9. Sınıf Türkçe Sözcükte Yapı Testleri

Doğru cevap: A

“Biliyor” sözcüğü “bil-” köküne kip/kişi ekleri almış çekimli fiildir; yapım eki yoktur. Diğerlerinde -lu, -me, -ca yapım ekleriyle türeme vardır.

1. Çözüm: “Biliyor” sözcüğü “bil-” köküne kip/kişi ekleri almış çekimli fiildir; yapım eki yoktur. Diğerlerinde -lu, -me, -ca yapım ekleriyle türeme vardır.

Doğru cevap: C

“yaz-dık-lar-ın-ı” sözcüğünde -dık (fiilden ad yapım eki) vardır; ardından çokluk ve iyelik/belirtme gibi çekim ekleri gelir. Diğerlerinde ya yalnız yapım eki ya da yalnız çekim eki baskındır.

1. Çözüm: “yaz-dık-lar-ın-ı” sözcüğünde -dık (fiilden ad yapım eki) vardır; ardından çokluk ve iyelik/belirtme gibi çekim ekleri gelir. Diğerlerinde ya yalnız yapım eki ya da yalnız çekim eki baskındır.

Doğru cevap: A

“kitap + ı” birleşiminde p → b yumuşaması olur: “kitabı”. Diğerlerinde böyle bir yumuşama yoktur.

1. Çözüm: “kitap + ı” birleşiminde p → b yumuşaması olur: “kitabı”. Diğerlerinde böyle bir yumuşama yoktur.

Doğru cevap: B

“kahvaltı” birleşik sözcüktür (kahve + altı → kahvaltı). Diğerleri yapım ekiyle türemiş sözcüklerdir.

1. Çözüm: “kahvaltı” birleşik sözcüktür (kahve + altı → kahvaltı). Diğerleri yapım ekiyle türemiş sözcüklerdir.

Doğru cevap: A

“anlam-sız” sözcüğünde “an-” olumsuzluk bildiren ön ek benzeri unsur, “-sız” ise yapım ekidir. Diğerlerinde olumsuzluk ön eki benzeri unsur yoktur; yalnızca -sız/-suz gibi yapım ekiyle türeme vardır.

1. Çözüm: “anlam-sız” sözcüğünde “an-” olumsuzluk bildiren ön ek benzeri unsur, “-sız” ise yapım ekidir. Diğerlerinde olumsuzluk ön eki benzeri unsur yoktur; yalnızca -sız/-suz gibi yapım ekiyle türeme vardır.

Doğru cevap: B

“Gelişinden” sözcüğünde “gel-” köküne yapım eki “-iş” getirilerek isim yapılmış, ardından çekim eki “-i(n)” ve ayrılma hâli “-den” gelmiştir. Diğerlerinde yapım eki sonrası yalnızca iyelik/hal ekleriyle benzer görünse de kök türü ve ek sıralaması bu kadar açık değildir.

1. Çözüm: “Gelişinden” sözcüğünde “gel-” köküne yapım eki “-iş” getirilerek isim yapılmış, ardından çekim eki “-i(n)” ve ayrılma hâli “-den” gelmiştir. Diğerlerinde yapım eki sonrası yalnızca iyelik/hal ekleriyle benzer görünse de kök türü ve ek sıralaması bu kadar açık değildir.

Doğru cevap: A

“Suskunluğu” = sus- + “-kun” (yapım) + “-luk” (yapım) + “-u” (iyelik). Böylece iki yapım eki art arda kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde en fazla bir yapım eki vardır.

1. Çözüm: “Suskunluğu” = sus- + “-kun” (yapım) + “-luk” (yapım) + “-u” (iyelik). Böylece iki yapım eki art arda kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde en fazla bir yapım eki vardır.

Doğru cevap: B

“Kolaylaştırmak” = kolay (isim) + “-laş” (isimden fiil) + “-tır” (fiilden fiil) + “-mak” (çekim). İsimden fiil yapan ek ile fiil tabanlı bir ek birlikte kullanılmıştır. Diğerlerinde bu iki tür yapım eki birlikte yoktur.

1. Çözüm: “Kolaylaştırmak” = kolay (isim) + “-laş” (isimden fiil) + “-tır” (fiilden fiil) + “-mak” (çekim). İsimden fiil yapan ek ile fiil tabanlı bir ek birlikte kullanılmıştır. Diğerlerinde bu iki tür yapım eki birlikte yoktur.

Doğru cevap: A

“Sevecenliğini” = sev- + “-ecen” (yapım) + “-lik” (yapım) + “-i” (iyelik) + “-ni” (belirtme hâli). Yapım + yapım + çekim sıralaması açıkça görülür. Diğerlerinde iki yapım eki ve ardından çekim eki dizilimi bu netlikte değildir.

1. Çözüm: “Sevecenliğini” = sev- + “-ecen” (yapım) + “-lik” (yapım) + “-i” (iyelik) + “-ni” (belirtme hâli). Yapım + yapım + çekim sıralaması açıkça görülür. Diğerlerinde iki yapım eki ve ardından çekim eki dizilimi bu netlikte değildir.

Doğru cevap: D

“Sevindi” basit zamanlı fiildir; ek-fiil yoktur. “Yorgundum” (isim + ek-fiil), “haklıymış” (isim + ek-fiil), “gelmişti” (fiil + ek-fiil ile birleşik zaman) örneklerinde ek-fiil kullanılmıştır.

1. Çözüm: “Sevindi” basit zamanlı fiildir; ek-fiil yoktur. “Yorgundum” (isim + ek-fiil), “haklıymış” (isim + ek-fiil), “gelmişti” (fiil + ek-fiil ile birleşik zaman) örneklerinde ek-fiil kullanılmıştır.