8. Sınıf Türkçe Cümlede Anlam Testleri

Doğru cevap: A

Soru, yazarın ele aldığı konunun toplumda yeterince önemsenmemesinden yakındığı (sitem ettiği) cümleyi aratıyor. “Yakınma/sitem”de, bir durumun istenen düzeyde olmamasından duyulan rahatsızlık ve buna yönelik serzeniş vardır. A seçeneğinde “ancak sonuçları ağırlaştığında dönüp bakıyor” ifadesi, insanların konuyu zamanında önemsemediğini; iş ciddileşince ilgilendiğini vurgular. Bu, açık bir sitem/yakınma anlamı taşır. B seçeneğinde eleştiri, insanların “farklı görüşleri dinlemeden karar vermesi”ne yöneliktir; konuya önem vermemekten çok, tutum/önyargı eleştirisi vardır. C seçeneğinde insanlar “kaynaklara başvuruyor”; bu, önemseme ve çaba gösterme anlamına gelir, yakınma yoktur. D seçeneğinde “kararlı davranıyor” denilerek olumlu bir durum anlatılır; sitem anlamı bulunmaz. Bu nedenle doğru cevap A’dır.

1. Çözüm: Soru, yazarın ele aldığı konunun toplumda yeterince önemsenmemesinden yakındığı (sitem ettiği) cümleyi aratıyor. “Yakınma/sitem”de, bir durumun istenen düzeyde olmamasından duyulan rahatsızlık ve buna yönelik serzeniş vardır. A seçeneğinde “ancak sonuçları ağırlaştığında dönüp bakıyor” ifadesi, insanların konuyu zamanında önemsemediğini; iş ciddileşince ilgilendiğini vurgular. Bu, açık bir sitem/yakınma anlamı taşır. B seçeneğinde eleştiri, insanların “farklı görüşleri dinlemeden karar vermesi”ne yöneliktir; konuya önem vermemekten çok, tutum/önyargı eleştirisi vardır. C seçeneğinde insanlar “kaynaklara başvuruyor”; bu, önemseme ve çaba gösterme anlamına gelir, yakınma yoktur. D seçeneğinde “kararlı davranıyor” denilerek olumlu bir durum anlatılır; sitem anlamı bulunmaz. Bu nedenle doğru cevap A’dır.

Doğru cevap: C

C seçeneğinde "Tam vazgeçmişken" ifadesi, kişinin artık bulamayacağını düşünüp umudunu kestiği bir anda gelişen bir durumu gösterir. "Çıkıverdi" sözcüğü de işin birdenbire, beklenmedik şekilde gerçekleştiğini güçlendirir. Bu nedenle cümlede beklenmedik bir durumun ortaya çıkması anlamı vardır. A seçeneğinde bir beklenti (yüksek not alma) ve buna bağlı bir tutum (rahat görünme) vardır; sürpriz ya da beklenmediklik yoktur. B seçeneğinde olayların sıralanışı (konuşmayı bitirip ayrılma) anlatılır; ani ya da beklenmedik bir durum vurgulanmaz. D seçeneğinde amaç-sonuç ilişkisi (anlamak için incelemek) vardır; beklenmedik bir gelişme söz konusu değildir.

1. Çözüm: C seçeneğinde "Tam vazgeçmişken" ifadesi, kişinin artık bulamayacağını düşünüp umudunu kestiği bir anda gelişen bir durumu gösterir. "Çıkıverdi" sözcüğü de işin birdenbire, beklenmedik şekilde gerçekleştiğini güçlendirir. Bu nedenle cümlede beklenmedik bir durumun ortaya çıkması anlamı vardır. A seçeneğinde bir beklenti (yüksek not alma) ve buna bağlı bir tutum (rahat görünme) vardır; sürpriz ya da beklenmediklik yoktur. B seçeneğinde olayların sıralanışı (konuşmayı bitirip ayrılma) anlatılır; ani ya da beklenmedik bir durum vurgulanmaz. D seçeneğinde amaç-sonuç ilişkisi (anlamak için incelemek) vardır; beklenmedik bir gelişme söz konusu değildir.

