TYT - Din Felsefesi - Orta Test - Din Felsefesi 4 - 2
Doğru cevap: C
“Evrendeki düzen ve amaçlılık, bilinçli bir tasarımcıyı gerektirir.” görüşü aşağıdaki hangi Tanrı kanıtına örnektir?
A
Ontolojik kanıt
B
Kozmolojik kanıt
C
Teleolojik (tasarım) kanıt
D
Ahlak kanıtı
Çözüm
Teleolojik kanıt, evrendeki düzen ve amaçlılıktan hareketle Tanrı’nın varlığını savunur. Kozmolojik kanıt nedensellik/ilk neden; ontolojik kanıt kavramdan; ahlak kanıtı ahlaki zorunluluktan hareket eder.
2. soru
TYT - Din Felsefesi - Orta Test - Din Felsefesi 4 - 4
Doğru cevap: B
“Tanrı vardır ama evrene müdahale etmez; evreni yaratıp kendi yasalarına bırakmıştır.” anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Teizm
B
Deizm
C
Panteizm
D
Ateizm
Çözüm
Deizm, Tanrı’nın evreni yarattığını ancak sonrasında müdahale etmediğini savunur. Teizm Tanrı’nın müdahalesini; panteizm Tanrı-evren özdeşliğini; ateizm Tanrı’nın yokluğunu ileri sürer.
3. soru
TYT - Din Felsefesi - Orta Test - Din Felsefesi 5 - 5
Doğru cevap: A
“Tanrı, en mükemmel varlıktır; var olmak mükemmellikse Tanrı zorunlu olarak vardır.” biçimindeki akıl yürütme hangi kanıta örnektir?
A
Ontolojik kanıt
B
Kozmolojik kanıt
C
Teleolojik kanıt
D
Ahlak kanıtı
Çözüm
Ontolojik kanıt, Tanrı kavramının içeriğinden hareketle Tanrı’nın varlığını temellendirmeye çalışır. Diğer kanıtlar evrenin düzeni, nedensellik ya da ahlaki deneyim gibi dış olgulardan hareket eder.
4. soru
TYT - Din Felsefesi - Orta Test - Din Felsefesi 6 - 4
Doğru cevap: B
“Kötülük problemi” din felsefesinde en çok hangi iki iddianın birlikte savunulmasıyla ortaya çıkar?
A
Tanrı’nın var olmadığı ve evrenin amaçsız olduğu
B
Tanrı’nın her şeye gücü yettiği ve mutlak iyi olduğu
C
İnsanın özgür olmadığı ve ahlaki sorumluluğun bulunmadığı
D
Bilginin göreli olduğu ve kesinliğin mümkün olmadığı
Çözüm
Kötülük problemi, dünyadaki kötülüklerle Tanrı’nın hem mutlak iyi hem de her şeye kadir olması iddialarını uzlaştırma güçlüğünden doğar. Bu iki nitelik birlikte vurgulandığında problem belirginleşir.
5. soru
TYT - Din Felsefesi - Orta Test - Din Felsefesi 7 - 1
Doğru cevap: B
Din felsefesinde Tanrı’nın varlığını “evrende gözlenen düzen ve amaçlılık”tan hareketle temellendirmeye çalışan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
A
Ontolojik delil
B
Teleolojik delil
C
Kozmolojik delil
D
Ahlak delili
Çözüm
Teleolojik delil, evrendeki düzen, uyum ve amaçlılık olgusunu Tanrı’nın varlığına kanıt olarak kullanır. Ontolojik delil kavramdan, kozmolojik delil nedensellikten, ahlak delili ise ahlaki yasadan hareket eder.
6. soru
TYT - Din Felsefesi - Orta Test - Din Felsefesi 7 - 2
Doğru cevap: A
“Evrenin var olması, bir ilk nedenin varlığını gerektirir; sonsuz nedensellik zinciri kabul edilemez.” biçimindeki akıl yürütme aşağıdaki delillerden hangisine örnektir?
A
Kozmolojik delil
B
Ontolojik delil
C
Teleolojik delil
D
Dini tecrübe delili
Çözüm
Kozmolojik delil, evrenin varlığını ve nedenselliği temel alarak ilk neden fikrine ulaşır. Ontolojik delil Tanrı kavramından, teleolojik delil düzenden, dini tecrübe delili yaşantıdan hareket eder.
7. soru
TYT - Din Felsefesi - Orta Test - Din Felsefesi 7 - 5
Doğru cevap: A
“Tanrı kavramı, ‘kendinden daha büyüğü düşünülemeyen varlık’tır; böyle bir varlık yalnız zihinde olsaydı daha büyüğü (gerçekte var olanı) düşünülebilirdi; o hâlde Tanrı gerçekte de vardır.” Bu akıl yürütme hangi delildir?
A
Ontolojik delil
B
Kozmolojik delil
C
Teleolojik delil
D
Ahlak delili
Çözüm
Ontolojik delil, Tanrı’nın varlığını Tanrı kavramının içeriğinden hareketle temellendirmeye çalışır. Kozmolojik delil nedensellikten, teleolojik delil düzenden, ahlak delili ahlaki zorunluluktan yola çıkar.
