9. Sınıf Matematik

9. Sınıf Matematik Sayi Problemleri Testleri

Sayı Problemleri konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

9. Sınıf Sayı Problemleri Testleri

Sayı problemleri; basamak, rakam, ardışık sayılar, tek-çift sayılar ve sayıların ilişkileri gibi temel problem türlerini içerir. Bu testler, problem metnini denkleme dönüştürme becerisini güçlendirmeyi hedefler.

Problem Kurma Becerisi

Soruda bilinmeyen sayı uygun bir değişkenle temsil edilmeli, verilen ilişkiler denklem haline getirilmelidir. Basamak sorularında onlar ve birler basamağını doğru ifade etmek çok önemlidir.

9. Sınıf İçin Pratik Önerisi

Çözümleri incelerken yalnızca sonucu değil, denklem kurma adımını da kontrol et. Böylece farklı sayı problemi türlerinde benzer mantığı kullanabilirsin.

10. Test

9. Sınıf Matematik Sayi Problemleri Testleri

Sayı Problemleri konusu 10. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

n pozitif tam sayısı 12 ile bölündüğünde 5 kalanını, 15 ile bölündüğünde 8 kalanını, 16 ile bölündüğünde 13 kalanını veriyor.

Buna göre n’in alabileceği en küçük değer kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Koşulları eşdeğer kongruensler olarak yazalım: n ≡ 5 ( mod 12 ) n ≡ 8 ( mod 15 ) n ≡ 13 ( mod 16 ) Birinci koşuldan n ’yi parametreleyelim: n = 12 a + 5 Bunu ikinci koşulda kullanalım: 12 a + 5 ≡ 8 ( mod 15 ) 12 a ≡ 3 ( mod 15 ) Ortak bölen ile sadeleştirelim: gcd ( 12, 15 ) = 3 4 a ≡ 1 ( mod 5 ) Buradan a ’yı bulalım. Mod 5 ’te 4 ’ün tersi yine 4 ’tür: 4 · 4 ≡ 1 ( mod 5 ) a ≡ 4 ( mod 5 ) a = 5 k + 4 Bunu n ifadesine geri yazalım: n = 12 ( 5 k + 4 ) + 5 n = 60 k + 53 n ≡ 53 ( mod 60 ) Şimdi üçüncü koşulu kullanalım: 60 k + 53 ≡ 13 ( mod 16 ) 60 k ≡ 13 - 53 ( mod 16 ) 60 k ≡ - 40 ( mod 16 ) Mod 16 ’da sadeleştirelim: 60 ≡ 12 ( mod 16 ) - 40 ≡ 8 ( mod 16 ) 12 k ≡ 8 ( mod 16 ) Ortak bölen ile sadeleştirelim: gcd ( 12, 16 ) = 4 3 k ≡ 2 ( mod 4 ) Mod 4 ’te 3 tersinir ve tersi yine 3 ’tür: 3 · 3 ≡ 1 ( mod 4 ) k ≡ 3 · 2 ( mod 4 ) k ≡ 6 ≡ 2 ( mod 4 ) k = 4 t + 2 Son olarak n: n = 60 ( 4 t + 2 ) + 53 n = 240 t + 173 En küçük pozitif değer için t ’yi sıfır alırız: t = 0 n = 173 Kontrol: 173 = 12 · 14 + 5 173 = 15 · 11 + 8 173 = 16 · 10 + 13 Dolayısıyla doğru cevap şık B ’dir.

  1. Çözüm: Koşulları eşdeğer kongruensler olarak yazalım: n ≡ 5 ( mod 12 ) n ≡ 8 ( mod 15 ) n ≡ 13 ( mod 16 ) Birinci koşuldan n ’yi parametreleyelim: n = 12 a + 5 Bunu ikinci koşulda kullanalım: 12 a + 5 ≡ 8 ( mod 15 ) 12 a ≡ 3 ( mod 15 ) Ortak bölen ile sadeleştirelim: gcd ( 12, 15 ) = 3 4 a ≡ 1 ( mod 5 ) Buradan a ’yı bulalım. Mod 5 ’te 4 ’ün tersi yine 4 ’tür: 4 · 4 ≡ 1 ( mod 5 ) a ≡ 4 ( mod 5 ) a = 5 k + 4 Bunu n ifadesine geri yazalım: n = 12 ( 5 k + 4 ) + 5 n = 60 k + 53 n ≡ 53 ( mod 60 ) Şimdi üçüncü koşulu kullanalım: 60 k + 53 ≡ 13 ( mod 16 ) 60 k ≡ 13 - 53 ( mod 16 ) 60 k ≡ - 40 ( mod 16 ) Mod 16 ’da sadeleştirelim: 60 ≡ 12 ( mod 16 ) - 40 ≡ 8 ( mod 16 ) 12 k ≡ 8 ( mod 16 ) Ortak bölen ile sadeleştirelim: gcd ( 12, 16 ) = 4 3 k ≡ 2 ( mod 4 ) Mod 4 ’te 3 tersinir ve tersi yine 3 ’tür: 3 · 3 ≡ 1 ( mod 4 ) k ≡ 3 · 2 ( mod 4 ) k ≡ 6 ≡ 2 ( mod 4 ) k = 4 t + 2 Son olarak n: n = 60 ( 4 t + 2 ) + 53 n = 240 t + 173 En küçük pozitif değer için t ’yi sıfır alırız: t = 0 n = 173 Kontrol: 173 = 12 · 14 + 5 173 = 15 · 11 + 8 173 = 16 · 10 + 13 Dolayısıyla doğru cevap şık B ’dir.

