Logaritma Konu Anlatımı

AYT Matematik logaritma konu anlatımı, logaritma kuralları, logaritmik denklemler, grafikler ve çözümlü sorular.

1. bölüm

Konu Anlatımı - Logaritma - 1.Sayfa

Lise - Genel Sınav - Logaritma - 1. Sayfa
1
Logaritmaya Giriş
Üslü ifadelerden logaritmaya geçiş • Temel kavramlar
1) Logaritma Neden Var?
Üslü ifadelerde “üs” çoğu zaman bilinmeyendir. Logaritma, tam olarak bu bilinmeyen üssü bulmak için tanımlanmış bir işlemdir. Yani logaritma, üslü ifadenin tersidir.
Üslü ifadeyi hatırlayalım
Aşağıdaki ifade bir “üs alma” durumudur:
Örnek ifade
2 5 = 32
Burada taban 2, üs 5, sonuç 32’dir.
Aynı durumu tersine çevirelim
“2’nin kaçıncı kuvveti 32 eder?” sorusunda bilinmeyen üstür. İşte logaritma tam olarak bunu söyler:
Logaritmik gösterim
log 2 32 = 5
Yani log2(32) = 5 demek, “2’nin 32’yi vermesi için üs kaç olmalı?” demektir.
2) Logaritmanın Resmî Tanımı
Logaritma, üslü eşitlik ile tanımlanır. Tanım “iki yönlü” okunur.
Tanım (eşdeğerlik)
Üslü biçim
a x = b
⇔
Logaritmik biçim
log a b = x
Burada:
  • a: taban (logaritmanın tabanı)
  • b: logaritmanın değeri alınan sayı
  • x: sonuç (aranan üs)
!
3) Tanımın Geçerli Olması İçin Şartlar
Logaritma ifadesinin anlamlı olması için taban ve sayı belirli koşulları sağlamalıdır:
  • a > 0 olmalı (taban pozitif)
  • a ≠ 1 olmalı (taban 1 olamaz)
  • b > 0 olmalı (logaritması alınan sayı pozitif)
Örneğin log2(−8) ifadesi gerçek sayılarda tanımsızdır çünkü içerideki sayı negatiftir.
4) Hızlı Dönüşüm Alıştırmaları
Mantığı oturtmanın en iyi yolu, üslü biçim ↔ logaritmik biçim dönüşümünü pratik etmektir.
Örnek 1
Üslü biçimi logaritmik biçime çevir:
10 3 = 1000
Eşdeğer logaritmik biçim:
log 10 1000 = 3
Örnek 2
Logaritmik biçimi üslü biçime çevir:
log 3 81 = 4
Eşdeğer üslü biçim:
3 4 = 81
Sayfa Sonu Mini Özet
  • Logaritma, üslü ifadelerde üssü bulmaya yarar.
  • ax = b ise loga(b) = x.
  • Koşullar: a > 0, a ≠ 1, b > 0.
Sonraki sayfada: logaritma kuralları (çarpım, bölüm, üs kuralı) ve ilk uygulamalar.
2. bölüm

Konu Anlatımı - Logaritma - 2.Sayfa

Lise - Genel Sınav - Logaritma - 2. Sayfa
2
Logaritma Kuralları
Çarpım • Bölüm • Üs kuralı • Anlam ve kullanım
1) Kurallar Nereden Geliyor?
Logaritma kuralları ezber değil, üslü ifadelerin özelliklerinden gelir. Bu sayfada her kuralı “mantığıyla” göreceksin.
2) Çarpım Kuralı
Aynı tabandaki iki sayının çarpımının logaritması, logaritmaların toplamına eşittir:
loga x·y = logax + logay
Mantık: Eğer x sayısı a tabanında m. kuvvetten geliyorsa, y sayısı da n. kuvvetten geliyorsa, çarpımda üsler toplanır.
Kısa örnek
log2(8 · 4) hesaplayalım.
log2 8·4 = log28 + log24 =3+2=5
3) Bölüm Kuralı
Aynı tabandaki iki sayının bölümünün logaritması, logaritmaların farkına eşittir:
loga x/y = logax − logay
Mantık: Üslü ifadelerde bölme yapılınca üsler çıkarılır. Logaritma “üs” söylediği için burada da çıkarma görünür.
Kısa örnek
log3(81 / 9) hesaplayalım.
log3 81/9 = log381 − log39 =4−2=2
4) Üs Kuralı
Logaritması alınan sayının üs şeklinde yazılması, logaritmanın dışına katsayı olarak çıkar:
loga x k = k · logax
Mantık: Eğer am = x ise, xk = (am)k = amk olur. Üs çarpıldığı için logaritmada da dışarı katsayı olarak çıkar.
Kısa örnek
log2(323) için üs kuralını uygulayalım.
log2 323 = 3· log232 =3·5=15
⚠
Sık Yapılan Hata
log(x + y) ifadesi log x + log y değildir. Çarpım kuralı sadece x · y için geçerlidir.
Doğru olan: log(x · y) = log x + log y
Sayfa Sonu Mini Özet
  • Çarpım: loga(x·y) = logax + logay
  • Bölüm: loga(x/y) = logax − logay
  • Üs: loga(xk) = k·logax
  • Toplama/çıkarma için kural yok: log(x+y) ayrı bir şeydir.
Sonraki sayfada: özel logaritmalar (taban 10, taban e) ve temel değerler.
3. bölüm

