11. Sınıf Matematik

11. Sınıf Matematik Karmaşık Sayılar Testleri

Karmaşık Sayılar konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

Karmaşık sayı nedir?

Karmaşık sayılar a+bi biçiminde yazılır; a gerçek kısım, b sanal kısım ve i²=-1’dir. 11. Sınıf Karmaşık Sayılar testleri işlem kurallarını, eşlenik kavramını, modülü, argümenti ve düzlem gösterimini pekiştirir.

İşlemler ve eşlenik

Toplama ve çıkarma gerçek ve sanal kısımlar arasında ayrı ayrı yapılır. Bölme işlemlerinde payda eşleniğiyle genişletilir. Eşlenik, modül ve karmaşık düzlem ilişkisi birçok soruda kısa yol sağlar.

Geometrik yorum

Karmaşık sayı düzlemde bir nokta veya vektör olarak gösterilebilir. Modül uzaklığı, argüment ise pozitif gerçek eksenle yapılan açıyı ifade eder. Kutupsal gösterim özellikle çarpma, bölme ve kuvvet alma işlemlerini kolaylaştırır.

7. Test

11. Sınıf Matematik Karmaşık Sayılar Testleri

Karmaşık Sayılar konusu 7. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki koşulları sağlayan karmaşık sayı için isteneni bulunuz.

z+1z=2i
Im(z)>0

z2 değeri kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Verilen koşul: z + 1 z = 2 i Im ( z ) > 0 Denklemi paydadan kurtarmak için ( z ≠ 0 ) her iki tarafı z ile çarpalım: z 2 + 1 = 2 i z Tüm terimleri bir tarafa toplayalım: z 2 - 2 i z + 1 = 0 İkinci dereceden denklemi çözelim: z = 2 i ± ( - 2 i ) 2 - 4 2 Kök içini hesaplayalım: ( - 2 i ) 2 - 4 = - 4 - 4 = - 8 Dolayısıyla: - 8 = 2 2 i Yerine yazalım: z = 2 i ± 2 2 i 2 = i ( 1 ± 2 ) Koşul Im ( z ) > 0 olduğuna göre, sanal kısmı pozitif olan kökü seçeriz: z = i ( 1 + 2 ) Şimdi z 2 değerini bulalım: z 2 = i ( 1 + 2 ) 2 = i 2 ( 1 + 2 ) 2 i 2 = - 1 ( 1 + 2 ) 2 = 1 + 2 2 + 2 = 3 + 2 2 O hâlde: z 2 = - ( 3 + 2 2 ) Bu sonuç şıklardan - 3 + 2 2 ile aynıdır. Dolayısıyla doğru cevap C693 şıkkıdır.

  1. Çözüm: Verilen koşul: z + 1 z = 2 i Im ( z ) > 0 Denklemi paydadan kurtarmak için ( z ≠ 0 ) her iki tarafı z ile çarpalım: z 2 + 1 = 2 i z Tüm terimleri bir tarafa toplayalım: z 2 - 2 i z + 1 = 0 İkinci dereceden denklemi çözelim: z = 2 i ± ( - 2 i ) 2 - 4 2 Kök içini hesaplayalım: ( - 2 i ) 2 - 4 = - 4 - 4 = - 8 Dolayısıyla: - 8 = 2 2 i Yerine yazalım: z = 2 i ± 2 2 i 2 = i ( 1 ± 2 ) Koşul Im ( z ) > 0 olduğuna göre, sanal kısmı pozitif olan kökü seçeriz: z = i ( 1 + 2 ) Şimdi z 2 değerini bulalım: z 2 = i ( 1 + 2 ) 2 = i 2 ( 1 + 2 ) 2 i 2 = - 1 ( 1 + 2 ) 2 = 1 + 2 2 + 2 = 3 + 2 2 O hâlde: z 2 = - ( 3 + 2 2 ) Bu sonuç şıklardan - 3 + 2 2 ile aynıdır. Dolayısıyla doğru cevap C693 şıkkıdır.

Verilen koşul:

z+1z=2iIm(z)>0

Denklemi paydadan kurtarmak için (

z0

) her iki tarafı

z

ile çarpalım:

z2+1=2iz

Tüm terimleri bir tarafa toplayalım:

z2-2iz+1=0

İkinci dereceden denklemi çözelim:

z=2i±(-2i)2-42

Kök içini hesaplayalım:

(-2i)2-4=-4-4=-8

Dolayısıyla:

-8=22i

Yerine yazalım:

z=2i±22i2=i(1±2)

Koşul

Im(z)>0

olduğuna göre, sanal kısmı pozitif olan kökü seçeriz:

z=i(1+2)

Şimdi

z2

değerini bulalım:

z2=i(1+2)2=i2(1+2)2i2=-1(1+2)2=1+22+2=3+22

O hâlde:

z2=-(3+22)

Bu sonuç şıklardan

-3+22

ile aynıdır. Dolayısıyla doğru cevap A şıkkıdır.

2. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki

z=1-i1+i

karmaşık sayısının eşiti hangisidir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Doğru cevap kontrolü: Sonuç şıkkıD28ndaki ifadeye eşittir. Verilen karmaşık sayı: z = 1 - i 1 + i Paydadan sanal kısmı yok etmek için pay ve paydayı paydanın eşleniği ile çarparız: z = 1 - i 1 + i · 1 - i 1 - i Çarpınca: z = 1 - i 2 1 + i 1 - i Payı açalım: 1 - i 2 = 1 - 2 i + i 2 = 1 - 2 i - 1 = - 2 i Paydayı açalım: 1 + i 1 - i = 1 2 - i 2 = 1 - - 1 = 2 Şimdi yerine yazıp sadeleştirelim: z = - 2 i 2 = - i Sonuç ( şıkkıD417ndaki ifade): - i

  1. Çözüm: Doğru cevap kontrolü: Sonuç şıkkıD28ndaki ifadeye eşittir. Verilen karmaşık sayı: z = 1 - i 1 + i Paydadan sanal kısmı yok etmek için pay ve paydayı paydanın eşleniği ile çarparız: z = 1 - i 1 + i · 1 - i 1 - i Çarpınca: z = 1 - i 2 1 + i 1 - i Payı açalım: 1 - i 2 = 1 - 2 i + i 2 = 1 - 2 i - 1 = - 2 i Paydayı açalım: 1 + i 1 - i = 1 2 - i 2 = 1 - - 1 = 2 Şimdi yerine yazıp sadeleştirelim: z = - 2 i 2 = - i Sonuç ( şıkkıD417ndaki ifade): - i

Doğru cevap kontrolü: Sonuç şıkkıD89ndaki ifadeye eşittir.

Verilen karmaşık sayı:

z=1-i1+i

Paydadan sanal kısmı yok etmek için pay ve paydayı paydanın eşleniği ile çarparız:

z=1-i1+i·1-i1-i

Çarpınca:

z=1-i21+i1-i

Payı açalım:

1-i2=1-2i+i2=1-2i-1=-2i

Paydayı açalım:

1+i1-i=12-i2=1--1=2

Şimdi yerine yazıp sadeleştirelim:

z=-2i2=-i

Sonuç ( şıkkıD2231ndaki ifade):

-i
3. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki koşulları sağlayan karmaşık sayı için istenen değeri bulun.

|z|=1
z1
z+1z=-1

Değeri bulun.

z5+1z5

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Verilenler: | z | = 1 z ≠ 1 z + 1 z = - 1 Koşul |z|=1 olduğundan z birim çember üzerindedir. Bu yüzden z = e i θ ve 1 z = e - i θ Verilen eşitliğe yazalım: e i θ + e - i θ = - 1 Bilinen dönüşüm: e i θ + e - i θ = 2 cos θ Dolayısıyla 2 cos θ = - 1 Buradan açı değerleri: cos θ = - 1 2 θ = 2 3 π + 2 k π θ = 4 3 π + 2 k π Bu iki açı, z ’nin 1 ’den farklı küp kökleri olduğunu gösterir. Yani z 3 = 1 ve verilen koşulla uyumlu olarak z ≠ 1 İstenen ifade: z 5 + 1 z 5 Kullanacağız: z 3 = 1 Üsleri sadeleştirelim: z 5 = z 3 · z 2 = 1 · z 2 = z 2 1 z 5 = z - 5 = z - 6 + 1 = z - 6 · z = z 3 - 2 · z = 1 - 2 · z = z Dolayısıyla istenen ifade z 2 + z Verilen denklemi kullanarak z ile ilgili bir bağıntı yazalım: z + 1 z = - 1 Her iki tarafı z ile çarpalım: z 2 + 1 = - z Buradan z 2 + z = - 1 Sonuç: z 5 + 1 z 5 = - 1 Dolayısıyla doğru şık A ’dır.

  1. Çözüm: Verilenler: | z | = 1 z ≠ 1 z + 1 z = - 1 Koşul |z|=1 olduğundan z birim çember üzerindedir. Bu yüzden z = e i θ ve 1 z = e - i θ Verilen eşitliğe yazalım: e i θ + e - i θ = - 1 Bilinen dönüşüm: e i θ + e - i θ = 2 cos θ Dolayısıyla 2 cos θ = - 1 Buradan açı değerleri: cos θ = - 1 2 θ = 2 3 π + 2 k π θ = 4 3 π + 2 k π Bu iki açı, z ’nin 1 ’den farklı küp kökleri olduğunu gösterir. Yani z 3 = 1 ve verilen koşulla uyumlu olarak z ≠ 1 İstenen ifade: z 5 + 1 z 5 Kullanacağız: z 3 = 1 Üsleri sadeleştirelim: z 5 = z 3 · z 2 = 1 · z 2 = z 2 1 z 5 = z - 5 = z - 6 + 1 = z - 6 · z = z 3 - 2 · z = 1 - 2 · z = z Dolayısıyla istenen ifade z 2 + z Verilen denklemi kullanarak z ile ilgili bir bağıntı yazalım: z + 1 z = - 1 Her iki tarafı z ile çarpalım: z 2 + 1 = - z Buradan z 2 + z = - 1 Sonuç: z 5 + 1 z 5 = - 1 Dolayısıyla doğru şık A ’dır.

