1) Nötrleşme ve Mol Eşitliği

Nötrleşmede asitten gelen H⁺ ile bazdan gelen OH⁻ su oluşturur.

2) Oluşan Tuzun Ortamı

1) Tuz Hidrolizi Nedir?

Tuzun iyonlarının suyla tepkimeye girerek H⁺ veya OH⁻ üretmesine hidroliz denir.

2) Hızlı Karar Örnekleri

1) Tampon (Buffer) Mantığı

Tampon çözelti, küçük miktarda asit/baz eklenince pH’ı çok değiştirmeyen sistemdir.

• zayıf asit + tuzu (eşlenik baz)
• zayıf baz + tuzu (eşlenik asit)

Örnek: CH₃COOH / CH₃COONa

2) Henderson–Hasselbalch (AYT)

1) Ortak İyon Etkisi

Zayıf asit/baz çözeltisine ortak iyon içeren tuz eklenirse iyonlaşma azalır.

2) Tipik Örnek

CH₃COOH çözeltisine CH₃COONa eklenirse:

• CH₃COO⁻ artar
• Denge sola kayar
• [H⁺] azalır → pH artar

1) Titrasyon Nedir?

Bilinmeyen derişimdeki asit/bazın, derişimi bilinen çözeltiyle kontrollü tepkimesidir.

2) Kuvvetli Asit–Kuvvetli Baz

Eşdeğerlikte çözelti genelde nötre yakındır (25°C yaklaşımıyla pH ≈ 7).

• Keskin pH sıçraması eşdeğerlik civarında görülür.
• İndikatör seçimi sıçrama aralığına göre yapılır.

1) Zayıf Asit–Kuvvetli Baz: Eşdeğerlik

Zayıf asit tükenince çözelti ağırlıkla eşlenik baz (A⁻) içerir. Bu iyon suyla tepkimeye girip OH⁻ oluşturabildiği için eşdeğerlikte pH 7’den büyüktür.

2) Kritik Bölgeler

• Başlangıç: zayıf asit pH’ı
• Tampon bölgesi: HA ve A⁻ birlikte
• Yarı eşdeğerlik: pH ≈ pK_a
• Eşdeğerlik: bazik pH

1) Hidrolizde Hangi İyon Etkin?

• Kuvvetli asit kökenli anyonlar (Cl⁻, NO₃⁻) genelde hidroliz yapmaz.
• Zayıf asit kökenli anyonlar (CH₃COO⁻, CO₃²⁻) OH⁻ oluşturabilir.
• Zayıf baz kökenli katyonlar (NH₄⁺) H⁺ oluşturabilir.

2) Hesap Mantığı (İleri)

Hidroliz hesaplarında:

• Önce etkin iyonun eşlenik Ka veya Kb’si bulunur.
• Sonra zayıf asit/baz hesabına benzer denge yaklaşımı uygulanır.

1) Çok Protonlu Asitler

Bazı asitler birden fazla H⁺ verebilir (H₂CO₃, H₃PO₄). İyonlaşma basamaklıdır ve genelde ilk basamak daha baskındır.

2) pH’a Etkisi

Birçok sınav sorusunda pH’ı ilk iyonlaşma belirler.

• Ka değerleri verilmişse hangi basamağın baskın olduğuna bak.
• Stokiyometride “kaç H⁺” sorusu ayrıdır; denge ayrı.

1) Karışım Sorularında Yol Haritası

1. Mol: n = C · V
2. Sınırlayıcı: H⁺ mi OH⁻ mi fazla?
3. Artan tür üzerinden pH/pOH
4. Toplam hacimle yeni derişim

2) Çok Değerli Türler

H₂SO₄ veya Ca(OH)₂ gibi türlerde önce “1 mol → kaç mol H⁺/OH⁻” belirlenir.

1) Sık Tuzaklar (Zor Seviye)

• Kuvvet ≠ derişim
• Tuz her zaman nötr değildir (hidroliz)
• Ka, Kb, Kw geçişleri (Ka·Kb=Kw)
• İndikatör seçimi (geçiş aralığı)
• Yarı eşdeğerlikte pH ≈ pK_a

2) Mini Kontrol Listesi