Gaz problemlerinde önce “hangi büyüklük sabit?” sorusunu netleştir. Değişkenler: P, V, T (Kelvin), n.

İdeal gaz yaklaşımında tanecikler çok küçük kabul edilir; aralarındaki çekim ihmal edilir ve çarpışmalar esnektir. Bu model, gaz yasalarının arkasındaki mantığı açıklar.

Gerçek gazlarda tanecikler hacim kaplar ve aralarında çekim vardır. Bu yüzden bazı koşullarda ideal gaz denkleminden sapma görülür.

AYT’de genelde yorum sorulur: “Hangi koşulda ideal kabul edilebilir?” ve “Sapmanın nedeni nedir?”

Hava bir gaz karışımıdır. Karışımlarda her gazın toplam basınca yaptığı katkıya kısmi basınç denir. Nem konuları, su buharının kısmi basıncı üzerinden yorumlanır.

Saf suyun kaynama ve donma noktaları sabittir; ancak çözelti olunca (özellikle uçucu olmayan çözünen) bu sıcaklıklar değişebilir.

AYT’de bu konular “koligatif özellikler” başlığında daha ayrıntılı gelir; burada ana mantığı kurmak hedeflenir.

Gaz tanecikleri rastgele hareket eder ve bulundukları ortama yayılma eğilimindedir. Bu yayılma difüzyon olarak adlandırılır. Çok küçük bir delikten dışarı kaçışa ise efüzyon denir.

Sıvılarda tanecikler arası çekim kohezyon, sıvı–kap yüzeyi arasındaki çekim adezyon olarak adlandırılır. Bu ikisi, yüzey şekli ve kılcallık davranışını belirler.

Bir maddenin kaynama noktası, viskozitesi, yüzey gerilimi gibi birçok özelliği tanecikler arası çekimle ilgilidir.

Hal değişimleri her zaman “aniden” olmaz; bazı koşullarda madde denge dışında geçici hâller gösterebilir. Bunlar AYT’de yorum sorularında karşına çıkabilir.

Her soruda önce “hangi hâl?”, “hangi süreç?”, “hangi değişken sabit?” sorularını otomatik sormaya çalış. Bu, hatayı ciddi azaltır.