Verilenler:

|z|=1z1z+1z=-1

Koşul |z|=1 olduğundan z birim çember üzerindedir. Bu yüzden

z=eiθ

ve

1z=e-iθ

Verilen eşitliğe yazalım:

eiθ+e-iθ=-1

Bilinen dönüşüm:

eiθ+e-iθ=2cosθ

Dolayısıyla

2cosθ=-1

Buradan açı değerleri:

cosθ=-12θ=23π+2kπθ=43π+2kπ

Bu iki açı, z’nin 1’den farklı küp kökleri olduğunu gösterir. Yani

z3=1

ve verilen koşulla uyumlu olarak

z1

İstenen ifade:

z5+1z5

Kullanacağız:

z3=1

Üsleri sadeleştirelim:

z5=z3·z2=1·z2=z21z5=z-5=z-6+1=z-6·z=z3-2·z=1-2·z=z

Dolayısıyla istenen ifade

z2+z

Verilen denklemi kullanarak z ile ilgili bir bağıntı yazalım:

z+1z=-1

Her iki tarafı z ile çarpalım:

z2+1=-z

Buradan

z2+z=-1

Sonuç:

z5+1z5=-1

Dolayısıyla doğru şık A’dır.

4. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki ifadenin değerini bulun.

(1-i)10(1+i)8

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

İfade: ( 1 - i ) 10 ( 1 + i ) 8 1 ± i sayılarını kutupsal (trigonometrik) biçimde yazalım: 1 - i = 2 ( cos ( - π 4 ) + i sin ( - π 4 ) ) 1 + i = 2 ( cos ( π 4 ) + i sin ( π 4 ) ) De Moivre kuralı ile üsleri alalım: ( 1 - i ) 10 = ( 2 ) 10 ( cos ( - 10 π 4 ) + i sin ( - 10 π 4 ) ) ( 1 + i ) 8 = ( 2 ) 8 ( cos ( 8 π 4 ) + i sin ( 8 π 4 ) ) Üstel ve açı ifadelerini sadeleştirelim: ( 2 ) 10 = 2 5 = 32 - 10 π 4 = - 5 π 2 ( 2 ) 8 = 2 4 = 16 8 4 π = 2 π Şimdi trigonometrik değerleri kullanalım: cos ( - 5 π 2 ) + i sin ( - 5 π 2 ) = cos ( - π 2 ) + i sin ( - π 2 ) cos ( - π 2 ) = 0 sin ( - π 2 ) = - 1 cos ( 2 π ) + i sin ( 2 π ) = 1 Bu durumda pay ve paydayı bulalım: ( 1 - i ) 10 = 32 ( 0 + i ( - 1 ) ) = - 32 i ( 1 + i ) 8 = 16 ( 1 ) = 16 Oranı hesaplayalım: ( 1 - i ) 10 ( 1 + i ) 8 = - 32 i 16 = - 2 i Sonuç −2i olduğundan doğru seçenek B826 'dir; yani şıkkıB856 doğru.

  1. Çözüm: İfade: ( 1 - i ) 10 ( 1 + i ) 8 1 ± i sayılarını kutupsal (trigonometrik) biçimde yazalım: 1 - i = 2 ( cos ( - π 4 ) + i sin ( - π 4 ) ) 1 + i = 2 ( cos ( π 4 ) + i sin ( π 4 ) ) De Moivre kuralı ile üsleri alalım: ( 1 - i ) 10 = ( 2 ) 10 ( cos ( - 10 π 4 ) + i sin ( - 10 π 4 ) ) ( 1 + i ) 8 = ( 2 ) 8 ( cos ( 8 π 4 ) + i sin ( 8 π 4 ) ) Üstel ve açı ifadelerini sadeleştirelim: ( 2 ) 10 = 2 5 = 32 - 10 π 4 = - 5 π 2 ( 2 ) 8 = 2 4 = 16 8 4 π = 2 π Şimdi trigonometrik değerleri kullanalım: cos ( - 5 π 2 ) + i sin ( - 5 π 2 ) = cos ( - π 2 ) + i sin ( - π 2 ) cos ( - π 2 ) = 0 sin ( - π 2 ) = - 1 cos ( 2 π ) + i sin ( 2 π ) = 1 Bu durumda pay ve paydayı bulalım: ( 1 - i ) 10 = 32 ( 0 + i ( - 1 ) ) = - 32 i ( 1 + i ) 8 = 16 ( 1 ) = 16 Oranı hesaplayalım: ( 1 - i ) 10 ( 1 + i ) 8 = - 32 i 16 = - 2 i Sonuç −2i olduğundan doğru seçenek B826 'dir; yani şıkkıB856 doğru.

