1. bölüm
Fiil - Ek Fiil 1.sayfa
Fiil - Ek Fiil
1. Sayfa / 20: Fiil kavramı ve fiil türleri
1) Fiil (Eylem) nedir?
Fiil; bir işi, oluşu veya durumu bildirir. Cümlede genellikle yüklem görevindedir.
İpucu
TYT Fiil sorularında önce “ne yapıyor?” sorusunu sor. Cevap çıkıyorsa fiile yaklaşırsın.
Fiil türleri (anlamına göre)
- İş (kılış) fiili: Yapılan bir iş bildirir. (yazmak, kırmak, taşımak)
- Oluş fiili: Kendiliğinden gerçekleşen değişimi anlatır. (sararmak, büyümek, erimek)
- Durum fiili: Bir durumu ifade eder. (oturmak, beklemek, sevinmek)
Mini alıştırma
Aşağıdaki cümlelerde fiili bul:
1) Çocuk hızlıca koştu.
2) Yapraklar sonbaharda sararır.
3) Sınav öncesi biraz heyecanlandı.
1) Çocuk hızlıca koştu.
2) Yapraklar sonbaharda sararır.
3) Sınav öncesi biraz heyecanlandı.
2. bölüm
Fiil - Ek Fiil 2.sayfa
Fiil - Ek Fiil
2. Sayfa / 20: Fiilin yapısı: kök–gövde–çekim
2) Fiil kökü, gövde ve çekim fikri
Fiiller de kök ve eklerden oluşur. Fiilin anlam çekirdeğine fiil kökü denir. Kök; yapım eki alırsa gövde oluşur. Sonra kip ve kişi ekleri gelerek fiil çekimlenir.
Kök mü, gövde mi?
Fiil + yapım eki → gövde.
Fiil + çekim eki → çekimlenmiş fiil.
Fiil + çekim eki → çekimlenmiş fiil.
Örnek çözümleme
yaz- (fiil kökü)
yaz-ı (yapım ekiyle: isimleşme olabilir)
yaz-dı (kip eki: görülen geçmiş)
yaz-dı-m (kip + kişi eki: 1. tekil)
yaz-acak-sın (gelecek zaman + 2. tekil)
yaz-ı (yapım ekiyle: isimleşme olabilir)
yaz-dı (kip eki: görülen geçmiş)
yaz-dı-m (kip + kişi eki: 1. tekil)
yaz-acak-sın (gelecek zaman + 2. tekil)
Sık hata
Dikkat Bazı ekler hem yapım hem çekim gibi görünebilir. Soru: kökteki anlam değişti mi? Değiştiyse genellikle yapım ekidir.