Koşulları eşdeğer kongruensler olarak yazalım:

n5(mod12)n8(mod15)n13(mod16)

Birinci koşuldan n’yi parametreleyelim:

n=12a+5

Bunu ikinci koşulda kullanalım:

12a+58(mod15)12a3(mod15)

Ortak bölen ile sadeleştirelim:

gcd(12,15)=34a1(mod5)

Buradan a’yı bulalım. Mod 5’te 4’ün tersi yine 4’tür:

4·41(mod5)a4(mod5)a=5k+4

Bunu n ifadesine geri yazalım:

n=12(5k+4)+5n=60k+53n53(mod60)

Şimdi üçüncü koşulu kullanalım:

60k+5313(mod16)60k13-53(mod16)60k-40(mod16)

Mod 16’da sadeleştirelim:

6012(mod16)-408(mod16)12k8(mod16)

Ortak bölen ile sadeleştirelim:

gcd(12,16)=43k2(mod4)

Mod 4’te 3 tersinir ve tersi yine 3’tür:

3·31(mod4)k3·2(mod4)k62(mod4)k=4t+2

Son olarak n:

n=60(4t+2)+53n=240t+173

En küçük pozitif değer için t’yi sıfır alırız:

t=0n=173

Kontrol:

173=12·14+5173=15·11+8173=16·10+13

Dolayısıyla doğru cevap şık B’dir.

2. SoruÇoktan Seçmeli

Üç basamaklı N sayısı için aşağıdaki koşullar sağlanıyor:
  • Rakamları ters yazılınca oluşan sayı, 198 artıyor.
  • 9 ile bölündüğünde kalan 5 oluyor.
  • 8 ile tam bölünüyor.
N kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Üç basamaklı sayı, yüzler basamağı a, onlar basamağı b, birler basamağı c olacak şekilde yazılsın. Bu durumda sayı ve tersi: N = 100 a + 10 b + c Ters = 100 c + 10 b + a 1. koşul: ters yazılınca sayı 198 artıyor. 100 c + 10 b + a = 100 a + 10 b + c + 198 Ortak terimleri sadeleştirip düzenleyelim: 100 c + a = 100 a + c + 198 99 c - 99 a = 198 99 ( c - a ) = 198 c - a = 2 Yani birler basamağı, yüzler basamağından 2 fazladır. 2. koşul: sayı 9 ile bölününce kalan 5. Bu, rakamlar toplamı ile aynı kalanı verir. a + b + c ≡ 5 ( mod   9 ) Burada c = a + 2 yazalım: a + b + ( a + 2 ) ≡ 5 ( mod   9 ) 2 a + b + 2 ≡ 5 ( mod   9 ) 2 a + b ≡ 3 ( mod   9 ) 3. koşul: sayı 8 ile tam bölünüyor. Şimdi yüzler basamağı a için olası değerleri deneriz. Çünkü c = a + 2 olduğundan a en fazla 7 olabilir. Her a için, b ≡ 3 - 2 a ( mod   9 ) olacak şekilde b bulunur; sonra oluşan sayı 8 ile bölünür mü kontrol edilir. Kontrollerin özeti: a c = a + 2 b ≡ 3 - 2 a ( mod   9 ) Oluşan sayı 8 ile bölünme 1 3 1 113 Hayır 2 4 8 284 Hayır 3 5 6 365 Hayır 4 6 4 446 Hayır 5 7 2 527 Hayır 6 8 0 608 Evet 7 9 7 779 Hayır Görüldüğü gibi koşulları sağlayan tek sayı 608 ’dir. Şimdi şıklardan A seçeneği olan 608 ’in koşulları sağladığını net biçimde doğrulayalım: Tersi 806 olup fark: 806 - 608 = 198 9 ile bölümden kalan: 608 ≡ 5 ( mod   9 ) 8 ile tam bölünme: 608 = 8 · 76 Sonuç olarak doğru cevap A şıkkı dır. N = 608

  1. Çözüm: Üç basamaklı sayı, yüzler basamağı a, onlar basamağı b, birler basamağı c olacak şekilde yazılsın. Bu durumda sayı ve tersi: N = 100 a + 10 b + c Ters = 100 c + 10 b + a 1. koşul: ters yazılınca sayı 198 artıyor. 100 c + 10 b + a = 100 a + 10 b + c + 198 Ortak terimleri sadeleştirip düzenleyelim: 100 c + a = 100 a + c + 198 99 c - 99 a = 198 99 ( c - a ) = 198 c - a = 2 Yani birler basamağı, yüzler basamağından 2 fazladır. 2. koşul: sayı 9 ile bölününce kalan 5. Bu, rakamlar toplamı ile aynı kalanı verir. a + b + c ≡ 5 ( mod   9 ) Burada c = a + 2 yazalım: a + b + ( a + 2 ) ≡ 5 ( mod   9 ) 2 a + b + 2 ≡ 5 ( mod   9 ) 2 a + b ≡ 3 ( mod   9 ) 3. koşul: sayı 8 ile tam bölünüyor. Şimdi yüzler basamağı a için olası değerleri deneriz. Çünkü c = a + 2 olduğundan a en fazla 7 olabilir. Her a için, b ≡ 3 - 2 a ( mod   9 ) olacak şekilde b bulunur; sonra oluşan sayı 8 ile bölünür mü kontrol edilir. Kontrollerin özeti: a c = a + 2 b ≡ 3 - 2 a ( mod   9 ) Oluşan sayı 8 ile bölünme 1 3 1 113 Hayır 2 4 8 284 Hayır 3 5 6 365 Hayır 4 6 4 446 Hayır 5 7 2 527 Hayır 6 8 0 608 Evet 7 9 7 779 Hayır Görüldüğü gibi koşulları sağlayan tek sayı 608 ’dir. Şimdi şıklardan A seçeneği olan 608 ’in koşulları sağladığını net biçimde doğrulayalım: Tersi 806 olup fark: 806 - 608 = 198 9 ile bölümden kalan: 608 ≡ 5 ( mod   9 ) 8 ile tam bölünme: 608 = 8 · 76 Sonuç olarak doğru cevap A şıkkı dır. N = 608
Üç basamaklı sayı, yüzler basamağı a, onlar basamağı b, birler basamağı c olacak şekilde yazılsın.
Bu durumda sayı ve tersi:
N=100a+10b+c
Ters=100c+10b+a
1. koşul: ters yazılınca sayı 198 artıyor.
100c+10b+a=100a+10b+c+198
Ortak terimleri sadeleştirip düzenleyelim:
100c+a=100a+c+198
99c-99a=198
99(c-a)=198
c-a=2
Yani birler basamağı, yüzler basamağından 2 fazladır.
2. koşul: sayı 9 ile bölününce kalan 5. Bu, rakamlar toplamı ile aynı kalanı verir.
a+b+c5(mod 9)
Burada c = a + 2 yazalım:
a+b+(a+2)5(mod 9)
2a+b+25(mod 9)
2a+b3(mod 9)
3. koşul: sayı 8 ile tam bölünüyor.
Şimdi yüzler basamağı a için olası değerleri deneriz. Çünkü c = a + 2 olduğundan a en fazla 7 olabilir.
Her a için,
b3-2a(mod 9)
olacak şekilde b bulunur; sonra oluşan sayı 8 ile bölünür mü kontrol edilir.
Kontrollerin özeti:
ac=a+2b3-2a(mod 9)Oluşan sayı8 ile bölünme131113Hayır248284Hayır356365Hayır464446Hayır572527Hayır680608Evet797779Hayır
Görüldüğü gibi koşulları sağlayan tek sayı 608’dir.
Şimdi şıklardan A seçeneği olan 608’in koşulları sağladığını net biçimde doğrulayalım:
Tersi 806 olup fark:
806-608=198
9 ile bölümden kalan:
6085(mod 9)
8 ile tam bölünme:
608=8·76
Sonuç olarak doğru cevap A şıkkıdır.
N=608
3. SoruÇoktan Seçmeli