İfade:

(1-i)10(1+i)8

1 ± i sayılarını kutupsal (trigonometrik) biçimde yazalım:

1-i=2(cos(-π4)+isin(-π4))1+i=2(cos(π4)+isin(π4))

De Moivre kuralı ile üsleri alalım:

(1-i)10=(2)10(cos(-10π4)+isin(-10π4))(1+i)8=(2)8(cos(8π4)+isin(8π4))

Üstel ve açı ifadelerini sadeleştirelim:

(2)10=25=32-10π4=-5π2(2)8=24=1684π=2π

Şimdi trigonometrik değerleri kullanalım:

cos(-5π2)+isin(-5π2)=cos(-π2)+isin(-π2)cos(-π2)=0sin(-π2)=-1cos(2π)+isin(2π)=1

Bu durumda pay ve paydayı bulalım:

(1-i)10=32(0+i(-1))=-32i(1+i)8=16(1)=16

Oranı hesaplayalım:

(1-i)10(1+i)8=-32i16=-2i

Sonuç −2i olduğundan doğru seçenek C'dir; yani şıkkıB5047 doğru.

5. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki ifadenin değerini bulun:
1+i31-i35

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Çözüm üretilemedi

  1. Çözüm: Çözüm üretilemedi

Çözüm üretilemedi

6. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki ifadenin değerini bulunuz.

(1+i)10(1-i)4

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

İfade: ( 1 + i ) 10 ( 1 - i ) 4 Önce tabanları trigonometrik (kutupsal) biçimde yazalım. Modül: | 1 + i | = 1 2 + 1 2 = 2 | 1 - i | = 1 2 + 1 2 = 2 Açıları belirleyelim: 1 + i = 2 ( π 4 + i π 4 ) 1 - i = 2 ( - π 4 + i - π 4 ) Şimdi kuvvetleri alalım (De Moivre): ( 1 + i ) 10 = 2 10 ( 10 ⋅ π 4 + i 10 ⋅ π 4 ) ( 1 - i ) 4 = 2 4 ( 4 ⋅ - π 4 + i 4 ⋅ - π 4 ) Üstel ifadeleri sadeleştirelim: 2 10 = 2 10 2 = 2 5 = 32 2 4 = 2 4 2 = 2 2 = 4 10 ⋅ π 4 = 10 4 π = 5 2 π 4 ⋅ - π 4 = - π Trigonometrik değerleri kullanalım: 5 2 π = 0, 5 2 π = 1 - π = - 1, - π = 0 Bunları yerine koyup sadeleştirelim: ( 1 + i ) 10 = 32 ( 0 + i ⋅ 1 ) = 32 i ( 1 - i ) 4 = 4 ( - 1 + i ⋅ 0 ) = - 4 Son olarak bölme işlemi: ( 1 + i ) 10 ( 1 - i ) 4 = 32 i - 4 = - 8 i Sonuç: - 8 i Bu değer şıklardan A ile aynıdır; dolayısıyla doğru cevap D969 ’dır.

  1. Çözüm: İfade: ( 1 + i ) 10 ( 1 - i ) 4 Önce tabanları trigonometrik (kutupsal) biçimde yazalım. Modül: | 1 + i | = 1 2 + 1 2 = 2 | 1 - i | = 1 2 + 1 2 = 2 Açıları belirleyelim: 1 + i = 2 ( π 4 + i π 4 ) 1 - i = 2 ( - π 4 + i - π 4 ) Şimdi kuvvetleri alalım (De Moivre): ( 1 + i ) 10 = 2 10 ( 10 ⋅ π 4 + i 10 ⋅ π 4 ) ( 1 - i ) 4 = 2 4 ( 4 ⋅ - π 4 + i 4 ⋅ - π 4 ) Üstel ifadeleri sadeleştirelim: 2 10 = 2 10 2 = 2 5 = 32 2 4 = 2 4 2 = 2 2 = 4 10 ⋅ π 4 = 10 4 π = 5 2 π 4 ⋅ - π 4 = - π Trigonometrik değerleri kullanalım: 5 2 π = 0, 5 2 π = 1 - π = - 1, - π = 0 Bunları yerine koyup sadeleştirelim: ( 1 + i ) 10 = 32 ( 0 + i ⋅ 1 ) = 32 i ( 1 - i ) 4 = 4 ( - 1 + i ⋅ 0 ) = - 4 Son olarak bölme işlemi: ( 1 + i ) 10 ( 1 - i ) 4 = 32 i - 4 = - 8 i Sonuç: - 8 i Bu değer şıklardan A ile aynıdır; dolayısıyla doğru cevap D969 ’dır.

