Fiil - Ek Fiil 1.sayfa
Fiil - Ek Fiil
1. Sayfa / 20: Fiil kavramı ve fiil türleri
1) Fiil (Eylem) nedir?
Fiil; bir işi, oluşu veya durumu bildirir. Cümlede genellikle yüklem görevindedir.
Fiil türleri (anlamına göre)
- İş (kılış) fiili: Yapılan bir iş bildirir. (yazmak, kırmak, taşımak)
- Oluş fiili: Kendiliğinden gerçekleşen değişimi anlatır. (sararmak, büyümek, erimek)
- Durum fiili: Bir durumu ifade eder. (oturmak, beklemek, sevinmek)
1) Çocuk hızlıca koştu.
2) Yapraklar sonbaharda sararır.
3) Sınav öncesi biraz heyecanlandı.
Fiil - Ek Fiil 2.sayfa
Fiil - Ek Fiil
2. Sayfa / 20: Fiilin yapısı: kök–gövde–çekim
2) Fiil kökü, gövde ve çekim fikri
Fiiller de kök ve eklerden oluşur. Fiilin anlam çekirdeğine fiil kökü denir. Kök; yapım eki alırsa gövde oluşur. Sonra kip ve kişi ekleri gelerek fiil çekimlenir.
Fiil + çekim eki → çekimlenmiş fiil.
Örnek çözümleme
yaz-ı (yapım ekiyle: isimleşme olabilir)
yaz-dı (kip eki: görülen geçmiş)
yaz-dı-m (kip + kişi eki: 1. tekil)
yaz-acak-sın (gelecek zaman + 2. tekil)
Fiil - Ek Fiil 3.sayfa
Fiil - Ek Fiil
3. Sayfa / 20: Haber kipleri (zamanlar)
3) Haber kipleri: zaman ekleri
Fiilin ne zaman yapıldığını bildiren kipler haber kipleridir. sınav’de genellikle ekleri tanıma ve anlam farkını yakalama sorulur.
- Geniş zaman: -r / -ar / -er (gelir, yazar)
- Şimdiki zaman: -yor (geliyor)
- Görülen geçmiş: -dı/-di/-du/-dü (geldi)
- Duyulan geçmiş: -mış/-miş/-muş/-müş (gelmiş)
- Gelecek zaman: -acak/-ecek (gelecek)
Aynı fiil, farklı zaman
yazıyorum (şimdiki)
yazdım (görülen geçmiş)
yazmışım (duyulan geçmiş)
yazacağım (gelecek)
Fiil - Ek Fiil 4.sayfa
Fiil - Ek Fiil
4. Sayfa / 20: Dilek kipleri
4) Dilek kipleri: istek, şart, gereklilik, emir
Dilek kipleri fiile zaman değil, istek / şart / zorunluluk / emir anlamı katar.
- İstek: -e/-a (gelem, yazam)
- Şart: -se/-sa (gelirse, yazarsa)
- Gereklilik: -meli/-malı (gelmeli, yazmalı)
- Emir: ek almayabilir (gel!, yaz!) / kişi ekleriyle şekillenir (gelin, gelsin)
Yarın erken gelirse birlikte çalışırız. (şart)
Bir gün yeniden buluşalım. (istek)
Kapıyı kapat! (emir)
Fiil - Ek Fiil 5.sayfa
Fiil - Ek Fiil
5. Sayfa / 20: Fiilde olumsuzluk ve soru
5) Olumlu–olumsuz–soru biçimi
Fiillerin olumsuzu çoğunlukla -ma/-me ekiyle yapılır. Soru anlamı ise ayrı yazılan mi ile gelir.
- gel-di (olumlu) → gel-me-di (olumsuz)
- yap-acak (olumlu) → yap-ma-yacak (olumsuz)
- okuyor (olumlu) → oku-mu-yor (olumsuz)
Karma örnek
Yazmayacak mısın? (olumsuz + gelecek + soru + kişi)
Okumuyor muyuz? (olumsuz + şimdiki + soru + kişi)
1 / 4 sayfa yüklendi