İki basamaklı bir sayının rakamları toplamı 9 dur.

Bu sayının iki katı, rakamları yer değiştirilmiş sayının 9 fazlasına eşittir.

Bu sayı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Soruda iki basamaklı sayı için onlar basamağı a, birler basamağı b olsun. Sayı = 10 a + b Rakamları yer değiştirilmiş sayı = 10 b + a Verilen “rakamları toplamı 9” koşulunu yazalım: a + b = 9 “Bu sayının iki katı, rakamları yer değiştirilmiş sayının 9 fazlasına eşittir” koşulunu denklemleştirelim: 2 ( 10 a + b ) = ( 10 b + a ) + 9 Parantezleri açıp düzenleyelim: 20 a + 2 b = 10 b + a + 9 19 a - 8 b = 9 Birinci denklemden b ’yi çekelim: b = 9 - a Bunu ikinci denklemde yerine yazalım: 19 a - 8 ( 9 - a ) = 9 19 a - 72 + 8 a = 9 27 a = 81 a = 3 b ’yi bulalım: b = 9 - 3 = 6 Sayı: 10 a + b = 10 × 3 + 6 = 36 Sonuç: Doğru cevap B şıkkıdır. 36

  1. Çözüm: Soruda iki basamaklı sayı için onlar basamağı a, birler basamağı b olsun. Sayı = 10 a + b Rakamları yer değiştirilmiş sayı = 10 b + a Verilen “rakamları toplamı 9” koşulunu yazalım: a + b = 9 “Bu sayının iki katı, rakamları yer değiştirilmiş sayının 9 fazlasına eşittir” koşulunu denklemleştirelim: 2 ( 10 a + b ) = ( 10 b + a ) + 9 Parantezleri açıp düzenleyelim: 20 a + 2 b = 10 b + a + 9 19 a - 8 b = 9 Birinci denklemden b ’yi çekelim: b = 9 - a Bunu ikinci denklemde yerine yazalım: 19 a - 8 ( 9 - a ) = 9 19 a - 72 + 8 a = 9 27 a = 81 a = 3 b ’yi bulalım: b = 9 - 3 = 6 Sayı: 10 a + b = 10 × 3 + 6 = 36 Sonuç: Doğru cevap B şıkkıdır. 36

Soruda iki basamaklı sayı için onlar basamağı a, birler basamağı b olsun.

Sayı=10a+bRakamları yer değiştirilmiş sayı=10b+a

Verilen “rakamları toplamı 9” koşulunu yazalım:

a+b=9

“Bu sayının iki katı, rakamları yer değiştirilmiş sayının 9 fazlasına eşittir” koşulunu denklemleştirelim:

2(10a+b)=(10b+a)+9

Parantezleri açıp düzenleyelim:

20a+2b=10b+a+919a-8b=9

Birinci denklemden b’yi çekelim:

b=9-a

Bunu ikinci denklemde yerine yazalım:

19a-8(9-a)=919a-72+8a=927a=81a=3

b’yi bulalım:

b=9-3=6

Sayı:

10a+b=10×3+6=36

Sonuç: Doğru cevap B şıkkıdır.

36
4. SoruÇoktan Seçmeli

Rakamları farklı 5 basamaklı en küçük N doğal sayısının rakamları toplamı 24 ve N sayısı 12 ile bölünebilmektedir.

Buna göre N kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Verilen koşullar: N Rakamları farklı, beş basamaklı en küçük doğal sayı Rakamlar toplamı = 24 12 ile tam bölünebilir On iki ile bölünebilme için: 12 = 3 × 4 Dolayısıyla N hem 3 hem 4 ile bölünmelidir. Rakamlar toplamı koşulu zaten üçe bölünebilirliği sağlar: 24 = 3 × 8 Bu yüzden N sayısı 3 ile bölünebilir. Geriye yalnızca dörde bölünebilme şartı kalır: Bir sayının 4 ile bölünebilmesi için son iki basamağının 4 ile bölünebilmesi gerekir. En küçük beş basamaklı ve rakamları farklı sayıyı bulmak için soldan başlayarak en küçük rakamları seçeriz: İlk basamak en küçük sıfır olmayan rakam: 1 İkinci basamak en küçük farklı rakam: 0 N = 1 0 a b c Rakamlar toplamı: 1 + 0 + a + b + c = 24 a + b + c = 23 Sayıyı küçültmek için önce yüzler basamağı olan a en küçük olmalı. Ancak b ve c birer rakam olduğundan: b ≤ 9 c ≤ 9 İki farklı rakamın alabileceği en büyük toplam 9 + 8 = 17 Bu nedenle a = 2 için b + c = 21 gibi imkânsız toplamlar çıkar; benzer biçimde a ≤ 5 olamaz. Şimdi olası en küçük değerlerden ilerleyelim. Durum a = 6: b + c = 17 Uygun rakam çiftleri ( 8, 9 ) ve ( 9, 8 ) olur. Son iki basamak 89 veya 98 olur; ikisi de 4 ile bölünmez. 89 = 4 × 22 + 1 98 = 4 × 24 + 2 Durum a = 7: b + c = 16 Olası toplamlar için ( 7, 9 ) ve ( 9, 7 ) gerekir; fakat 7 zaten kullanıldığı için rakamlar farklı olamaz. Durum a = 8: b + c = 15 Uygun çiftler ( 6, 9 ) ve ( 9, 6 ) olabilir. Son iki basamağın 4 ile bölünebilmesi için 96 seçilir. 96 = 4 × 24 N = 10896 Kontrol: 1 + 0 + 8 + 9 + 6 = 24 10896 = 12 × 908 Rakamlar farklıdır ve sayı 12 ile tam bölünür. Sonuç: Doğru seçenek B N = 10896

