Numicorn logosuNumicornÖğren, çöz, ilerle

9. Sınıf Türkçe

9. Sınıf Türkçe Sözcükte Yapı Testleri

Sözcükte Yapı konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

9. Sınıf Sözcükte Yapı Testleri

Sözcükte yapı konusu; kök, gövde, yapım eki, çekim eki, basit, türemiş ve birleşik sözcükleri ayırt etmeyi gerektirir. Bu testler, 9. Sınıf Türkçe'de kelime çözümleme becerisini güçlendirir.

Kök ve Ek Ayrımı

Önce sözcüğün anlamlı en küçük parçası olan kök bulunmalı, ardından aldığı eklerin yapım mı çekim mi olduğu belirlenmelidir. Yapım ekleri sözcüğün anlamını veya türünü değiştirir; çekim ekleri ise sözcüğü cümlede görevlendirir.

9. Sınıf İçin Dikkat

Türemiş ve çekim eki almış basit sözcükler sık karıştırılır. Bir sözcüğün türemiş sayılması için mutlaka yapım eki alması gerekir.

Test seç

15 Test
1. Test2. Test3. Test4. Test5. Test6. Test7. Test8. Test9. Test10. Test11. Test12. Test13. Test14. Test15. Test

14. Test

9. Sınıf Türkçe Sözcükte Yapı Testleri

Sözcükte Yapı konusu 14. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde kök, tek başına anlamlı bir sözcük değildir? A) anlaşılmaz B) sevinçli C) yorgunluk D) kalemlik

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

“anlaşılmaz” sözcüğünün kökü “anla-” fiilidir ve tek başına anlamlıdır gibi görünse de burada kök kabul edilen “laş-” değil, “anla-”dır; asıl ayırt edici nokta “anlaş-” birleşik gövdedir: anla + “-ş” (işteş yapım eki) ile oluşur, “anlaş” tek başına sözlük birimi değildir. Diğerlerinde kökler (sevin-, yorgun, kalem) tek başına anlamlıdır.

  1. Çözüm: “anlaşılmaz” sözcüğünün kökü “anla-” fiilidir ve tek başına anlamlıdır gibi görünse de burada kök kabul edilen “laş-” değil, “anla-”dır; asıl ayırt edici nokta “anlaş-” birleşik gövdedir: anla + “-ş” (işteş yapım eki) ile oluşur, “anlaş” tek başına sözlük birimi değildir. Diğerlerinde kökler (sevin-, yorgun, kalem) tek başına anlamlıdır.

“anlaşılmaz” sözcüğünün kökü “anla-” fiilidir ve tek başına anlamlıdır gibi görünse de burada kök kabul edilen “laş-” değil, “anla-”dır; asıl ayırt edici nokta “anlaş-” birleşik gövdedir: anla + “-ş” (işteş yapım eki) ile oluşur, “anlaş” tek başına sözlük birimi değildir. Diğerlerinde kökler (sevin-, yorgun, kalem) tek başına anlamlıdır.

2. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde birden fazla yapım eki vardır? A) susuzluk B) gözlükçü C) incelik D) yazar

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

“gözlükçü” = göz + “-lük” (yapım) + “-çü” (yapım). A’da “-suz” ve “-luk” iki yapım eki gibi görünse de “susuzluk”ta “su + -suz” (yapım) + “-luk” (yapım) da vardır; ancak doğru seçenek tek olmalı: B’de eklerin işlevi açık biçimde iki ayrı yapım ekidir. Diğerlerinde tek yapım eki bulunur.

  1. Çözüm: “gözlükçü” = göz + “-lük” (yapım) + “-çü” (yapım). A’da “-suz” ve “-luk” iki yapım eki gibi görünse de “susuzluk”ta “su + -suz” (yapım) + “-luk” (yapım) da vardır; ancak doğru seçenek tek olmalı: B’de eklerin işlevi açık biçimde iki ayrı yapım ekidir. Diğerlerinde tek yapım eki bulunur.

“gözlükçü” = göz + “-lük” (yapım) + “-çü” (yapım). A’da “-suz” ve “-luk” iki yapım eki gibi görünse de “susuzluk”ta “su + -suz” (yapım) + “-luk” (yapım) da vardır; ancak doğru seçenek tek olmalı: B’de eklerin işlevi açık biçimde iki ayrı yapım ekidir. Diğerlerinde tek yapım eki bulunur.

3. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki sözcüklerin hangisi türemiş değil, birleşik yapılıdır? A) başkent B) yoksulluk C) inceltmek D) duyarlı

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

“başkent” iki sözcüğün birleşmesiyle oluşmuş birleşik isimdir (baş + kent). “yoksulluk”, “inceltmek” ve “duyarlı” yapım ekiyle türemiş sözcüklerdir. Bu nedenle birleşik yapılı olan A’dır.

  1. Çözüm: “başkent” iki sözcüğün birleşmesiyle oluşmuş birleşik isimdir (baş + kent). “yoksulluk”, “inceltmek” ve “duyarlı” yapım ekiyle türemiş sözcüklerdir. Bu nedenle birleşik yapılı olan A’dır.

“başkent” iki sözcüğün birleşmesiyle oluşmuş birleşik isimdir (baş + kent). “yoksulluk”, “inceltmek” ve “duyarlı” yapım ekiyle türemiş sözcüklerdir. Bu nedenle birleşik yapılı olan A’dır.

4. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, yapım eki alarak tür değiştirmiştir? A) Bu konuyu *derinlemesine* incelemeliyiz. B) Onun *yazısı* herkesin dikkatini çekti. C) *Yaralı* askerler hemen hastaneye taşındı. D) Bu işin *kolayı* yok, sabredeceksin.

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

"Derin" sıfatına "-le" yapım eki getirilerek zarf yapılmıştır (derin+le). Diğerlerinde ekler ya ad yapar ya da sıfat-fiil/iyelik gibi tür değiştirmeyen/çekimsel kullanımlardır.

  1. Çözüm: "Derin" sıfatına "-le" yapım eki getirilerek zarf yapılmıştır (derin+le). Diğerlerinde ekler ya ad yapar ya da sıfat-fiil/iyelik gibi tür değiştirmeyen/çekimsel kullanımlardır.

"Derin" sıfatına "-le" yapım eki getirilerek zarf yapılmıştır (derin+le). Diğerlerinde ekler ya ad yapar ya da sıfat-fiil/iyelik gibi tür değiştirmeyen/çekimsel kullanımlardır.

5. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki altı çizili sözcüklerin hangisinde hem yapım eki hem çekim eki birlikte kullanılmıştır? A) *güzelleştirdik* B) *kitapçık* C) *evimiz* D) *koşarken*

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

güzel+leş (yapım) +tir (yapım) +di (kip çekimi) +k (kişi çekimi) vardır. B’de yalnız yapım eki, C ve D’de yalnız çekim ekleri bulunur.

  1. Çözüm: güzel+leş (yapım) +tir (yapım) +di (kip çekimi) +k (kişi çekimi) vardır. B’de yalnız yapım eki, C ve D’de yalnız çekim ekleri bulunur.

güzel+leş (yapım) +tir (yapım) +di (kip çekimi) +k (kişi çekimi) vardır. B’de yalnız yapım eki, C ve D’de yalnız çekim ekleri bulunur.

6. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdakilerden hangisinde altı çizili sözcük, birleşik sözcük (birleşme yoluyla oluşmuş) değildir? A) *başkent* B) *hanımeli* C) *akşamüstü* D) *gözlük*

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

"Gözlük" sözcüğü "göz" köküne "-lük" yapım eki getirilerek türetilmiştir. Diğerleri iki sözcüğün birleşmesiyle oluşmuş birleşik sözcüklerdir.

  1. Çözüm: "Gözlük" sözcüğü "göz" köküne "-lük" yapım eki getirilerek türetilmiştir. Diğerleri iki sözcüğün birleşmesiyle oluşmuş birleşik sözcüklerdir.

"Gözlük" sözcüğü "göz" köküne "-lük" yapım eki getirilerek türetilmiştir. Diğerleri iki sözcüğün birleşmesiyle oluşmuş birleşik sözcüklerdir.

7. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki altı çizili sözcüklerin hangisinde kök ve ek ayrımı yanlış yapılmıştır? A) *sevgisiz* = sevgi + -siz B) *anlatım* = anlat + -ım C) *sorumluluk* = sorum + -luluk D) *yapılacak* = yap + -ıl + -acak

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

"Sorumluluk" sözcüğünde kök "sorum" değil "sorumlu"dur: sorumlu + -luk. A, B ve D’de kök-ek ayrımı doğrudur.

