9. Sınıf Türkçe
Filde Çatı konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.
Fiilde çatı konusu, yüklemin özne ve nesneyle kurduğu ilişkiyi incelemeyi gerektirir. Bu testler; etken, edilgen, dönüşlü, işteş, geçişli ve geçişsiz fiilleri ayırt etme becerisini 9. Sınıf Türkçe düzeyinde pekiştirir.
Önce yüklem bulunur, ardından işi yapan öznenin belli olup olmadığı ve fiilin nesne alıp almadığı kontrol edilir. Özne-yüklem ilişkisi etken, edilgen, dönüşlü ve işteş çatıyı; nesne-yüklem ilişkisi ise geçişli ve geçişsiz çatıyı gösterir.
İsim cümlelerinde çatı aranmaz. Bu yüzden soru çözümünde önce yüklemin fiil olup olmadığını belirlemek gerekir.
Test seç
14 Test8. Test
Filde Çatı konusu 8. test.
Her soruda doğru seçeneği işaretle.
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: D
Geçişli fiiller nesne alır. "Konuyu" sözcüğü "anlattı" fiilinin nesnesidir. Diğer cümlelerde nesne yoktur.
Geçişli fiiller nesne alır. "Konuyu" sözcüğü "anlattı" fiilinin nesnesidir. Diğer cümlelerde nesne yoktur.
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: A
"Açıldı" fiili işi yapanı belirtmez; işin özne üzerinde gerçekleştiğini bildirir. Bu nedenle cümle edilgendir.
"Açıldı" fiili işi yapanı belirtmez; işin özne üzerinde gerçekleştiğini bildirir. Bu nedenle cümle edilgendir.
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: B
"Konuyu" sözcüğü belirtisiz değil, belirtili nesnedir ve "konuşmak" fiilini tamamlar. Nesne aldığı için fiil geçişlidir.
"Konuyu" sözcüğü belirtisiz değil, belirtili nesnedir ve "konuşmak" fiilini tamamlar. Nesne aldığı için fiil geçişlidir.
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: C
"Karşılaştı" fiili, işin en az iki kişi arasında karşılıklı gerçekleştiğini bildirir. Bu nedenle işteş çatılıdır.
"Karşılaştı" fiili, işin en az iki kişi arasında karşılıklı gerçekleştiğini bildirir. Bu nedenle işteş çatılıdır.
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: D
“İnceletildi” fiili “incele-t” ile ettirgen, “-il” ile edilgendir. Yani işi yaptırma ve işin özne tarafından yapılmaması birlikte vardır.
“İnceletildi” fiili “incele-t” ile ettirgen, “-il” ile edilgendir. Yani işi yaptırma ve işin özne tarafından yapılmaması birlikte vardır.
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: A
“Bitirmek” geçişli bir fiildir; “bitirildi” edilgen olduğundan nesne alamaz. Cümlede “ödev” sözde özne konumundadır.
“Bitirmek” geçişli bir fiildir; “bitirildi” edilgen olduğundan nesne alamaz. Cümlede “ödev” sözde özne konumundadır.
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: B
“Kayboldu” fiilinde işi yapanla işten etkilenen aynı kişidir; özne kendi kendine kaybolur. Bu dönüşlülük anlamıdır.
“Kayboldu” fiilinde işi yapanla işten etkilenen aynı kişidir; özne kendi kendine kaybolur. Bu dönüşlülük anlamıdır.
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: C
“Karşılaştı” fiili en az iki öznenin karşılıklı eylemini bildirir. Bu nedenle işteş çatılıdır.
“Karşılaştı” fiili en az iki öznenin karşılıklı eylemini bildirir. Bu nedenle işteş çatılıdır.
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: D
“Yatılır” genelleme bildirir; işi yapan belli değildir ve cümlede sözde özne de yoktur. Bu yapı edilgenlikten çok öznesiz (genel) anlatımdır.
“Yatılır” genelleme bildirir; işi yapan belli değildir ve cümlede sözde özne de yoktur. Bu yapı edilgenlikten çok öznesiz (genel) anlatımdır.
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: A
A, B ve D edilgen çatılıdır; eylemi yapan belirtilmez. C’de ise "belediye ekiplerince" ifadesiyle yapan açıkça belirtilmiş, edilgen çatıda "sözde özne" yanında "örtülü özne" (tarafından/by) kullanılmıştır. Bu yönüyle diğerlerinden ayrılır.
A, B ve D edilgen çatılıdır; eylemi yapan belirtilmez. C’de ise "belediye ekiplerince" ifadesiyle yapan açıkça belirtilmiş, edilgen çatıda "sözde özne" yanında "örtülü özne" (tarafından/by) kullanılmıştır. Bu yönüyle diğerlerinden ayrılır.
Çatı yalnızca yüklemi fiil olan cümlelerde aranır; isim cümlelerinde çatı aranmaz.
İşi yapan özne belliyse ve yüklem öznenin yaptığı işi bildiriyorsa fiil etken çatılıdır.
Nesne alabilen, kimi veya neyi sorularına cevap verebilen fiiller geçişlidir.