  1. Çözüm: Verilen koşullar: N Rakamları farklı, beş basamaklı en küçük doğal sayı Rakamlar toplamı = 24 12 ile tam bölünebilir On iki ile bölünebilme için: 12 = 3 × 4 Dolayısıyla N hem 3 hem 4 ile bölünmelidir. Rakamlar toplamı koşulu zaten üçe bölünebilirliği sağlar: 24 = 3 × 8 Bu yüzden N sayısı 3 ile bölünebilir. Geriye yalnızca dörde bölünebilme şartı kalır: Bir sayının 4 ile bölünebilmesi için son iki basamağının 4 ile bölünebilmesi gerekir. En küçük beş basamaklı ve rakamları farklı sayıyı bulmak için soldan başlayarak en küçük rakamları seçeriz: İlk basamak en küçük sıfır olmayan rakam: 1 İkinci basamak en küçük farklı rakam: 0 N = 1 0 a b c Rakamlar toplamı: 1 + 0 + a + b + c = 24 a + b + c = 23 Sayıyı küçültmek için önce yüzler basamağı olan a en küçük olmalı. Ancak b ve c birer rakam olduğundan: b ≤ 9 c ≤ 9 İki farklı rakamın alabileceği en büyük toplam 9 + 8 = 17 Bu nedenle a = 2 için b + c = 21 gibi imkânsız toplamlar çıkar; benzer biçimde a ≤ 5 olamaz. Şimdi olası en küçük değerlerden ilerleyelim. Durum a = 6: b + c = 17 Uygun rakam çiftleri ( 8, 9 ) ve ( 9, 8 ) olur. Son iki basamak 89 veya 98 olur; ikisi de 4 ile bölünmez. 89 = 4 × 22 + 1 98 = 4 × 24 + 2 Durum a = 7: b + c = 16 Olası toplamlar için ( 7, 9 ) ve ( 9, 7 ) gerekir; fakat 7 zaten kullanıldığı için rakamlar farklı olamaz. Durum a = 8: b + c = 15 Uygun çiftler ( 6, 9 ) ve ( 9, 6 ) olabilir. Son iki basamağın 4 ile bölünebilmesi için 96 seçilir. 96 = 4 × 24 N = 10896 Kontrol: 1 + 0 + 8 + 9 + 6 = 24 10896 = 12 × 908 Rakamlar farklıdır ve sayı 12 ile tam bölünür. Sonuç: Doğru seçenek B N = 10896
Verilen koşullar:
NRakamları farklı, beş basamaklı en küçük doğal sayıRakamlar toplamı=2412 ile tam bölünebilir
On iki ile bölünebilme için:
12=3×4Dolayısıyla N hem 3 hem 4 ile bölünmelidir.
Rakamlar toplamı koşulu zaten üçe bölünebilirliği sağlar:
24=3×8Bu yüzden N sayısı 3 ile bölünebilir.
Geriye yalnızca dörde bölünebilme şartı kalır:
Bir sayının 4 ile bölünebilmesi için son iki basamağının 4 ile bölünebilmesi gerekir.
En küçük beş basamaklı ve rakamları farklı sayıyı bulmak için soldan başlayarak en küçük rakamları seçeriz:
İlk basamak en küçük sıfır olmayan rakam: 1İkinci basamak en küçük farklı rakam: 0N=10abc
Rakamlar toplamı:
1+0+a+b+c=24a+b+c=23
Sayıyı küçültmek için önce yüzler basamağı olan a en küçük olmalı. Ancak b ve c birer rakam olduğundan:
b9c9İki farklı rakamın alabileceği en büyük toplam 9+8=17Bu nedenle a=2 için b+c=21 gibi imkânsız toplamlar çıkar; benzer biçimde a5 olamaz.
Şimdi olası en küçük değerlerden ilerleyelim.
Durum a=6:
b+c=17Uygun rakam çiftleri (8,9) ve (9,8) olur.Son iki basamak 89 veya 98 olur; ikisi de 4 ile bölünmez.89=4×22+198=4×24+2
Durum a=7:
b+c=16Olası toplamlar için (7,9) ve (9,7) gerekir; fakat 7 zaten kullanıldığı için rakamlar farklı olamaz.
Durum a=8:
b+c=15Uygun çiftler (6,9) ve (9,6) olabilir.Son iki basamağın 4 ile bölünebilmesi için 96 seçilir.96=4×24N=10896
Kontrol:
1+0+8+9+6=2410896=12×908Rakamlar farklıdır ve sayı 12 ile tam bölünür.
Sonuç: Doğru seçenek
BN=10896
5. SoruÇoktan Seçmeli

