AYT Kimyasal Tepkimelerde Hız Konu Anlatımı ve

1) Tepkime hızı nedir?

Tepkime hızı, bir tepkimede madde miktarının/zamanın değişimidir. Genellikle derişim (mol/L) üzerinden tanımlanır.

Ana fikir: Hız, “ne kadar hızlı değişiyor?” sorusunun kimyadaki karşılığıdır.

Belirli bir zaman aralığında derişimdeki değişimin zamana oranıdır.

v = \frac{Δ [X]}{Δ t}

Burada X ürün ya da giren olabilir. İşaret konusu sonraki sayfada netleşecek.

Anlık hız, çok küçük bir zaman aralığında hızdır. Lise düzeyinde çoğu soruda grafik eğimi olarak düşünülür.

v = \frac{d [X]}{d t}

Not: Türev sembolü görsen bile yorum aynı: “çok küçük aralıkta değişim / zaman”.

Derişim Ortalama hız Anlık hız

Sayfa 1/20

Girenlerin derişimi zamanla azalır; ürünlerin derişimi artar. Bu yüzden giren üzerinden hız yazılırken eksi işareti kullanılır.

v = - \frac{d [A]}{d t}

Ürün için eksiye gerek yoktur:

v = \frac{d [P]}{d t}

Genel tepkime:

a A + b B \to c C + d D

Bu durumda tepkime hızı, tüm türler için katsayıya bölünerek eşitlenir:

v = - \frac{1 \cdot d [A]}{a \cdot d t} = - \frac{1 \cdot d [B]}{b \cdot d t} = \frac{1 \cdot d [C]}{c \cdot d t}

Önemli: Katsayı büyükse o türün derişimi daha hızlı değişir, ama “tepkime hızı” katsayıya bölünerek ortaklaştırılır.

Derişim mol/L, zaman saniye alınırsa hız birimi genellikle:

Sayfa 2/20