.

Cümlede Anlam

3. Sayfa: Kesinlik, olasılık ve tahmin bildiren ifadeler

1) İfadelerin kesinlik derecesi

Bazı cümlelerde anlatılan durum kesin bir yargı içerirken, bazılarında olasılık veya tahmin söz konusudur. sınav’de bu ayrımı doğru yapmak çok önemlidir.

2) Kesinlik bildiren ifadeler

Gerçekleşeceği veya doğruluğu kesin olan durumları anlatır. Bu tür cümlelerde tereddüt yoktur.

• Bu kitap kesinlikle sınavda işine yarar.
• Düzenli çalışan biri mutlaka başarılı olur.

3) Olasılık bildiren ifadeler

Bir durumun gerçekleşme ihtimalini bildirir. Cümlede kesinlik yoktur, ihtimal vardır.

• Yarın hava yağmurlu olabilir.
• Bu soru sınavda belki çıkmaz.

4) Tahmin bildiren ifadeler

Kişisel düşünceye ve çıkarıma dayalı yargılar içerir. Genellikle geleceğe yöneliktir.

• Bence bu konu sınavda zorlayıcı olacak.
• Bu denemeden yüksek puan alacağını tahmin ediyorum.

Cümlede Anlam

4. Sayfa: Neden–sonuç, amaç–sonuç ve koşul anlamı

1) Anlam ilişkileri neden önemlidir?

Cümlede anlam sorularında yalnızca söylenen değil, neden söylendiği ve hangi sonuca bağlandığı da sorgulanır. Bu nedenle cümleler arasındaki anlam ilişkilerini doğru belirlemek gerekir.

2) Neden–sonuç anlamı

Bir olayın gerçekleşme sebebi ile ortaya çıkan sonuç birlikte verilir. “Neden?” sorusuna cevap alınabiliyorsa bu ilişki vardır.

• Yağmur yağdığı için maça gidemedik.
• Düzenli çalıştı, bu yüzden başarılı oldu.

3) Amaç–sonuç anlamı

Yapılan işin hangi amaçla gerçekleştirildiğini bildirir. “Niçin?” veya “hangi amaçla?” sorularına cevap verir.

• Sınavı kazanmak için her gün çalışıyor.
• Kitabı anlamak amacıyla tekrar okudu.

4) Koşul (şart) anlamı

Bir durumun gerçekleşmesinin başka bir duruma bağlı olduğunu anlatır. “Hangi şartla?” sorusu sorulabilir.

• Düzenli çalışırsan başarılı olursun.
• Hava güzel ise pikniğe gideceğiz.

Cümlede Anlam

5. Sayfa: Karşılaştırma, benzetme ve örneklendirme anlamı

1) Benzerlik ve farklılıklar nasıl anlatılır?

Bazı cümlelerde iki ya da daha fazla durum arasında benzerlik, üstünlük ya da farklılık kurulabilir. sınav’de bu ilişkileri ayırt etmek sıkça ölçülür.

2) Karşılaştırma anlamı

İki varlık, durum veya kavramın benzer ya da farklı yönlerini ortaya koyan cümlelerdir.

• Bu kitap, önceki kitaba göre daha sürükleyici.
• Matematik, fen dersine kıyasla daha çok zaman istiyor.

3) Benzetme anlamı

Bir varlığın veya durumun, başka bir varlığa benzer yönleriyle anlatılmasıdır.

• Zaman su gibi akıp geçti.
• Çocuk, sevinçten uçacak gibiydi.

4) Örneklendirme anlamı

Anlatılan düşünceyi somutlaştırmak ve daha anlaşılır kılmak için örnek verilen cümlelerdir.

• Birçok spor dalı vardır; örneğin yüzme, basketbol, voleybol.
• Bazı şehirler çok kalabalıktır, mesela İstanbul.