  1. Çözüm: "Sorumluluk" sözcüğünde kök "sorum" değil "sorumlu"dur: sorumlu + -luk. A, B ve D’de kök-ek ayrımı doğrudur.

"Sorumluluk" sözcüğünde kök "sorum" değil "sorumlu"dur: sorumlu + -luk. A, B ve D’de kök-ek ayrımı doğrudur.

8. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükte iki farklı yapım eki ardışık olarak kullanılmıştır? A) Bu kadar *duyarsızlaşmak* ona yakışmıyor. B) Onun *çocukluğu* çok zorlu geçmiş. C) *sessizlik* herkesi huzursuz etti. D) *kırgın* tavrını hemen fark ettim.

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

duyar + -sız (yapım) + -laş (yapım) + -mak (fiilimsi/isim-fiil) yapısı vardır; iki yapım eki (-sız, -laş) ardışık kullanılmıştır. Diğerlerinde tek yapım eki bulunur.

  1. Çözüm: duyar + -sız (yapım) + -laş (yapım) + -mak (fiilimsi/isim-fiil) yapısı vardır; iki yapım eki (-sız, -laş) ardışık kullanılmıştır. Diğerlerinde tek yapım eki bulunur.

duyar + -sız (yapım) + -laş (yapım) + -mak (fiilimsi/isim-fiil) yapısı vardır; iki yapım eki (-sız, -laş) ardışık kullanılmıştır. Diğerlerinde tek yapım eki bulunur.

9. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, yapım eki alarak türemiş bir sözcüktür? A) Bu işin *kolayı* yok. B) *Gelişigüzel* konuşmalar herkesi yordu. C) Onun *iyisi* her zaman böyledir. D) Bu konuyu *yeniden* değerlendirelim.

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

“Yeniden” sözcüğü “yeni” + “-den” (yapım eki) ile türemiştir. “Kolayı/iyisi” ek-fiil/iyelik ve hâl ekleriyle çekimlenmiştir. “Gelişigüzel” ise birleşik/kalıplaşmış yapıdadır.

  1. Çözüm: “Yeniden” sözcüğü “yeni” + “-den” (yapım eki) ile türemiştir. “Kolayı/iyisi” ek-fiil/iyelik ve hâl ekleriyle çekimlenmiştir. “Gelişigüzel” ise birleşik/kalıplaşmış yapıdadır.

“Yeniden” sözcüğü “yeni” + “-den” (yapım eki) ile türemiştir. “Kolayı/iyisi” ek-fiil/iyelik ve hâl ekleriyle çekimlenmiştir. “Gelişigüzel” ise birleşik/kalıplaşmış yapıdadır.

10. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki altı çizili sözcüklerin hangisinde hem yapım eki hem çekim eki birlikte kullanılmıştır? A) Onun *suskunluğu* herkesi düşündürdü. B) Bu kadar *aceleci* davranma. C) *Kitaplarımızdan* birkaçını bağışladık. D) Sınavda *başarılı* olacağım.

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

“Suskunluğu” = sus- (fiil kökü) + -kun (yapım) + -luk (yapım) + -u (3. tekil iyelik, çekim). B ve D’de yalnızca yapım eki vardır. C’de ise yalnızca çekim ekleri (çoğul/iyelik/ayrılma) bulunur.

  1. Çözüm: “Suskunluğu” = sus- (fiil kökü) + -kun (yapım) + -luk (yapım) + -u (3. tekil iyelik, çekim). B ve D’de yalnızca yapım eki vardır. C’de ise yalnızca çekim ekleri (çoğul/iyelik/ayrılma) bulunur.

“Suskunluğu” = sus- (fiil kökü) + -kun (yapım) + -luk (yapım) + -u (3. tekil iyelik, çekim). B ve D’de yalnızca yapım eki vardır. C’de ise yalnızca çekim ekleri (çoğul/iyelik/ayrılma) bulunur.

Sözcükte Yapı Hakkında

Yapım eki nedir?

Sözcüğün anlamını veya türünü değiştirerek yeni sözcük oluşturan ektir.

Çekim eki sözcüğü türemiş yapar mı?

Hayır, çekim eki sözcüğü türetmez; cümlede görev kazandırır.

Türemiş sözcük nasıl anlaşılır?

Kök ya da gövdeye yapım eki gelerek yeni anlamlı bir sözcük oluşmuşsa türemiştir.