TYT - Felsefe’nin Alanı - Orta Test - Felsefe’nin Alanı 3 - 1
Doğru cevap: C
Felsefe’nin alanını en doğru biçimde tanımlayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
A
Doğayı deney ve gözlemle inceleyerek değişmez yasalar ortaya koyar.
B
İnanç esaslarını vahye dayanarak temellendirir ve savunur.
C
Varlık, bilgi ve değer gibi temel sorunları akla dayanarak sorgular ve temellendirmeye çalışır.
D
Toplumsal olayları istatistiksel verilerle açıklayıp genellemelere ulaşır.
Çözüm
Felsefe; varlık, bilgi ve değer alanlarında akıl yürütme ile temellendirme yapan sorgulayıcı bir etkinliktir. Diğer seçenekler daha çok bilim, din veya sosyal bilimlerin yöntemini anlatır.
2. soru
TYT - Felsefe’nin Alanı - Orta Test - Felsefe’nin Alanı 3 - 5
Doğru cevap: A
“Varlık nedir?”, “Gerçeklik zihinden bağımsız mıdır?” gibi sorular felsefenin hangi alanına aittir?
A
Ontoloji (Varlık felsefesi)
B
Epistemoloji (Bilgi felsefesi)
C
Ahlak felsefesi
D
Siyaset felsefesi
Çözüm
Varlığın ne olduğu ve gerçekliğin niteliği ontolojinin temel problem alanıdır. Epistemoloji bilginin kaynağı ve doğruluğunu, etik ahlaki değerleri, siyaset felsefesi ise yönetim ve adaleti inceler.
3. soru
TYT - Felsefe’nin Alanı - Orta Test - Felsefe’nin Alanı 5 - 2
Doğru cevap: C
Felsefi bilginin aşağıdaki özelliklerinden hangisi, onu bilimsel bilgiden ayırmada daha belirleyicidir?
A
Deney ve gözleme dayanması
B
Kesin ve değişmez sonuçlar vermesi
C
Kavramsal çözümleme ve temellendirme yapması
D
Tek bir yöntemle ilerlemesi
Çözüm
Felsefe, kavramları açıklığa kavuşturur ve görüşleri gerekçelendirir. Bilim ise ağırlıkla deney-gözlem ve ölçüme dayanır. Bu nedenle kavramsal temellendirme felsefeyi ayıran temel özelliktir.
4. soru
Çözümlü soru 4
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi felsefenin alanını bilim ve din karşısında en doğru biçimde belirler?
A
Varlık, bilgi ve değer üzerine temellendirilmiş sorgulamalar yaparak kavramları açıklığa kavuşturur; deneysel doğrulama yerine gerekçelendirmeye dayanır.
B
Doğayı gözlem ve deneyle açıklayarak evrensel yasalar ortaya koyar; sonuçlarını test edilebilir kılar.
C
İnanç esaslarını vahye dayalı biçimde kabul eder; doğruluğu otoriteye bağlar.
D
Toplumsal davranışları ölçerek istatistiksel genellemeler üretir; yöntemini nicel veriler belirler.
Çözüm
Felsefe, kavramları analiz eder ve savlarını akıl yürütmeyle temellendirir. Bilim deneysel doğrulamaya, din ise vahiy/iman temeline dayanır. Bu nedenle felsefenin alanı A’daki gibi gerekçelendirme ve kavramsal açıklıktır.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: A
Bir filozofun “Bir önermenin doğruluğu, onu doğrulayan gözlemlerden değil, kavramlarının tutarlı biçimde çözümlenmesinden anlaşılır.” iddiası, felsefenin hangi yönünü vurgular?
A
Kavramsal analiz ve mantıksal temellendirme yönünü
B
Deneysel yöntem ve ölçüme dayanma yönünü
C
Otoriteye dayalı dogmatik kabul yönünü
D
Salt duygusal beğeniye göre yargı verme yönünü
Çözüm
İddia, doğruluğu gözlemle değil kavram çözümlemesi ve tutarlılıkla ilişkilendirir. Bu, felsefenin kavramsal analiz ve akıl yürütme yönüdür. Diğer seçenekler felsefenin yöntemiyle uyuşmaz.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi, felsefenin alanının “bütüncül ve temellendirici” olmasına en uygun örnektir?
A
Bilimsel yöntemlerin hangi varsayımlara dayandığını ve bu varsayımların gerekçesini tartışmak
B
Bir deney düzeneğinde hata payını azaltmak için ölçüm sayısını artırmak
C
Bir ülkenin nüfus piramidini çıkarıp demografik eğilimleri betimlemek
D
Bir romandaki anlatıcı türlerini sınıflandırarak örnekler vermek
Çözüm
Felsefe, farklı alanların temel varsayımlarını ve dayanaklarını sorgulayarak temellendirme yapar. A seçeneği bilimin arka plan kabullerini tartıştığı için bütüncül ve temellendirici niteliğe uygundur. Diğerleri belirli alan içi teknik çalışmalardır.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi, felsefenin bilim ve dinle ilişkisini belirlerken felsefeyi diğer bilgi türlerinden ayıran temel ölçütü en doğru biçimde ifade eder?