Doğru cevap: C

“Aklım aldı” ifadesi, bağlama göre farklı anlamlara kayabilir. Soruda istenen anlam “beklenmedik bir durum karşısında şaşırma”dır. A seçeneğinde, “kısa sürede yetiştireceğini söylemesi” şaşırtıcı olabilir; ancak cümlede daha çok “inanmakta zorlanma / ikna olmama” anlamı da mümkündür. Bu, istenen anlamı tek başına kesinleştirmez. B seçeneğinde, “onca uyarıya rağmen aynı hatayı yapma” durumu şaşkınlıktan çok “anlam verememe, kızma, tepki duyma” çağrışımı taşır. Şaşırma anlamı baskın değildir. C seçeneğinde, “bu işi tek başına bitirdiğini duyunca” ifadesi, beklenmedik ve şaşırtıcı bir başarı haberine tepkiyi anlatır. Burada “aklım aldı” açık biçimde “çok şaşırdım” anlamındadır. D seçeneğinde, “düşük not almak” beklenen bir sonuç da olabilir; cümlede daha çok “üzülme / hayal kırıklığı” ön plandadır. Şaşırma anlamı kesin değildir. Bu nedenle doğru cevap C’dir.

1. Çözüm: “Aklım aldı” ifadesi, bağlama göre farklı anlamlara kayabilir. Soruda istenen anlam “beklenmedik bir durum karşısında şaşırma”dır. A seçeneğinde, “kısa sürede yetiştireceğini söylemesi” şaşırtıcı olabilir; ancak cümlede daha çok “inanmakta zorlanma / ikna olmama” anlamı da mümkündür. Bu, istenen anlamı tek başına kesinleştirmez. B seçeneğinde, “onca uyarıya rağmen aynı hatayı yapma” durumu şaşkınlıktan çok “anlam verememe, kızma, tepki duyma” çağrışımı taşır. Şaşırma anlamı baskın değildir. C seçeneğinde, “bu işi tek başına bitirdiğini duyunca” ifadesi, beklenmedik ve şaşırtıcı bir başarı haberine tepkiyi anlatır. Burada “aklım aldı” açık biçimde “çok şaşırdım” anlamındadır. D seçeneğinde, “düşük not almak” beklenen bir sonuç da olabilir; cümlede daha çok “üzülme / hayal kırıklığı” ön plandadır. Şaşırma anlamı kesin değildir. Bu nedenle doğru cevap C’dir.

Doğru cevap: A

Soru, “yapılan işin beklenen sonucu vermemesi” ve bunun sonucunda “hayal kırıklığı” anlamını birlikte arıyor. Bu iki anlamın cümlede açık ve kesin biçimde bulunması gerekir. A şıkkında “Ne kadar uğraştıysam da…” ifadesi çabaya rağmen sonucun alınamadığını gösterir. Devamındaki “karşılık bulmadığını fark ettim” kısmı da beklenen etkinin oluşmadığını kesinleştirir. Bu durum doğal olarak hayal kırıklığına işaret eder. B şıkkında sonuç alınmadığı söylenmez; aksine “bulacağını düşündüm” diyerek beklentiyi belirtir. Hayal kırıklığı değil, beklenti vurgusu vardır. C şıkkında “karşılık bulması beni şaşırttı” denir; yani sonuç alınmıştır, duygu hayal kırıklığı değil şaşkınlıktır. D şıkkında sonuçla ilgili kesin bir başarısızlık ya da hayal kırıklığı yoktur; “daha açık konuşmalıyım” ifadesi çözüm arayışı/öneri bildirir. Bu nedenle doğru cevap A’dır.

