Nüfus; belirli bir zamanda, belirli bir alanda yaşayan insan sayısıdır. Coğrafyada nüfus yalnızca sayı değildir; dağılış, yoğunluk, nitelik ve dinamik (değişim hızı) ile birlikte ele alınır.

• Nüfusun mutlak değeri: toplam kişi sayısı
• Nüfusun göreli değeri: alan, kaynak, ekonomi ve çevreyle ilişkili yorum

Göç; insanların çeşitli nedenlerle yer değiştirmesidir. Yerleşme ise insanların sürekli veya geçici olarak yaşadıkları alanların düzenlenişidir. Göç, yerleşmenin büyümesini, küçülmesini ve biçimini değiştiren en güçlü süreçlerden biridir.

Coğrafya; nüfusun “nerede, neden orada, nasıl değişiyor?” sorularını sorar. Bu nedenle harita okuma, iklim-yer şekilleri, ekonomi ve ulaşım gibi faktörler her sayfada tekrar tekrar karşımıza çıkar.

• İklim: Aşırı soğuk/sıcak ve kurak koşullar nüfusu sınırlar.
• Yükselti ve engebelilik: Ulaşım ve tarım zorlaştıkça yerleşme seyrekleşir.
• Su kaynakları: Nehir, göl ve yer altı suyu yerleşmeyi çekici kılar.
• Toprak verimliliği: Tarıma elverişli alanlar tarihi boyunca nüfusu toplar.

• Sanayi ve hizmetler: İş olanakları nüfusu çeker (çekim faktörü).
• Ulaşım ağları: Düğümlerde (kavşak, liman, geçit) yoğunluk artar.
• Siyasi istikrar: Güvenli bölgeler göç alır.
• Tarihî-kültürel miras: Başkentler, kutsal şehirler, turizm merkezleri nüfusu destekler.

Nüfus genellikle kümelenerek dağılır: kıyılar, akarsu boyları, verimli ovalar, sanayi kuşakları. Bu durum kaynak kullanımı ve çevresel baskıyı da artırabilir.