Üç basamaklı bir N sayısının rakamları toplamı 12 dir. N sayısının 7 ile bölümünden kalan 3 tür. Ayrıca N sayısının rakamları ters çevrilince elde edilen sayı N+198 olmaktadır. Buna göre N kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Üç basamaklı sayının rakamlarını sırasıyla yüzler basamağı a, onlar basamağı b, birler basamağı c olacak şekilde tanımlayalım. N = 100 a + 10 b + c Rakamlar toplamı koşulundan: a + b + c = 12 Rakamları ters çevrilince oluşan sayı: 100 c + 10 b + a Verilen koşula göre ters çevrilmiş sayı, N sayısından iki yüz eksi iki fazla olduğundan: 100 c + 10 b + a = N + 198 Burada N yerine açılımı yazalım ve sadeleştirelim: 100 c + 10 b + a = 100 a + 10 b + c + 198 Onlar basamakları gider; kalanları toplayalım: 99 c - 99 a = 198 Her iki tarafı doksan dokuza bölelim: c - a = 2 Buradan: c = a + 2 Bunu rakamlar toplamı denkleminde yerine yazalım: a + b + ( a + 2 ) = 12 Düzenleyelim: 2 a + b = 10 Buradan: b = 10 - 2 a Şimdi N sayısını yalnızca a cinsinden yazalım: N = 100 a + 10 ( 10 - 2 a ) + ( a + 2 ) Açalım ve toplayalım: N = 81 a + 102 Verilen bölüm-kalan koşulu: N ≡ 3 ( mod   7 ) N yerine 81a+102 yazıp mod alalım: 81 a + 102 ≡ 3 ( mod   7 ) Şimdi katsayıları yediye göre sadeleştirelim: 4 a + 4 ≡ 3 ( mod   7 ) Her iki taraftan dört çıkaralım: 4 a ≡ 6 ( mod   7 ) Dördün yediye göre tersi iki olduğundan (çünkü 4·2 yediye göre bir yapar), iki ile çarpalım: a ≡ 12 ≡ 5 ( mod   7 ) Yüzler basamağı olduğundan a bir ile dokuz arasında olmalı; ayrıca b=10-2a bir rakam olmalı. Bu koşullarda uygun değer: a = 5 Buna göre b ve c: b = 10 - 2 ⋅ 5 = 0 c = a + 2 = 7 Son olarak N: N = 100 ⋅ 5 + 10 ⋅ 0 + 7 = 507 Seçeneklerde bu değer A şıkkıdır; dolayısıyla A doğru cevaptır.

  1. Çözüm: Üç basamaklı sayının rakamlarını sırasıyla yüzler basamağı a, onlar basamağı b, birler basamağı c olacak şekilde tanımlayalım. N = 100 a + 10 b + c Rakamlar toplamı koşulundan: a + b + c = 12 Rakamları ters çevrilince oluşan sayı: 100 c + 10 b + a Verilen koşula göre ters çevrilmiş sayı, N sayısından iki yüz eksi iki fazla olduğundan: 100 c + 10 b + a = N + 198 Burada N yerine açılımı yazalım ve sadeleştirelim: 100 c + 10 b + a = 100 a + 10 b + c + 198 Onlar basamakları gider; kalanları toplayalım: 99 c - 99 a = 198 Her iki tarafı doksan dokuza bölelim: c - a = 2 Buradan: c = a + 2 Bunu rakamlar toplamı denkleminde yerine yazalım: a + b + ( a + 2 ) = 12 Düzenleyelim: 2 a + b = 10 Buradan: b = 10 - 2 a Şimdi N sayısını yalnızca a cinsinden yazalım: N = 100 a + 10 ( 10 - 2 a ) + ( a + 2 ) Açalım ve toplayalım: N = 81 a + 102 Verilen bölüm-kalan koşulu: N ≡ 3 ( mod   7 ) N yerine 81a+102 yazıp mod alalım: 81 a + 102 ≡ 3 ( mod   7 ) Şimdi katsayıları yediye göre sadeleştirelim: 4 a + 4 ≡ 3 ( mod   7 ) Her iki taraftan dört çıkaralım: 4 a ≡ 6 ( mod   7 ) Dördün yediye göre tersi iki olduğundan (çünkü 4·2 yediye göre bir yapar), iki ile çarpalım: a ≡ 12 ≡ 5 ( mod   7 ) Yüzler basamağı olduğundan a bir ile dokuz arasında olmalı; ayrıca b=10-2a bir rakam olmalı. Bu koşullarda uygun değer: a = 5 Buna göre b ve c: b = 10 - 2 ⋅ 5 = 0 c = a + 2 = 7 Son olarak N: N = 100 ⋅ 5 + 10 ⋅ 0 + 7 = 507 Seçeneklerde bu değer A şıkkıdır; dolayısıyla A doğru cevaptır.

Üç basamaklı sayının rakamlarını sırasıyla yüzler basamağı a, onlar basamağı b, birler basamağı c olacak şekilde tanımlayalım.

N=100a+10b+c

Rakamlar toplamı koşulundan:

a+b+c=12

Rakamları ters çevrilince oluşan sayı:

100c+10b+a

Verilen koşula göre ters çevrilmiş sayı, N sayısından iki yüz eksi iki fazla olduğundan:

100c+10b+a=N+198

Burada N yerine açılımı yazalım ve sadeleştirelim:

100c+10b+a=100a+10b+c+198

Onlar basamakları gider; kalanları toplayalım:

99c-99a=198

Her iki tarafı doksan dokuza bölelim:

c-a=2

Buradan:

c=a+2

Bunu rakamlar toplamı denkleminde yerine yazalım:

a+b+(a+2)=12

Düzenleyelim:

2a+b=10

Buradan:

b=10-2a

Şimdi N sayısını yalnızca a cinsinden yazalım:

N=100a+10(10-2a)+(a+2)

Açalım ve toplayalım:

N=81a+102

Verilen bölüm-kalan koşulu:

N3(mod 7)

N yerine 81a+102 yazıp mod alalım:

81a+1023(mod 7)

Şimdi katsayıları yediye göre sadeleştirelim:

4a+43(mod 7)

Her iki taraftan dört çıkaralım:

4a6(mod 7)

Dördün yediye göre tersi iki olduğundan (çünkü 4·2 yediye göre bir yapar), iki ile çarpalım:

a125(mod 7)

Yüzler basamağı olduğundan a bir ile dokuz arasında olmalı; ayrıca b=10-2a bir rakam olmalı. Bu koşullarda uygun değer:

a=5

Buna göre b ve c:

b=10-25=0
c=a+2=7

Son olarak N:

N=1005+100+7=507

Seçeneklerde bu değer A şıkkıdır; dolayısıyla A doğru cevaptır.

6. SoruÇoktan Seçmeli

Üç basamaklı bir sayı N olsun ve rakamları ters yazılarak elde edilen sayı R ile gösterilsin.