1. Çözüm: Soru, “yapılan işin beklenen sonucu vermemesi” ve bunun sonucunda “hayal kırıklığı” anlamını birlikte arıyor. Bu iki anlamın cümlede açık ve kesin biçimde bulunması gerekir. A şıkkında “Ne kadar uğraştıysam da…” ifadesi çabaya rağmen sonucun alınamadığını gösterir. Devamındaki “karşılık bulmadığını fark ettim” kısmı da beklenen etkinin oluşmadığını kesinleştirir. Bu durum doğal olarak hayal kırıklığına işaret eder. B şıkkında sonuç alınmadığı söylenmez; aksine “bulacağını düşündüm” diyerek beklentiyi belirtir. Hayal kırıklığı değil, beklenti vurgusu vardır. C şıkkında “karşılık bulması beni şaşırttı” denir; yani sonuç alınmıştır, duygu hayal kırıklığı değil şaşkınlıktır. D şıkkında sonuçla ilgili kesin bir başarısızlık ya da hayal kırıklığı yoktur; “daha açık konuşmalıyım” ifadesi çözüm arayışı/öneri bildirir. Bu nedenle doğru cevap A’dır.

Doğru cevap: D

“Can alıcı nokta” söz grubu genellikle “en önemli, en dikkat çekici, kritik nokta” anlamında kullanılır. A, B ve C seçeneklerinde bu söz grubu doğrudan “konunun en önemli kısmı” anlamındadır: - A’da işin en önemli yönü zaman yönetimi olarak belirtilmiştir. - B’de toplantıda en önemli noktaya değinilmediği söylenir. - C’de romanın en önemli/çarpıcı kısmının finalde ortaya çıktığı ifade edilir. D seçeneğinde ise “can alıcı nokta” kalıplaşmış anlamıyla “kritik nokta”yı karşılamaktan uzaklaşmış; “oyuncunun can alıcı noktası jestleridir” ifadesi, “en etkileyici/öne çıkan yönü” anlamına kaydırılmıştır. Burada “nokta” somut bir ‘kritik bölüm’ değil, kişinin ‘özelliği/yönü’ olarak kullanılmıştır. Bu nedenle anlamca diğerlerinden farklı olan seçenek D’dir.

1. Çözüm: “Can alıcı nokta” söz grubu genellikle “en önemli, en dikkat çekici, kritik nokta” anlamında kullanılır. A, B ve C seçeneklerinde bu söz grubu doğrudan “konunun en önemli kısmı” anlamındadır: - A’da işin en önemli yönü zaman yönetimi olarak belirtilmiştir. - B’de toplantıda en önemli noktaya değinilmediği söylenir. - C’de romanın en önemli/çarpıcı kısmının finalde ortaya çıktığı ifade edilir. D seçeneğinde ise “can alıcı nokta” kalıplaşmış anlamıyla “kritik nokta”yı karşılamaktan uzaklaşmış; “oyuncunun can alıcı noktası jestleridir” ifadesi, “en etkileyici/öne çıkan yönü” anlamına kaydırılmıştır. Burada “nokta” somut bir ‘kritik bölüm’ değil, kişinin ‘özelliği/yönü’ olarak kullanılmıştır. Bu nedenle anlamca diğerlerinden farklı olan seçenek D’dir.

Doğru cevap: C

A şıkkında “çocuk oyuncağı değil” ifadesi, işin sanıldığı kadar kolay olmadığını vurgular. Burada anlam “kolay görmeme / zor olduğunu belirtme”dir; küçümseme yoktur. B şıkkında “kılını bile kıpırdatmadı” ifadesi, kişinin hiç çaba göstermediğini, harekete geçmediğini anlatır. Bu, “ilgisiz kalma / uğraşmama” anlamındadır. C şıkkında “yerin dibine soktu” ifadesi, birini ya da bir şeyi ağır biçimde aşağılamak, değersiz göstermek anlamına gelir. Cümlede de konuşan kişi, karşısındakinin yazdıklarını değersiz görerek küçümsemektedir. Bu nedenle doğru cevap C’dir. D şıkkında “yokuşa sürmek” işi zorlaştırmak, gereksiz engeller çıkarmak anlamındadır. Burada da küçümseme değil, “zorlaştırma” anlamı vardır.

