9. Sınıf Türkçe Filde Cati Testleri

Doğru cevap: B

Ettirgende işi başkasına yaptırma anlamı vardır (-dir/-t/-ir vb.). A, B ve D’de yaptırma açıkça bulunur. C’de “yetiştirdi” işi bizzat yapan özne olabilir; yaptırma zorunlu değildir.

1. Çözüm: Ettirgende işi başkasına yaptırma anlamı vardır (-dir/-t/-ir vb.). A, B ve D’de yaptırma açıkça bulunur. C’de “yetiştirdi” işi bizzat yapan özne olabilir; yaptırma zorunlu değildir.

Doğru cevap: C

Dönüşlü çatıda özne yaptığı işten yine kendisi etkilenir; fiil çoğu kez -n/-l eki alır. “Sarılmak” eylemi öznenin kendisine yönelir (kendi kendine sarılma değil, öznenin eylemden etkilenmesi). B edilgen, C ve D etkendir.

1. Çözüm: Dönüşlü çatıda özne yaptığı işten yine kendisi etkilenir; fiil çoğu kez -n/-l eki alır. “Sarılmak” eylemi öznenin kendisine yönelir (kendi kendine sarılma değil, öznenin eylemden etkilenmesi). B edilgen, C ve D etkendir.

Doğru cevap: D

İşteş çatıda eylem birden fazla özne tarafından karşılıklı ya da birlikte yapılır. “Karşılaşmak” karşılıklı gerçekleşen bir eylemdir. B ettirgen/etken, C edilgen, D etkendir.

1. Çözüm: İşteş çatıda eylem birden fazla özne tarafından karşılıklı ya da birlikte yapılır. “Karşılaşmak” karşılıklı gerçekleşen bir eylemdir. B ettirgen/etken, C edilgen, D etkendir.

Doğru cevap: A

Özne-yüklem ilişkisine göre çatı, etken-edilgen-dönüşlü-işteş gibi türlerle belirlenir. B’de “sulandı” edilgendir; işi yapan belli değildir. A, C ve D etken olup özel bir çatı eki/ilişkisi göstermez.

1. Çözüm: Özne-yüklem ilişkisine göre çatı, etken-edilgen-dönüşlü-işteş gibi türlerle belirlenir. B’de “sulandı” edilgendir; işi yapan belli değildir. A, C ve D etken olup özel bir çatı eki/ilişkisi göstermez.

Doğru cevap: B

“Koşturmak” geçişsiz bir fiildir; nesne almadığı için edilgenlik/ettirgenlik gibi çatı özellikleri aranamaz. Diğerlerinde edilgen (incelendi, tartışıldı) ve dönüşlü/olay öznesi (kapandı) söz konusudur.

1. Çözüm: “Koşturmak” geçişsiz bir fiildir; nesne almadığı için edilgenlik/ettirgenlik gibi çatı özellikleri aranamaz. Diğerlerinde edilgen (incelendi, tartışıldı) ve dönüşlü/olay öznesi (kapandı) söz konusudur.

Doğru cevap: C

“Sildirildi” fiilinde “-dir” ettirgenlik, “-il” edilgenlik ekidir; işi başkasına yaptırma ve öznenin işi yapmaması birlikte vardır. Diğerlerinde yalnız edilgenlik ya da çatı özelliği yoktur.

1. Çözüm: “Sildirildi” fiilinde “-dir” ettirgenlik, “-il” edilgenlik ekidir; işi başkasına yaptırma ve öznenin işi yapmaması birlikte vardır. Diğerlerinde yalnız edilgenlik ya da çatı özelliği yoktur.

Doğru cevap: D

“Kucaklaşmak” karşılıklı yapılan eylemi bildirir ve işteş çatılıdır. B etken, C ve D edilgen çatılıdır.

1. Çözüm: “Kucaklaşmak” karşılıklı yapılan eylemi bildirir ve işteş çatılıdır. B etken, C ve D edilgen çatılıdır.

Doğru cevap: A

“Boyamak” geçişli bir fiildir; ancak “boyandı” biçimi edilgendir, işi yapan belirtilmemiştir. Diğer cümlelerde fiiller etken çatılıdır.

1. Çözüm: “Boyamak” geçişli bir fiildir; ancak “boyandı” biçimi edilgendir, işi yapan belirtilmemiştir. Diğer cümlelerde fiiller etken çatılıdır.

Doğru cevap: B

B’de yüklem edilgendir; işi yapan belirtilmemiştir. A, C ve D’de yüklemler kendiliğinden oluş bildiren dönüşsüz/oluş anlamlıdır ve edilgenlik yoktur.

1. Çözüm: B’de yüklem edilgendir; işi yapan belirtilmemiştir. A, C ve D’de yüklemler kendiliğinden oluş bildiren dönüşsüz/oluş anlamlıdır ve edilgenlik yoktur.

Doğru cevap: C

D’de “anlaşılır” sıfat-fiil/özellik bildirir; edilgen çatılı bir eylem gibi “tarafından” öbeğiyle kurulması mantıksal uyumsuzluk doğurur. Diğerlerinde edilgen yapı ve “tarafından/-ce” öbeği uyumludur.

1. Çözüm: D’de “anlaşılır” sıfat-fiil/özellik bildirir; edilgen çatılı bir eylem gibi “tarafından” öbeğiyle kurulması mantıksal uyumsuzluk doğurur. Diğerlerinde edilgen yapı ve “tarafından/-ce” öbeği uyumludur.