7N-R=594 ve a+b+c=12 olduğuna göre N kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Üç basamaklı sayı için rakamları a, b, c olsun. Buna göre N = 100 a + 10 b + c R = 100 c + 10 b + a Verilen denklemden başlayalım: 7 N - R = 594 Yerine yazıp açalım: 7 ( 100 a + 10 b + c ) - ( 100 c + 10 b + a ) = 594 699 a + 60 b - 93 c = 594 Her tarafı 3'e bölelim: 233 a + 20 b - 31 c = 198 Diğer koşul: a + b + c = 12 Buradan b = 12 - a - c bulup yerine yazalım: 233 a + 20 ( 12 - a - c ) - 31 c = 198 213 a + 240 - 51 c = 198 213 a - 51 c = - 42 Her tarafı 3'e bölelim: 71 a - 17 c = - 14 Buradan 71 a = 17 c - 14 elde edilir. Mod 17 ile düşünelim: 71 ≡ 3 (mod 17) 71 a ≡ - 14 (mod 17) 3 a ≡ 3 (mod 17) Buradan a ≡ 1 (mod 17) olur. Üç basamaklı sayıda 1 ≤ a ≤ 9 olduğundan a = 1 Şimdi 71 a - 17 c = - 14 denkleminde a = 1 yazalım: 71 - 17 c = - 14 85 = 17 c c = 5 Son olarak b = 12 - a - c için: b = 12 - 1 - 5 = 6 Buna göre sayı N = 100 a + 10 b + c = 100 × 1 + 10 × 6 + 5 = 165 Doğru seçenek: B

  1. Çözüm: Üç basamaklı sayı için rakamları a, b, c olsun. Buna göre N = 100 a + 10 b + c R = 100 c + 10 b + a Verilen denklemden başlayalım: 7 N - R = 594 Yerine yazıp açalım: 7 ( 100 a + 10 b + c ) - ( 100 c + 10 b + a ) = 594 699 a + 60 b - 93 c = 594 Her tarafı 3'e bölelim: 233 a + 20 b - 31 c = 198 Diğer koşul: a + b + c = 12 Buradan b = 12 - a - c bulup yerine yazalım: 233 a + 20 ( 12 - a - c ) - 31 c = 198 213 a + 240 - 51 c = 198 213 a - 51 c = - 42 Her tarafı 3'e bölelim: 71 a - 17 c = - 14 Buradan 71 a = 17 c - 14 elde edilir. Mod 17 ile düşünelim: 71 ≡ 3 (mod 17) 71 a ≡ - 14 (mod 17) 3 a ≡ 3 (mod 17) Buradan a ≡ 1 (mod 17) olur. Üç basamaklı sayıda 1 ≤ a ≤ 9 olduğundan a = 1 Şimdi 71 a - 17 c = - 14 denkleminde a = 1 yazalım: 71 - 17 c = - 14 85 = 17 c c = 5 Son olarak b = 12 - a - c için: b = 12 - 1 - 5 = 6 Buna göre sayı N = 100 a + 10 b + c = 100 × 1 + 10 × 6 + 5 = 165 Doğru seçenek: B

Üç basamaklı sayı için rakamları

a,b,c

olsun. Buna göre

N=100a+10b+cR=100c+10b+a

Verilen denklemden başlayalım:

7N-R=594

Yerine yazıp açalım:

7(100a+10b+c)-(100c+10b+a)=594699a+60b-93c=594

Her tarafı 3'e bölelim:

233a+20b-31c=198

Diğer koşul:

a+b+c=12

Buradan

b=12-a-c

bulup yerine yazalım:

233a+20(12-a-c)-31c=198213a+240-51c=198213a-51c=-42

Her tarafı 3'e bölelim:

71a-17c=-14

Buradan

71a=17c-14

elde edilir. Mod 17 ile düşünelim:

713 (mod 17)71a-14 (mod 17)3a3 (mod 17)

Buradan

a1 (mod 17)

olur. Üç basamaklı sayıda

1a9

olduğundan

a=1

Şimdi

71a-17c=-14

denkleminde

a=1

yazalım:

71-17c=-1485=17cc=5

Son olarak

b=12-a-c

için:

b=12-1-5=6

Buna göre sayı

N=100a+10b+c=100×1+10×6+5=165

Doğru seçenek:

B
7. SoruÇoktan Seçmeli

İki basamaklı bir doğal sayı N için aşağıdaki koşullar sağlanıyor:

  • N sayısı, rakamları toplamına bölündüğünde bölüm 7 ve kalan 3 oluyor.
  • Rakamları yer değiştirildiğinde oluşan sayı, N sayısından 18 eksik oluyor.

Buna göre N kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

İki basamaklı sayı için onlar basamağına a, birler basamağına b diyelim. N = 10 a + b Rakamları toplamı = a + b Birinci koşula göre, sayı rakamları toplamına bölündüğünde bölüm ve kalan ilişkisi: N = 7 ( a + b ) + 3 Şimdi N yerine 10a+b yazıp düzenleyelim: 10 a + b = 7 a + 7 b + 3 3 a - 6 b = 3 a - 2 b = 1 İkinci koşul: rakamları yer değişince oluşan sayı 10b+a olur ve bu sayı N 'den belirli bir miktar eksiktir: 10 b + a = N - 18 Burada da N=10a+b yazalım: 10 b + a = 10 a + b - 18 9 b - 9 a = - 18 b - a = - 2 a - b = 2 Şimdi iki denklemi birlikte çözelim: a - 2 b = 1 a - b = 2 a-b=2 den a=b+2. Bunu diğer denklemde yerine yazalım: ( b + 2 ) - 2 b = 1 2 - b = 1 b = 1 a = b + 2 = 3 Buna göre sayı: N = 10 a + b = 10 × 3 + 1 = 31 Doğru cevap B şıkkıdır.

  1. Çözüm: İki basamaklı sayı için onlar basamağına a, birler basamağına b diyelim. N = 10 a + b Rakamları toplamı = a + b Birinci koşula göre, sayı rakamları toplamına bölündüğünde bölüm ve kalan ilişkisi: N = 7 ( a + b ) + 3 Şimdi N yerine 10a+b yazıp düzenleyelim: 10 a + b = 7 a + 7 b + 3 3 a - 6 b = 3 a - 2 b = 1 İkinci koşul: rakamları yer değişince oluşan sayı 10b+a olur ve bu sayı N 'den belirli bir miktar eksiktir: 10 b + a = N - 18 Burada da N=10a+b yazalım: 10 b + a = 10 a + b - 18 9 b - 9 a = - 18 b - a = - 2 a - b = 2 Şimdi iki denklemi birlikte çözelim: a - 2 b = 1 a - b = 2 a-b=2 den a=b+2. Bunu diğer denklemde yerine yazalım: ( b + 2 ) - 2 b = 1 2 - b = 1 b = 1 a = b + 2 = 3 Buna göre sayı: N = 10 a + b = 10 × 3 + 1 = 31 Doğru cevap B şıkkıdır.