Konu Anlatımı - Logaritma - 3.Sayfa

Lise - Genel Sınav - Logaritma - 3. Sayfa
3
Özel Logaritma Değerleri
Temel sonuçlar • log 1 • log taban tabana • temel mantık
1) En Temel Logaritma Sonuçları
Bu sonuçlar logaritmanın tanımından doğrudan gelir ve tüm logaritma sorularının temelini oluşturur.
2) loga(a) = 1
Çünkü bir sayının kendisini verebilmesi için üs 1 olmalıdır.
Üslü biçim
a 1 = a
Logaritmik biçim
log a a = 1
3) loga(1) = 0
Çünkü herhangi bir pozitif sayının 0. kuvveti 1 eder.
Üslü biçim
a 0 = 1
Logaritmik biçim
log a 1 = 0
4) loga(ax) = x
Logaritma ve üslü ifade birbirinin tersidir.
log a a x = x
5) aloga(x) = x
Bu da ters işlemi gösterir.
a log a x = x
6) Örnek Hesaplamalar
log5(1) değerini bulalım:
5 0
Sonuç:
log5 1 = 0
log4(4) değerini bulalım:
log4 4 = 1
log2(32) değerini bulalım:
log 2 32 = 5
Sayfa Özeti
  • loga(a) = 1
  • loga(1) = 0
  • loga(ax) = x
  • aloga(x) = x
Sonraki sayfa: taban 10 logaritması ve doğal logaritma kavramı.
4. bölüm

Konu Anlatımı - Logaritma - 4.Sayfa

Lise - Genel Sınav - Logaritma - 4. Sayfa
4
Özel Logaritma Türleri
Ondalık logaritma (log) • Doğal logaritma (ln)
1) Her Logaritma Aynı Şekilde Yazılmaz
Bazı logaritma türleri o kadar sık kullanılır ki özel isimleri ve özel gösterimleri vardır. Bunlar:
2) Ondalık Logaritma (log)
Tabanı 10 olan logaritmaya ondalık logaritma denir.
Tanım:
log x = log 10 x
Yani taban yazılmazsa, taban otomatik olarak 10 kabul edilir.
Örnek:
log 100 = 2
Çünkü:
10 2 = 100
3) Doğal Logaritma (ln)
Tabanı e olan logaritmaya doğal logaritma denir.
Tanım:
ln x = log e x
Burada e sabiti yaklaşık olarak:
e ≈ 2.718
4) Örnek Hesaplamalar
log 1000 değerini bulalım:
log 1000 = 3
Çünkü:
10 3 = 1000
ln(e) değerini bulalım:
ln e = 1
Çünkü:
e 1 = e
Sayfa Özeti
  • log x = log₁₀ x
  • ln x = logₑ x
  • log 100 = 2
  • ln e = 1
Sonraki sayfa: logaritma taban değiştirme formülü.
5. bölüm

Konu Anlatımı - Logaritma - 5.Sayfa

Lise - Genel Sınav - Logaritma - 5. Sayfa
5
Taban Değiştirme Formülü
Her tabanı başka bir tabana dönüştürme yöntemi
1) Neden Taban Değiştirmeye İhtiyaç Duyarız?
Bazen logaritmanın tabanı hesaplamaya uygun olmayabilir. Bu durumda logaritmayı farklı bir tabana çeviririz. En sık kullanılan tabanlar:
  • 10 tabanı (log)
  • e tabanı (ln)
2) Taban Değiştirme Formülü
Bir logaritmanın tabanı şu şekilde değiştirilebilir:
log a b = log c b log c a
Burada c, seçtiğimiz yeni tabandır.
3) En Çok Kullanılan Hali
Genellikle taban olarak 10 seçilir:
log a b = log b log a
4) Örnek Uygulama
log2(8) değerini taban 10 kullanarak bulalım:
log 2 8 = log 8 log 2
Sonuç yine:
3
5) Özel Sonuç
Eğer sayılar aynı tabanda üslü olarak yazılabiliyorsa taban değiştirmeye gerek yoktur.
Sayfa Özeti
  • Her logaritma başka tabana çevrilebilir
  • En çok kullanılan tabanlar: 10 ve e
  • Formül tüm logaritmalar için geçerlidir
Sonraki sayfa: logaritmik denklemler çözme yöntemleri.

1 / 4 sayfa yüklendi

Blog

Logaritma için blog rehberleri

Seviyene göre devam et

Logaritma testini seviyene göre çöz

LGS, TYT, AYT, KPSS, DGS veya mevcut sınıf düzeylerine göre uygun test seçeneğini bul ve konuyu online soru çözerek pekiştir.

Tüm seviyelerde test çöz