8. soru
TYT - Din Felsefesi - Orta Test - Din Felsefesi 8 - 1
Doğru cevap: C
Din felsefesinde “kötülük problemi” en temelde aşağıdaki sorulardan hangisini gündeme getirir?
A
Tanrı’nın varlığı kesin olarak kanıtlanabilir mi?
B
İnsan zihni doğuştan boş bir levha mıdır?
C
Her şeyi bilen ve mutlak iyi bir Tanrı varken kötülük nasıl mümkündür?
D
Ahlaki yargılar bütünüyle göreli midir?
Çözüm
Kötülük problemi, Tanrı’nın mutlak iyilik, kudret ve bilgelik nitelikleriyle dünyadaki kötülüklerin varlığını uzlaştırma güçlüğünü ifade eder. Bu nedenle temel soru, bu iki durumun nasıl bağdaştırılacağıdır.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi, ontolojik tanrıtlamada Anselmus’un kullandığı temel akıl yürütmeyi en doğru biçimde ifade eder?
A
Evrenin bir ilk nedeni olmalıdır; bu ilk neden Tanrı’dır.
B
Doğadaki düzen ve amaçlılık, bilinçli bir tasarımcıyı gerektirir.
C
Tanrı, kendisinden daha mükemmeli düşünülemeyen varlıktır; yalnız zihinde varsa, gerçekte de var olmalıdır.
D
Ahlaki yasayı zorunlu kılan en yüksek iyi, Tanrı’nın varlığını gerektirir.
Çözüm
Ontolojik kanıt, Tanrı kavramının içerdiği zorunlu varlık fikrinden hareket eder. Anselmus’a göre yalnız zihinde var olan “en mükemmel varlık”tan daha mükemmeli, hem zihinde hem gerçekte var olandır. Bu yüzden Tanrı’nın varlığı kavramsal olarak zorunlu kabul edilir.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: C
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi, filozofun din felsefesindeki görüşüyle doğru biçimde eşleştirilmiştir?
A
Hume — Mucizeler, tanıklıkla kesin olarak doğrulanabilir ve aklen zorunludur.
B
Kant — Tanrı’nın varlığı teorik akılla kanıtlanabilir; pratik akıl buna ihtiyaç duymaz.
C
Swinburne — Tanrı hipotezi, açıklama gücü bakımından olasılıksal olarak savunulabilir.
D
Descartes — Tanrı’nın varlığı yalnız duyusal deneyimle temellendirilebilir.
Çözüm
Swinburne, Tanrı hipotezini olasılık ve en iyi açıklama çıkarımı çerçevesinde savunur. Hume mucize tanıklıklarına karşı eleştireldir; Kant teorik kanıtları sınırlayıp pratik akılda postüla olarak ele alır. Descartes ise rasyonalist bir ontolojik/epistemik hat izler, duyumculukla temellendirmez.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: C
Kötülük problemine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi, “mantıksal kötülük problemi”nin iddiasını en iyi yansıtır?
A
Kötülüklerin varlığı, Tanrı’nın varlığını olasılıksal olarak zayıflatır; fakat mantıksal çelişki doğurmaz.
B
Her kötülüğün zorunlu olarak daha büyük bir iyiliğe hizmet ettiği gösterilebildiği için problem tamamen çözülmüştür.
C
Her şeye gücü yeten, her şeyi bilen ve mutlak iyi bir Tanrı ile kötülüğün varlığı birlikte düşünüldüğünde mantıksal bir tutarsızlık ortaya çıkar.
D
Kötülük, yalnızca dilsel bir yanılsamadır; gerçeklikte karşılığı yoktur.
Çözüm
Mantıksal kötülük problemi, Tanrı’nın klasik nitelikleri ile kötülüğün varlığının birlikte çelişki doğurduğunu savunur. Olasılıksal versiyon ise çelişki değil, olasılık düşüşü iddia eder. Bu nedenle doğru ifade tutarsızlık iddiasını içeren seçenektir.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi, “din dili” tartışmalarında doğrulanabilirlik ilkesine dayanan eleştiriyi en doğru biçimde ifade eder?
A
Dini önermeler, yalnızca içsel sezgiyle kavranabildiği için doğrulanamaz; bu yüzden tümü zorunlu olarak yanlıştır.
B
Bir önerme, ilkece deneyimle doğrulanabilir ya da yanlışlanabilir değilse bilişsel anlam taşımaz; bu nedenle birçok metafizik/dini ifade anlamsız sayılır.
C
Dini önermeler, matematiksel önermeler gibi analitik olduğundan doğrulanmaya ihtiyaç duymaz.
D
Dini önermeler, tarihsel belgeyle doğrulanabildiği için bilimsel önermelerle aynı statüdedir.
Çözüm
Doğrulanabilirlik ilkesine göre bilişsel anlam, ilkece doğrulanabilir/yanlışlanabilir olmaya bağlanır. Bu ölçüte uymayan birçok dini-metafizik ifade “anlamsız” kabul edilir. Eleştiri, yanlışlık değil anlamlılık ölçütü üzerinden yapılır.