İki basamaklı sayı için onlar basamağına a, birler basamağına b diyelim.

N=10a+bRakamları toplamı=a+b

Birinci koşula göre, sayı rakamları toplamına bölündüğünde bölüm ve kalan ilişkisi:

N=7(a+b)+3

Şimdi N yerine 10a+b yazıp düzenleyelim:

10a+b=7a+7b+33a-6b=3a-2b=1

İkinci koşul: rakamları yer değişince oluşan sayı 10b+a olur ve bu sayı N'den belirli bir miktar eksiktir:

10b+a=N-18

Burada da N=10a+b yazalım:

10b+a=10a+b-189b-9a=-18b-a=-2a-b=2

Şimdi iki denklemi birlikte çözelim:

a-2b=1a-b=2

a-b=2 den a=b+2. Bunu diğer denklemde yerine yazalım:

(b+2)-2b=12-b=1b=1a=b+2=3

Buna göre sayı:

N=10a+b=10×3+1=31

Doğru cevap B şıkkıdır.

8. SoruÇoktan Seçmeli

Üç basamaklı bir sayı N için aşağıdaki koşullar sağlanıyor:

  • N=4(N’nin rakamları toplamı)+198
  • Rakamları ters yazılınca elde edilen sayıN=594

Buna göre N kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Doğru seçenek kontrolü: Koşulları sağlayan sayı bulununca A seçeneği olduğu görülecek. Üç basamaklı sayıyı basamaklarına ayıralım: N = 100 a + 10 b + c Rakamları ters yazılınca elde edilen sayı: T = 100 c + 10 b + a İkinci koşuldan yararlanalım: T − N = 594 Yerine yazıp sadeleştirelim: 100 c + 10 b + a − 100 a + 10 b + c = 594 Ortadaki basamaklar gider: 99 c − a = 594 Her iki tarafı doksan dokuza bölelim: c − a = 6 Buradan: c = a + 6 Birinci koşulda rakamlar toplamı a+b+c olur: N = 4 a + b + c + 198 Şimdi N yerine basamak açılımını yazalım: 100 a + 10 b + c = 4 a + b + c + 198 Düzenleyelim: 96 a + 6 b − 3 c = 198 Her tarafı üçe bölelim: 32 a + 2 b − c = 66 Burada c=a+6 yazalım: 32 a + 2 b − a + 6 = 66 Sadeleştirelim: 31 a + 2 b = 72 Buradan b için: 2 b = 72 − 31 a Üç basamaklı olduğundan a bir ile dokuz arasında; ayrıca c=a+6 olduğundan a en fazla üç olabilir. Olasılıkları deneyelim: Durum (a=1): 2 b = 72 − 31 = 41 Bu mümkün değil çünkü b tam sayı çıkmıyor. Durum (a=2): 2 b = 72 − 62 = 10 b = 5 c = a + 6 = 8 Bu durumda sayı: N = 258 Hızlı kontrol: 4 2 + 5 + 8 + 198 = 4 ⋅ 15 + 198 = 60 + 198 = 258 852 − 258 = 594 Sonuç: Doğru cevap A.

  1. Çözüm: Doğru seçenek kontrolü: Koşulları sağlayan sayı bulununca A seçeneği olduğu görülecek. Üç basamaklı sayıyı basamaklarına ayıralım: N = 100 a + 10 b + c Rakamları ters yazılınca elde edilen sayı: T = 100 c + 10 b + a İkinci koşuldan yararlanalım: T − N = 594 Yerine yazıp sadeleştirelim: 100 c + 10 b + a − 100 a + 10 b + c = 594 Ortadaki basamaklar gider: 99 c − a = 594 Her iki tarafı doksan dokuza bölelim: c − a = 6 Buradan: c = a + 6 Birinci koşulda rakamlar toplamı a+b+c olur: N = 4 a + b + c + 198 Şimdi N yerine basamak açılımını yazalım: 100 a + 10 b + c = 4 a + b + c + 198 Düzenleyelim: 96 a + 6 b − 3 c = 198 Her tarafı üçe bölelim: 32 a + 2 b − c = 66 Burada c=a+6 yazalım: 32 a + 2 b − a + 6 = 66 Sadeleştirelim: 31 a + 2 b = 72 Buradan b için: 2 b = 72 − 31 a Üç basamaklı olduğundan a bir ile dokuz arasında; ayrıca c=a+6 olduğundan a en fazla üç olabilir. Olasılıkları deneyelim: Durum (a=1): 2 b = 72 − 31 = 41 Bu mümkün değil çünkü b tam sayı çıkmıyor. Durum (a=2): 2 b = 72 − 62 = 10 b = 5 c = a + 6 = 8 Bu durumda sayı: N = 258 Hızlı kontrol: 4 2 + 5 + 8 + 198 = 4 ⋅ 15 + 198 = 60 + 198 = 258 852 − 258 = 594 Sonuç: Doğru cevap A.

Doğru seçenek kontrolü: Koşulları sağlayan sayı bulununca A seçeneği olduğu görülecek.

Üç basamaklı sayıyı basamaklarına ayıralım:

N=100a+10b+c

Rakamları ters yazılınca elde edilen sayı:

T=100c+10b+a

İkinci koşuldan yararlanalım:

TN=594

Yerine yazıp sadeleştirelim:

100c+10b+a100a+10b+c=594

Ortadaki basamaklar gider:

99ca=594

Her iki tarafı doksan dokuza bölelim:

ca=6

Buradan:

c=a+6

Birinci koşulda rakamlar toplamı a+b+c olur:

N=4a+b+c+198

Şimdi N yerine basamak açılımını yazalım:

100a+10b+c=4a+b+c+198

Düzenleyelim:

96a+6b3c=198

Her tarafı üçe bölelim:

32a+2bc=66

Burada c=a+6 yazalım:

32a+2ba+6=66

Sadeleştirelim:

31a+2b=72

Buradan b için:

2b=7231a

Üç basamaklı olduğundan a bir ile dokuz arasında; ayrıca c=a+6 olduğundan a en fazla üç olabilir. Olasılıkları deneyelim:

Durum(a=1):

2b=7231=41

Bu mümkün değil çünkü b tam sayı çıkmıyor.