1. Çözüm: A şıkkında “çocuk oyuncağı değil” ifadesi, işin sanıldığı kadar kolay olmadığını vurgular. Burada anlam “kolay görmeme / zor olduğunu belirtme”dir; küçümseme yoktur. B şıkkında “kılını bile kıpırdatmadı” ifadesi, kişinin hiç çaba göstermediğini, harekete geçmediğini anlatır. Bu, “ilgisiz kalma / uğraşmama” anlamındadır. C şıkkında “yerin dibine soktu” ifadesi, birini ya da bir şeyi ağır biçimde aşağılamak, değersiz göstermek anlamına gelir. Cümlede de konuşan kişi, karşısındakinin yazdıklarını değersiz görerek küçümsemektedir. Bu nedenle doğru cevap C’dir. D şıkkında “yokuşa sürmek” işi zorlaştırmak, gereksiz engeller çıkarmak anlamındadır. Burada da küçümseme değil, “zorlaştırma” anlamı vardır.

Doğru cevap: A

Yakınma (şikâyet), kişinin yaşadığı olumsuz bir durumu sitem ederek dile getirmesidir; genellikle beklentinin karşılanmaması, haksızlık ya da memnuniyetsizlik vurgulanır. A seçeneğinde “bir teşekkür bile duymamak” ifadesi, verilen emeğin karşılığında en küçük bir takdirin bile görülmemesinden duyulan rahatsızlığı ve sitemi anlatır. “İnsanı kırıyor” yargısı da bu şikâyeti güçlendirir. Bu nedenle yakınma anlamı vardır. B seçeneğinde “planlı çalışmak” bir öneri/çıkarım niteliğindedir; şikâyet yoktur. C seçeneğinde “geri çevirmek” davranışın doğru olmadığına dair bir uyarı/değerlendirme vardır; yakınma yoktur. D seçeneğinde “mutlaka görmelisin” güçlü bir tavsiye/öneri bildirir; şikâyet anlamı içermez. Doğru cevap: A.

1. Çözüm: Yakınma (şikâyet), kişinin yaşadığı olumsuz bir durumu sitem ederek dile getirmesidir; genellikle beklentinin karşılanmaması, haksızlık ya da memnuniyetsizlik vurgulanır. A seçeneğinde “bir teşekkür bile duymamak” ifadesi, verilen emeğin karşılığında en küçük bir takdirin bile görülmemesinden duyulan rahatsızlığı ve sitemi anlatır. “İnsanı kırıyor” yargısı da bu şikâyeti güçlendirir. Bu nedenle yakınma anlamı vardır. B seçeneğinde “planlı çalışmak” bir öneri/çıkarım niteliğindedir; şikâyet yoktur. C seçeneğinde “geri çevirmek” davranışın doğru olmadığına dair bir uyarı/değerlendirme vardır; yakınma yoktur. D seçeneğinde “mutlaka görmelisin” güçlü bir tavsiye/öneri bildirir; şikâyet anlamı içermez. Doğru cevap: A.

Doğru cevap: C

C seçeneğinde konuşan kişi, "toplantıya senin de katılman" durumunun gerçekleşmesini istiyor ("İyi olurdu"), ancak bunun önünde bir engel bulunduğunu açıkça belirtiyor: "tam o saatte başka bir randevum var." Yani istek var, fakat engel nedeniyle gerçekleşemiyor. A seçeneğinde de bir istek ("İsterdim") ve engel (izinlerin iptal edilmesi) var gibi görünse de cümlede istek daha çok kişisel bir dilek/temenni biçiminde kalır; soru kökünde aranan ifade, doğrudan "olsa iyi olurdu" anlamıyla istek bildiren ve hemen ardından engeli gösteren yapıdadır. Bu anlamı en net ve doğrudan taşıyan seçenek C’dir. B seçeneğinde "Keşke" ile geçmişteki bir durumdan pişmanlık/yerinme söz konusudur; engel değil, gerçekleşmiş bir olaya dönük bir hayıflanma vardır. D seçeneğinde ise bir isteğin engellenmesi değil, gerçekleşmiş bir olumsuz sonucun nedeni açıklanmaktadır (neden-sonuç).

