Atmosfer ve Sıcaklık 1.sayfa
Atmosfer ve Sıcaklık
Atmosfer nedir? Neden sıcaklıkla birlikte düşünülür?
Atmosfer; Dünya’yı saran gaz katmanıdır. Yaşamı korur, ısı dengesini düzenler ve hava olaylarını mümkün kılar. Sıcaklık ise atmosferin enerjisini ve yoğunluğunu etkileyerek basınç, rüzgâr, nem ve bulutlanma gibi süreçleri belirler.
Temel terimler (sınav için kritik)
- Atmosfer, enerji alışverişini yönetir; sıcaklık dağılışı iklimin temelidir.
- sınav’de kavram; sınav’de neden-sonuç ve harita yorumu öne çıkar.
Atmosfer ve Sıcaklık 2.sayfa
Atmosfer ve Sıcaklık
Atmosferin bileşimi
Kuru hava büyük ölçüde azot ve oksijenden oluşur. Su buharı, ozon ve aerosoller miktar olarak azdır ama sıcaklık ve hava olayları üzerinde çok etkilidir.
Aerosoller ve sıcaklık
Toz, deniz tuzu, duman gibi parçacıklar güneş ışığını saçabilir (soğutucu etki) veya bazı koşullarda soğurup ısıtabilir. Ayrıca bulut damlacığı çekirdeği olarak yağışı etkiler.
Atmosfer ve Sıcaklık 3.sayfa
Atmosfer ve Sıcaklık
Atmosferin katmanları (yükseklikle sıcaklık değişimi)
Atmosfer katmanları sıcaklığın yükseklikle değişimine göre ayrılır. Bu nedenle “sıcaklık profili” katmanları anlamanın anahtarıdır.
Tropopoz, troposfer ile stratosfer arasındaki geçiştir. Jet akımları bu seviyelere yakın bölgelerde görülebilir.
Neden troposferde yükseldikçe soğur?
Troposfer alttan ısınır: Güneş önce yeryüzünü ısıtır, yeryüzü de havayı ısıtır. Yükseğe çıkıldıkça basınç azalır; hava genleşir ve genleşme soğumaya yol açar.
Atmosfer ve Sıcaklık 4.sayfa
Atmosfer ve Sıcaklık
Basınç, yoğunluk ve hidrostatik denge
Atmosfer basıncı, üstteki hava sütununun ağırlığıyla oluşur. Yükseklik arttıkça hava sütunu azalır, dolayısıyla basınç düşer. Basınç azaldıkça yoğunluk da genelde azalır.
İdeal gaz yaklaşımıyla sıcaklık ilişkisi
Basınç–hacim–sıcaklık ilişkisi birçok atmosfer probleminde temel çerçevedir.
Aynı miktar gaz için sıcaklık artarsa basınç artma eğilimindedir veya gaz genleşebilir. Atmosferde çoğu zaman genleşme gerçekleştiği için yükselirken soğuma gözlenir.
Atmosfer ve Sıcaklık 5.sayfa
Atmosfer ve Sıcaklık
Sıcaklık nedir? Isı nedir?
Sıcaklık ölçülen bir durum büyüklüğüdür (termometre). Isı ise enerji aktarımıdır ve sıcaklık farkı olduğunda akar.
Özgül ısı ve ısınma hızları
Bir maddenin sıcaklığını 1°C artırmak için gereken enerji “özgül ısı” ile ilgilidir. Denizler, karalara göre daha geç ısınıp daha geç soğur. Bu yüzden kıyı alanlar daha ılımandır.
1 / 4 sayfa yüklendi