Durum(a=2):

2b=7262=10
b=5
c=a+6=8

Bu durumda sayı:

N=258

Hızlı kontrol:

42+5+8+198=415+198=60+198=258
852258=594

Sonuç: Doğru cevap A.

9. SoruÇoktan Seçmeli

n pozitif tam sayısı için:

  • n sayısı 7 ile bölündüğünde kalan 3
  • n sayısı 9 ile bölündüğünde kalan 5
  • 100<n<200
  • n sayısının rakamları toplamı 5 ile kalansız bölünebiliyor

Buna göre n kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Verilen koşulları eşdeğer biçimde kongruens olarak yazalım: n ≡ 3 ( mod 7 ) n ≡ 5 ( mod 9 ) 100 < n < 200 Önce ilk kongruensten n ’yi parametreleyelim: n = 7 k + 3 Bunu ikinci koşula yazalım: 7 k + 3 ≡ 5 ( mod 9 ) Her iki taraftan 3 çıkaralım: 7 k ≡ 2 ( mod 9 ) Şimdi 7 ’nin 9 ’a göre tersini bulalım. Çünkü 7 ⋅ 4 = 28 ≡ 1 ( mod 9 ) Bu yüzden her iki tarafı 4 ile çarparsak: k ≡ 8 ( mod 9 ) O hâlde k = 9 t + 8 Bunu n=7k+3 ’te yerine yazalım: n = 7 ( 9 t + 8 ) + 3 = 63 t + 59 Aralık koşulunu uygulayalım: 100 < 63 t + 59 < 200 Uygun t değerlerini deneyelim: t = 1 ⇒ n = 63 + 59 = 122 t = 2 ⇒ n = 126 + 59 = 185 Şimdi “rakamları toplamı 5 ile kalansız bölünebiliyor” koşulunu kontrol edelim: 1 + 2 + 2 = 5 ⇒ 5 ≡ 0 ( mod 5 ) 1 + 8 + 5 = 14 ⇒ 14 ≢ 0 ( mod 5 ) Bu nedenle tek uygun değer 122 ’dir. Yani doğru seçenek: n = 122 Dolayısıyla “C” şıkkı doğrudur.

  1. Çözüm: Verilen koşulları eşdeğer biçimde kongruens olarak yazalım: n ≡ 3 ( mod 7 ) n ≡ 5 ( mod 9 ) 100 < n < 200 Önce ilk kongruensten n ’yi parametreleyelim: n = 7 k + 3 Bunu ikinci koşula yazalım: 7 k + 3 ≡ 5 ( mod 9 ) Her iki taraftan 3 çıkaralım: 7 k ≡ 2 ( mod 9 ) Şimdi 7 ’nin 9 ’a göre tersini bulalım. Çünkü 7 ⋅ 4 = 28 ≡ 1 ( mod 9 ) Bu yüzden her iki tarafı 4 ile çarparsak: k ≡ 8 ( mod 9 ) O hâlde k = 9 t + 8 Bunu n=7k+3 ’te yerine yazalım: n = 7 ( 9 t + 8 ) + 3 = 63 t + 59 Aralık koşulunu uygulayalım: 100 < 63 t + 59 < 200 Uygun t değerlerini deneyelim: t = 1 ⇒ n = 63 + 59 = 122 t = 2 ⇒ n = 126 + 59 = 185 Şimdi “rakamları toplamı 5 ile kalansız bölünebiliyor” koşulunu kontrol edelim: 1 + 2 + 2 = 5 ⇒ 5 ≡ 0 ( mod 5 ) 1 + 8 + 5 = 14 ⇒ 14 ≢ 0 ( mod 5 ) Bu nedenle tek uygun değer 122 ’dir. Yani doğru seçenek: n = 122 Dolayısıyla “C” şıkkı doğrudur.
Verilen koşulları eşdeğer biçimde kongruens olarak yazalım:

n3(mod7)

n5(mod9)

100<n<200

Önce ilk kongruensten n’yi parametreleyelim:

n=7k+3

Bunu ikinci koşula yazalım:

7k+35(mod9)

Her iki taraftan 3 çıkaralım:

7k2(mod9)

Şimdi 7’nin 9’a göre tersini bulalım. Çünkü

74=281(mod9)

Bu yüzden her iki tarafı 4 ile çarparsak:

k8(mod9)

O hâlde

k=9t+8

Bunu n=7k+3’te yerine yazalım:

n=7(9t+8)+3=63t+59

Aralık koşulunu uygulayalım:

100<63t+59<200

Uygun t değerlerini deneyelim:

t=1n=63+59=122

t=2n=126+59=185

Şimdi “rakamları toplamı 5 ile kalansız bölünebiliyor” koşulunu kontrol edelim:

1+2+2=550(mod5)

1+8+5=14140(mod5)

Bu nedenle tek uygun değer 122’dir. Yani doğru seçenek:

n=122

Dolayısıyla “C” şıkkı doğrudur.
10. SoruÇoktan Seçmeli

Bir sayının 3 katının 5 fazlası 29 ise bu sayı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Sayı xx olsun. 3x+5=293x+5=29, 3x=243x=24, x=8x=8.

  1. Çözüm: Sayı xx olsun. 3x+5=293x+5=29, 3x=243x=24, x=8x=8.

Sayı xx olsun. 3x+5=293x+5=29, 3x=243x=24, x=8x=8.

9. Sınıf Sayı Problemleri Hakkında

Sayı problemlerinde bilinmeyen nasıl seçilir?

Soruda aranan temel sayı genellikle x ile gösterilir, diğer bilgiler bu değişkene bağlı yazılır.

Basamak problemlerinde en önemli nokta nedir?

İki basamaklı bir sayının 10a + b şeklinde yazılması gerekir.

Sayı problemleri 9. Sınıf için neden önemlidir?

Denklem kurma ve okuduğunu matematik diline çevirme becerisini doğrudan ölçer.