İfade:

(1+i)10(1-i)4

Önce tabanları trigonometrik (kutupsal) biçimde yazalım. Modül:

|1+i|=12+12=2|1-i|=12+12=2

Açıları belirleyelim:

1+i=2(π4+iπ4)1-i=2(-π4+i-π4)

Şimdi kuvvetleri alalım (De Moivre):

(1+i)10=210(10π4+i10π4)(1-i)4=24(4-π4+i4-π4)

Üstel ifadeleri sadeleştirelim:

210=2102=25=3224=242=22=410π4=104π=52π4-π4=-π

Trigonometrik değerleri kullanalım:

52π=0,52π=1-π=-1,-π=0

Bunları yerine koyup sadeleştirelim:

(1+i)10=32(0+i1)=32i(1-i)4=4(-1+i0)=-4

Son olarak bölme işlemi:

(1+i)10(1-i)4=32i-4=-8i

Sonuç:

-8i

Bu değer şıklardan A ile aynıdır; dolayısıyla doğru cevap A’dır.

7. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki koşulları sağlayan z karmaşık sayısını bulun:

|z1|=|z+1|

z1z+1 ifadesi safsanal ve Im(z)>0.

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Önce z = x + i y şeklinde yazalım. Uzaklık eşitliğini kare alarak açalım: | z − 1 | 2 = | z + 1 | 2 ( x − 1 ) 2 + y 2 = ( x + 1 ) 2 + y 2 Buradan ( x − 1 ) 2 = ( x + 1 ) 2 olur ve bu da x = 0 sonucunu verir. Dolayısıyla z = i y Verilen şarttan Im ( z ) > 0 olduğuna göre y > 0 Şimdi z − 1 z + 1 ifadesinde z = i y yazalım: i y − 1 i y + 1 Eşleniğiyle çarpalım: ( i y − 1 ) ( 1 − i y ) ( 1 + i y ) ( 1 − i y ) Pay ve paydayı düzenleyelim: ( i y − 1 ) ( 1 − i y ) = ( y 2 − 1 ) + i ( 2 y ) ( 1 + i y ) ( 1 − i y ) = 1 + y 2 Buna göre kesir ( y 2 − 1 ) + i ( 2 y ) 1 + y 2 olur, yani y 2 − 1 1 + y 2 + i 2 y 1 + y 2 İfade saf sanal olduğundan reel kısmı sıfır olmalı: y 2 − 1 1 + y 2 = 0 Buradan y 2 − 1 = 0 ve y = 1 (çünkü y > 0 ). Sonuç: z = i Dolayısıyla doğru seçenek A olur.

  1. Çözüm: Önce z = x + i y şeklinde yazalım. Uzaklık eşitliğini kare alarak açalım: | z − 1 | 2 = | z + 1 | 2 ( x − 1 ) 2 + y 2 = ( x + 1 ) 2 + y 2 Buradan ( x − 1 ) 2 = ( x + 1 ) 2 olur ve bu da x = 0 sonucunu verir. Dolayısıyla z = i y Verilen şarttan Im ( z ) > 0 olduğuna göre y > 0 Şimdi z − 1 z + 1 ifadesinde z = i y yazalım: i y − 1 i y + 1 Eşleniğiyle çarpalım: ( i y − 1 ) ( 1 − i y ) ( 1 + i y ) ( 1 − i y ) Pay ve paydayı düzenleyelim: ( i y − 1 ) ( 1 − i y ) = ( y 2 − 1 ) + i ( 2 y ) ( 1 + i y ) ( 1 − i y ) = 1 + y 2 Buna göre kesir ( y 2 − 1 ) + i ( 2 y ) 1 + y 2 olur, yani y 2 − 1 1 + y 2 + i 2 y 1 + y 2 İfade saf sanal olduğundan reel kısmı sıfır olmalı: y 2 − 1 1 + y 2 = 0 Buradan y 2 − 1 = 0 ve y = 1 (çünkü y > 0 ). Sonuç: z = i Dolayısıyla doğru seçenek A olur.

Önce

z=x+iy

şeklinde yazalım.

Uzaklık eşitliğini kare alarak açalım:

|z1|2=|z+1|2(x1)2+y2=(x+1)2+y2

Buradan

(x1)2=(x+1)2

olur ve bu da

x=0

sonucunu verir. Dolayısıyla

z=iy

Verilen şarttan

Im(z)>0

olduğuna göre

y>0

Şimdi

z1z+1

ifadesinde

z=iy

yazalım:

iy1iy+1

Eşleniğiyle çarpalım:

(iy1)(1iy)(1+iy)(1iy)

Pay ve paydayı düzenleyelim:

(iy1)(1iy)=(y21)+i(2y)(1+iy)(1iy)=1+y2

Buna göre kesir

(y21)+i(2y)1+y2

olur, yani

y211+y2+i2y1+y2

İfade saf sanal olduğundan reel kısmı sıfır olmalı:

y211+y2=0

Buradan

y21=0

ve

y=1

(çünkü

y>0

).

Sonuç:

z=i

Dolayısıyla doğru seçenek

A

olur.

8. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki koşulları sağlayan z karmaşık sayısını bulun.

|z-1|=|z+1|

z2=4iz¯

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

1) Birinci koşuldan başlayalım. Modüller eşit olduğuna göre (her iki taraf da negatif olamayacağı için) karelerini eşitleyebiliriz: | z - 1 | 2 = | z + 1 | 2 2) z ’yi z = x + y i alalım. O hâlde: | z - 1 | 2 = | x - 1 + y i | 2 = x - 1 2 + y 2 | z + 1 | 2 = | x + 1 + y i | 2 = x + 1 2 + y 2 3) Eşitleyip sadeleştirelim: x - 1 2 + y 2 = x + 1 2 + y 2 x - 1 2 = x + 1 2 x 2 - 2 x + 1 = x 2 + 2 x + 1 - 2 x = 2 x x = 0 4) Demek ki Re ( z ) sıfırdır ve z = y i yazabiliriz. Şimdi ikinci koşulu kullanalım: z 2 = 4 i z ¯ 5) z = y i ise z ¯ = - y i olur. Yerine yazalım: y i 2 = 4 i ( - y i ) - y 2 = 4 y 6) Düzenleyip çözelim: y 2 + 4 y = 0 y ( y + 4 ) = 0 y = 0   veya   y = - 4 7) Buna göre çözüm kümesi: z = 0   veya   z = - 4 i 8) Şıklarda 0 yoktur; şıklardan yalnızca - 4 i bulunduğu için test mantığında doğru seçenek B826’dır. z = - 4 i

  1. Çözüm: 1) Birinci koşuldan başlayalım. Modüller eşit olduğuna göre (her iki taraf da negatif olamayacağı için) karelerini eşitleyebiliriz: | z - 1 | 2 = | z + 1 | 2 2) z ’yi z = x + y i alalım. O hâlde: | z - 1 | 2 = | x - 1 + y i | 2 = x - 1 2 + y 2 | z + 1 | 2 = | x + 1 + y i | 2 = x + 1 2 + y 2 3) Eşitleyip sadeleştirelim: x - 1 2 + y 2 = x + 1 2 + y 2 x - 1 2 = x + 1 2 x 2 - 2 x + 1 = x 2 + 2 x + 1 - 2 x = 2 x x = 0 4) Demek ki Re ( z ) sıfırdır ve z = y i yazabiliriz. Şimdi ikinci koşulu kullanalım: z 2 = 4 i z ¯ 5) z = y i ise z ¯ = - y i olur. Yerine yazalım: y i 2 = 4 i ( - y i ) - y 2 = 4 y 6) Düzenleyip çözelim: y 2 + 4 y = 0 y ( y + 4 ) = 0 y = 0   veya   y = - 4 7) Buna göre çözüm kümesi: z = 0   veya   z = - 4 i 8) Şıklarda 0 yoktur; şıklardan yalnızca - 4 i bulunduğu için test mantığında doğru seçenek B826’dır. z = - 4 i

1) Birinci koşuldan başlayalım. Modüller eşit olduğuna göre (her iki taraf da negatif olamayacağı için) karelerini eşitleyebiliriz:

|z-1|2=|z+1|2

2) z’yiz=x+yi alalım. O hâlde:

|z-1|2=|x-1+yi|2=x-12+y2|z+1|2=|x+1+yi|2=x+12+y2

3) Eşitleyip sadeleştirelim:

x-12+y2=x+12+y2x-12=x+12x2-2x+1=x2+2x+1-2x=2xx=0

4) Demek kiRe(z)sıfırdır vez=yi yazabiliriz. Şimdi ikinci koşulu kullanalım:

z2=4iz¯

5) z=yi isez¯=-yi olur. Yerine yazalım:

yi2=4i(-yi)-y2=4y

6) Düzenleyip çözelim:

y2+4y=0y(y+4)=0y=0 veya y=-4

7) Buna göre çözüm kümesi:

z=0 veya z=-4i

8) Şıklarda0 yoktur; şıklardan yalnızca-4i bulunduğu için test mantığında doğru seçenek B4758’dır.

z=-4i
9. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki koşulu sağlayan ve sanal kısmı pozitif olan z karmaşık sayısının gerçel kısmı kaçtır?

z2=34i3+4i

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

1) Önce verilen ifadeyi sadeleştirelim: z 2 = 3 − 4 i 3 + 4 i Paydanın eşleniği ile genişletelim: z 2 = 3 − 4 i ⋅ 3 − 4 i 3 + 4 i ⋅ 3 − 4 i Payda ve paydayı açalım: z 2 = 3 − 4 i 2 3 2 + 4 2 Üstü açalım: 3 − 4 i 2 = 3 2 − 2 ⋅ 3 ⋅ 4 i + 4 2 i 2 Buradan: 3 − 4 i 2 = 9 − 24 i + 16 ⋅ − 1 Yani: 3 − 4 i 2 = − 7 − 24 i Payda: 3 2 + 4 2 = 9 + 16 = 25 Dolayısıyla: z 2 = − 7 − 24 i 25 = − 7 25 − 24 25 i 2) Şimdi z sayısını z = a + b i şeklinde alalım. (Sanal kısmı pozitif olduğundan) b > 0 Karesini alalım: z 2 = a + b i 2 = a 2 − b 2 + 2 a b i 3) Gerçel ve sanal kısımları eşitleyelim: a − b a − b (Not: Yukarıdaki satır bir hata olmaması için dikkate alınmasın; eşitlemeleri aşağıda doğru biçimde veriyorum.) a 2 − b 2 = − 7 25 2 a b = − 24 25 4) Ayrıca z 2 sayısının modülü: z 2 = − 7 25 2 + − 24 25 2 Hesaplayalım: z 2 = 49 + 576 625 = 625 625 = 1 Buradan: z = 1 Dolayısıyla: a 2 + b 2 = 1 5) Şimdi iki denklemi toplayalım: a 2 + b 2 + a 2 − b 2 = 1 + − 7 25 Sadeleşir: 2 a 2 = 18 25 Buradan: a 2 = 9 25 Dolayısıyla: a = ± 3 5 6) 2 a b = − 24 25 denklemine göre sanal kısmın pozitif olması için b > 0 iken a negatif olmalıdır. Bu yüzden: a = − 3 5 7) Sonuç: Gerçel kısım Re z = − 3 5 Doğru seçenek C1435 ’dır.