A
Doğruluğu deney ve gözlemle kesin olarak kanıtlanabilen önermeler üretmesi
B
Vahiy ve kutsal metinleri nihai ölçüt kabul ederek kesin sonuçlara ulaşması
C
Kavramları çözümleyip temellendirme yaparak akla dayalı sorgulama yürütmesi
D
Toplumsal uzlaşmaya dayanarak değişmez değer yargıları ortaya koyması
Çözüm
Felsefe, deneysel doğrulamadan çok kavramsal çözümleme ve akıl yürütme ile temellendirme yapar. Bilim deneyle, din ise vahiy/iman temelli ölçütlerle ilerler. Bu nedenle ayırt edici ölçüt rasyonel sorgulama ve gerekçelendirmedir.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: A
Bir düşünür “Varlık vardır” gibi apaçık görünen bir önermenin bile anlamını ve kapsamını tartışmaya açıyor; ‘varlık’ kavramının neyi kapsadığını, hangi tür varlıklardan söz edilebileceğini sorguluyor. Bu yaklaşım felsefenin hangi alanına doğrudan örnektir?
A
Ontoloji (Varlık felsefesi)
B
Ahlak felsefesi (Etik)
C
Siyaset felsefesi
D
Estetik
Çözüm
‘Varlık’ kavramının ne olduğu ve hangi tür varlıkların bulunduğu soruları ontolojinin konusudur. Etik, siyaset ve estetik ise sırasıyla değer, yönetim ve güzellik alanlarına odaklanır.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: A
Bir araştırmacı “Bilimsel bir teorinin ‘bilim’ sayılabilmesi için hangi ölçütleri taşıması gerekir?” sorusunu ele alıp doğrulama/yanlışlanabilirlik, açıklama gücü ve yöntem gibi ölçütleri tartışıyor. Bu soru felsefenin hangi alanında incelenir?
A
Bilim felsefesi
B
Din felsefesi
C
Dil felsefesi
D
Tarih felsefesi
Çözüm
Bilimin yöntemini, sınırlarını ve bilimsel bilginin ölçütlerini sorgulamak bilim felsefesinin konusudur. Din, dil ve tarih felsefeleri farklı türden temellendirme ve sorunlara odaklanır.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: A
“Bir cümlenin anlamı, onu doğrulayacak gözlem koşullarından ibarettir” iddiasını tartışan bir filozof, ‘anlam’, ‘doğrulama’ ve ‘referans’ kavramlarını çözümleyerek dilin düşünceyi nasıl şekillendirdiğini inceliyor. Bu çalışma felsefenin hangi alanına girer?
A
Dil felsefesi
B
Epistemoloji (Bilgi felsefesi)
C
Mantık
D
Ahlak felsefesi (Etik)
Çözüm
Anlam, doğrulama koşulları ve referans gibi kavramların analizi dil felsefesinin temel problem alanıdır. Epistemoloji bilginin kaynağı ve doğruluğu, mantık çıkarım biçimleri, etik ise değer ve eylem sorunlarıyla ilgilenir.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: B
Aşağıdaki ifadelerden hangisi felsefeyi bilimden ayıran temel bir özelliği doğru biçimde belirtir?
A
Felsefe yalnızca gözlem ve deneyle doğrulanabilen önermeler kurar.
B
Felsefe, kavramları çözümleyerek temellendirme yapar; deneysel doğrulama zorunlu değildir.
C
Felsefe, tek bir yöntemle ilerler ve tüm filozoflar aynı sonuçlara ulaşır.
D
Felsefe, yalnızca doğa olaylarının nicel ölçümüne dayanır.
Çözüm
Felsefe, kavramsal analiz ve akıl yürütme ile gerekçelendirme yapar; deneysel test zorunlu koşul değildir. Diğer seçenekler bilimin yöntemini ya da felsefe hakkında yanlış genellemeleri ifade eder.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: B
“İyi”nin ne olduğu ve ahlaki yargıların dayanağı üzerine yapılan sistemli sorgulama felsefenin hangi alanına girer?
A
Mantık
B
Etik
C
Ontoloji
D
Bilim felsefesi
Çözüm
Ahlaki değerler, iyi-kötü ve doğru eylemin temeli etik (ahlak felsefesi) alanında incelenir. Mantık akıl yürütme kurallarını, ontoloji varlığı, bilim felsefesi bilimin yapısını sorgular.
