01 1.sayfa
Ekonomik faaliyet nedir?
Ekonomik faaliyet; insanların ihtiyaçlarını karşılamak için doğadan ham madde alıp bunu işleyerek mal ve hizmete dönüştürmesi, ardından dağıtması ve tüketmesi sürecidir. Coğrafya bu süreci; yer, iklim, ulaşım, nüfus ve pazar gibi etkenlerle açıklar.
- Üretim: Mal/hizmet ortaya çıkarma.
- Dağıtım: Ürünlerin tüketiciye ulaştırılması (ulaşım–ticaret).
- Tüketim: Ürünün/hizmetin kullanılması.
- Yatırım: Gelecekte daha çok üretmek için sermaye ayırma.
02 2.sayfa
İhtiyaç–kıtlık ilişkisi
İnsan ihtiyaçları sınırsız, kaynaklar sınırlıdır. Bu nedenle toplumlar tercih yapmak zorundadır. Tercihler; gelir düzeyi, kültür, teknoloji ve coğrafi koşullara göre değişir.
Üretim faktörleri
- Doğa (toprak): Tarım arazisi, maden, su, iklim gibi doğal kaynaklar.
- Emek: İnsan gücü ve nitelikli işgücü.
- Sermaye: Makine, fabrika, altyapı, finansman.
- Girişim: Risk alan, üretimi organize eden kişi/kurum.
- Teknoloji: Verimliliği artıran bilgi ve yöntemler.
03 3.sayfa
Sektörler mantığı
Ekonomi, benzer işlerin toplandığı sektörlere ayrılır. Bu sınıflama; ülkelerin gelişmişlik düzeyi ve istihdam yapısını okumayı kolaylaştırır.
| Sektör | Temel iş | Örnekler | Coğrafi belirleyiciler |
|---|---|---|---|
| Birincil | Doğadan ham madde alma | Tarım, hayvancılık, ormancılık, balıkçılık, madencilik | İklim, yer şekilleri, toprak, su, maden varlığı |
| İkincil | Ham maddeyi işleme | Sanayi, inşaat | Enerji, ulaşım, işgücü, pazar, sermaye |
| Üçüncül | Hizmet üretme | Ticaret, ulaşım, turizm, eğitim, sağlık | Nüfus, kentleşme, gelir, ulaşılabilirlik |
| Dördüncül | Bilgi–AR‑GE | Yazılım, araştırma, tasarım | Eğitim düzeyi, inovasyon ekosistemi, ağ bağlantıları |
| Beşincil | Yönetim–karar | Üst düzey kamu/özel yönetim | Kurumsal yapı, başkent/küresel merkez olma |
04 4.sayfa
Tarım neden coğrafyayla çok bağlantılı?
Tarım doğrudan iklime, toprağa ve suya bağlıdır. Sıcaklık, yağış, don, rüzgâr; ürünün yetişme süresini ve verimini belirler.
Tarım türleri
- İntansif (modern) tarım: Makine, gübre, sulama, tohum ıslahı yaygındır; verim yüksektir.
- Ekstansif (geleneksel) tarım: Doğal koşullara bağımlılık fazla; verim daha düşüktür.
- Plantasyon tarımı: Tropikal bölgelerde, geniş arazide tek ürün; dış pazara yöneliktir.
- Seracılık: Örtü altı üretim; iklimin sınırlarını azaltır.
05 5.sayfa
Hayvancılık tipleri
- Mera hayvancılığı: Doğal otlaklara dayalı; geniş alan ister, verim görece düşüktür.
- Ahır (besi) hayvancılığı: Yem, veterinerlik, ırk ıslahı ile verim yüksektir; pazar ve yem kaynaklarına yakınlık önemlidir.
- Göçebe hayvancılık: Mevsimsel otlak takibi; dağlık–kurak alanlarda görülebilir.
Balıkçılık ve yetiştiricilik
Balıkçılık; denizlerin akıntı–sıcaklık özellikleri, plankton zenginliği ve kıyı şekilleriyle ilişkilidir. Günümüzde kafes balıkçılığı ve akuakültür önem kazanmıştır.
1 / 4 sayfa yüklendi
