cozunurluk_dengesi_01 1.sayfa
Çözünürlük dengesi, doymuş çözelti ile çözünemeyen katı arasında kurulan dinamik dengedir. Bu konuda üç ana parça sürekli birlikte düşünülür: çözünürlük (ne kadar çözünür?), denge (hangi koşulda sabit?), çökelme (ne zaman katı oluşur?).
- sınav: “Doymuş çözelti nedir?”, “Ortak iyon etkisi çözünürlüğü nasıl değiştirir?” gibi yorum.
- sınav: Ksp–çözünürlük ilişkisi, seçici çöktürme, Q–K karşılaştırması.
Not: Ksp yalnızca az çözünen iyonik katılar için anlamlı bir denge sabitidir.
cozunurluk_dengesi_02 2.sayfa
Bir çözeltiye daha fazla katı atıldığında artık çözünmüyorsa çözelti doymuş kabul edilir. Doymuş ortamda iki zıt süreç aynı anda yürür: çözünme ve çökelme.
- Doymuş çözeltide kapta bir miktar katı kalabilir (dengeyi korur).
- Sıcaklık artarsa çoğu tuzun çözünürlüğü artar; doymuş çözelti yeniden doymamış olabilir.
- Denge koşulları değişirse sistem Le Châtelier ilkesine göre yeni dengeye kayar.
cozunurluk_dengesi_03 3.sayfa
Az çözünen bir tuzun doymuş çözeltisinde iyon derişimleri belirli bir düzende sabittir. Bu düzeni ifade eden sabit çözünürlük çarpımıdır: Ksp.
Ksp ifadesinde katılar (s) ve saf sıvılar yer almaz; yalnızca iyon derişimleri yer alır.
Tepkime denklemindeki katsayılar, Ksp ifadesinde üs olur. Örneğin bir tuz çözünürken “2 tane F− oluşuyorsa”, derişim karesi alınır.
cozunurluk_dengesi_04 4.sayfa
Önce çözünme denklemini doğru yaz, sonra Ksp ifadesini kur:
Burada F− iyonu 2 katsayı ile çıktığı için derişimi 2. kuvvet olur.
- Katsayılar toplanmaz; üs olarak yazılır.
- Katı madde (s) Ksp ifadesine girmez.
- İyon yükleri üs değildir; yükler yalnızca iyonu tanımlar.
cozunurluk_dengesi_05 5.sayfa
Molar çözünürlük (genelde s ile gösterilir), 1 litre doymuş çözeltide çözünen tuz miktarıdır (mol/L). Ksp ile s arasındaki bağ, tuzun ayrışma tipine göre kurulur.
sınav’de en kritik adım: “iyon derişimlerini s cinsinden yazmak”.
- Tuzun ayrışma denklemini yaz.
- Her iyonun denge derişimini s ile ifade et.
- Ksp ifadesine yerleştir.
1 / 4 sayfa yüklendi