  1. Çözüm: 1) Önce verilen ifadeyi sadeleştirelim: z 2 = 3 − 4 i 3 + 4 i Paydanın eşleniği ile genişletelim: z 2 = 3 − 4 i ⋅ 3 − 4 i 3 + 4 i ⋅ 3 − 4 i Payda ve paydayı açalım: z 2 = 3 − 4 i 2 3 2 + 4 2 Üstü açalım: 3 − 4 i 2 = 3 2 − 2 ⋅ 3 ⋅ 4 i + 4 2 i 2 Buradan: 3 − 4 i 2 = 9 − 24 i + 16 ⋅ − 1 Yani: 3 − 4 i 2 = − 7 − 24 i Payda: 3 2 + 4 2 = 9 + 16 = 25 Dolayısıyla: z 2 = − 7 − 24 i 25 = − 7 25 − 24 25 i 2) Şimdi z sayısını z = a + b i şeklinde alalım. (Sanal kısmı pozitif olduğundan) b > 0 Karesini alalım: z 2 = a + b i 2 = a 2 − b 2 + 2 a b i 3) Gerçel ve sanal kısımları eşitleyelim: a − b a − b (Not: Yukarıdaki satır bir hata olmaması için dikkate alınmasın; eşitlemeleri aşağıda doğru biçimde veriyorum.) a 2 − b 2 = − 7 25 2 a b = − 24 25 4) Ayrıca z 2 sayısının modülü: z 2 = − 7 25 2 + − 24 25 2 Hesaplayalım: z 2 = 49 + 576 625 = 625 625 = 1 Buradan: z = 1 Dolayısıyla: a 2 + b 2 = 1 5) Şimdi iki denklemi toplayalım: a 2 + b 2 + a 2 − b 2 = 1 + − 7 25 Sadeleşir: 2 a 2 = 18 25 Buradan: a 2 = 9 25 Dolayısıyla: a = ± 3 5 6) 2 a b = − 24 25 denklemine göre sanal kısmın pozitif olması için b > 0 iken a negatif olmalıdır. Bu yüzden: a = − 3 5 7) Sonuç: Gerçel kısım Re z = − 3 5 Doğru seçenek C1435 ’dır.

1) Önce verilen ifadeyi sadeleştirelim:

z2=34i3+4i

Paydanın eşleniği ile genişletelim:

z2=34i34i3+4i34i

Payda ve paydayı açalım:

z2=34i232+42

Üstü açalım:

34i2=32234i+42i2

Buradan:

34i2=924i+161

Yani:

34i2=724i

Payda:

32+42=9+16=25

Dolayısıyla:

z2=724i25=7252425i

2) Şimdi z sayısını

z=a+bi

şeklinde alalım. (Sanal kısmı pozitif olduğundan)

b>0

Karesini alalım:

z2=a+bi2=a2b2+2abi

3) Gerçel ve sanal kısımları eşitleyelim:

abab

(Not: Yukarıdaki satır bir hata olmaması için dikkate alınmasın; eşitlemeleri aşağıda doğru biçimde veriyorum.)

a2b2=7252ab=2425

4) Ayrıca z2 sayısının modülü:

z2=7252+24252

Hesaplayalım:

z2=49+576625=625625=1

Buradan:

z=1

Dolayısıyla:

a2+b2=1

5) Şimdi iki denklemi toplayalım:

a2+b2+a2b2=1+725

Sadeleşir:

2a2=1825

Buradan:

a2=925

Dolayısıyla:

a=±35

6) 2ab=2425 denklemine göre sanal kısmın pozitif olması için b>0 iken a negatif olmalıdır. Bu yüzden:

a=35

7) Sonuç: Gerçel kısım

Rez=35

Doğru seçenek A’dır.

10. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki koşulları sağlayan z karmaşık sayısını bulunuz.

z3=8iRe(z)>0Im(z)>0

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Koşullar: z 3 = 8 i Re ( z ) > 0 Im ( z ) > 0 Önce 8 i sayısını kutupsal (trigonometrik) biçimde yazalım. Modül: | 8 i | = 8 Açı (argüman): arg ( 8 i ) = π 2 Dolayısıyla: 8 i = 8 ( cos π 2 + i sin π 2 ) z 3 = 8 i denkleminin küpkökleri için genel formül: z = 8 1 3 ( cos π 2 + 2 k π 3 + i sin π 2 + 2 k π 3 ) Burada: k ∈ { 0, 1, 2 } Modülün küpkökü: 8 1 3 = 2 Açıları hesaplayalım: π 2 + 2 k π 3 = π 6 + 2 k π 3 k = 0 için: z = 2 ( cos π 6 + i sin π 6 ) z = 2 ( 3 2 + i 1 2 ) z = 3 + i k = 1 için: z = 2 ( cos 5 π 6 + i sin 5 π 6 ) z = 2 ( - 3 2 + i 1 2 ) z = - 3 + i k = 2 için: z = 2 ( cos 3 π 2 + i sin 3 π 2 ) z = 2 ( 0 - i ) z = - 2 i Şimdi Re ( z ) ve Im ( z ) pozitif olma şartını sağlayanı seçelim: 3 + i Bu kökte hem gerçel kısım hem de sanal kısım pozitiftir. Diğer iki kökten biri negatif gerçel kısma, diğeri negatif sanal kısma sahiptir. Sonuç: z = 3 + i Dolayısıyla doğru seçenek D1002 ’dır.

  1. Çözüm: Koşullar: z 3 = 8 i Re ( z ) > 0 Im ( z ) > 0 Önce 8 i sayısını kutupsal (trigonometrik) biçimde yazalım. Modül: | 8 i | = 8 Açı (argüman): arg ( 8 i ) = π 2 Dolayısıyla: 8 i = 8 ( cos π 2 + i sin π 2 ) z 3 = 8 i denkleminin küpkökleri için genel formül: z = 8 1 3 ( cos π 2 + 2 k π 3 + i sin π 2 + 2 k π 3 ) Burada: k ∈ { 0, 1, 2 } Modülün küpkökü: 8 1 3 = 2 Açıları hesaplayalım: π 2 + 2 k π 3 = π 6 + 2 k π 3 k = 0 için: z = 2 ( cos π 6 + i sin π 6 ) z = 2 ( 3 2 + i 1 2 ) z = 3 + i k = 1 için: z = 2 ( cos 5 π 6 + i sin 5 π 6 ) z = 2 ( - 3 2 + i 1 2 ) z = - 3 + i k = 2 için: z = 2 ( cos 3 π 2 + i sin 3 π 2 ) z = 2 ( 0 - i ) z = - 2 i Şimdi Re ( z ) ve Im ( z ) pozitif olma şartını sağlayanı seçelim: 3 + i Bu kökte hem gerçel kısım hem de sanal kısım pozitiftir. Diğer iki kökten biri negatif gerçel kısma, diğeri negatif sanal kısma sahiptir. Sonuç: z = 3 + i Dolayısıyla doğru seçenek D1002 ’dır.

Koşullar:

z3=8iRe(z)>0Im(z)>0

Önce 8i sayısını kutupsal (trigonometrik) biçimde yazalım. Modül:

|8i|=8

Açı (argüman):

arg(8i)=π2

Dolayısıyla:

8i=8(cosπ2+isinπ2)

z3=8i denkleminin küpkökleri için genel formül:

z=813(cosπ2+2kπ3+isinπ2+2kπ3)

Burada:

k{0,1,2}

Modülün küpkökü:

813=2

Açıları hesaplayalım:

π2+2kπ3=π6+2kπ3

k=0 için:

z=2(cosπ6+isinπ6)z=2(32+i12)z=3+i

k=1 için:

z=2(cos5π6+isin5π6)z=2(-32+i12)z=-3+i

k=2 için:

z=2(cos3π2+isin3π2)z=2(0-i)z=-2i

Şimdi Re(z) ve Im(z) pozitif olma şartını sağlayanı seçelim:

3+i

Bu kökte hem gerçel kısım hem de sanal kısım pozitiftir. Diğer iki kökten biri negatif gerçel kısma, diğeri negatif sanal kısma sahiptir.

Sonuç:

z=3+i

Dolayısıyla doğru seçenek A’dır.

Karmaşık sayılar hakkında sık sorulanlar

Karmaşık sayının eşleniği nedir?

a+bi karmaşık sayısının eşleniği a-bi’dir. Eşlenik özellikle bölme işlemlerinde paydayı reel yapmak için kullanılır.

Karmaşık sayının modülü nasıl bulunur?

a+bi sayısının modülü √(a²+b²) ile bulunur ve karmaşık düzlemde orijine uzaklığı gösterir.

i’nin kuvvetleri nasıl tekrar eder?

i’nin kuvvetleri dört adımda tekrar eder: i, -1, -i, 1. Üs 4’e göre kalanına bakmak pratik çözüm sağlar.