1. Çözüm: C seçeneğinde konuşan kişi, "toplantıya senin de katılman" durumunun gerçekleşmesini istiyor ("İyi olurdu"), ancak bunun önünde bir engel bulunduğunu açıkça belirtiyor: "tam o saatte başka bir randevum var." Yani istek var, fakat engel nedeniyle gerçekleşemiyor. A seçeneğinde de bir istek ("İsterdim") ve engel (izinlerin iptal edilmesi) var gibi görünse de cümlede istek daha çok kişisel bir dilek/temenni biçiminde kalır; soru kökünde aranan ifade, doğrudan "olsa iyi olurdu" anlamıyla istek bildiren ve hemen ardından engeli gösteren yapıdadır. Bu anlamı en net ve doğrudan taşıyan seçenek C’dir. B seçeneğinde "Keşke" ile geçmişteki bir durumdan pişmanlık/yerinme söz konusudur; engel değil, gerçekleşmiş bir olaya dönük bir hayıflanma vardır. D seçeneğinde ise bir isteğin engellenmesi değil, gerçekleşmiş bir olumsuz sonucun nedeni açıklanmaktadır (neden-sonuç).

Doğru cevap: B

Soruda verilen yargı şunu vurgular: Sonucu belirleyen şey yalnızca "iyi niyet" değildir; asıl etkili olan, işin uygulanışındaki ayrıntılar, özen ve tutarlılıktır. A şıkkı iyi niyetin yanında "planlama" eksikliğini öne çıkarır; ayrıntı ve tutarlılık vurgusu ikinci plandadır. C şıkkı başarıyı "doğru zaman" ve "doğru çevre" ile ilişkilendirir; sorudaki ana düşünceyle örtüşmez. D şıkkı hedef belirleme ve adım adım ilerlemeyi anlatır; uygulamadaki ayrıntı ve tutarlılığın sonuca etkisini doğrudan karşılamaz. B şıkkında ise "nasıl yaptığın", "özen" ve "tutarlılık" ifadeleriyle, niyetten çok uygulamanın niteliğinin sonucu belirlediği açıkça söylenmiştir. Bu nedenle doğru cevap B’dir.

1. Çözüm: Soruda verilen yargı şunu vurgular: Sonucu belirleyen şey yalnızca "iyi niyet" değildir; asıl etkili olan, işin uygulanışındaki ayrıntılar, özen ve tutarlılıktır. A şıkkı iyi niyetin yanında "planlama" eksikliğini öne çıkarır; ayrıntı ve tutarlılık vurgusu ikinci plandadır. C şıkkı başarıyı "doğru zaman" ve "doğru çevre" ile ilişkilendirir; sorudaki ana düşünceyle örtüşmez. D şıkkı hedef belirleme ve adım adım ilerlemeyi anlatır; uygulamadaki ayrıntı ve tutarlılığın sonuca etkisini doğrudan karşılamaz. B şıkkında ise "nasıl yaptığın", "özen" ve "tutarlılık" ifadeleriyle, niyetten çok uygulamanın niteliğinin sonucu belirlediği açıkça söylenmiştir. Bu nedenle doğru cevap B’dir.

Doğru cevap: B

B seçeneğinde "Keşke" sözcüğü, konuşanın gerçekleşmesini istediği ancak geçmişte gerçekleşmemiş bir duruma yönelik pişmanlık ve temenni bildirir. Yani istek vardır; fakat eylem gerçekleşmemiştir. A seçeneğinde neden-sonuç ilişkisi vardır: "kar yağmayınca" (neden) "barajların dolması zorlaştı" (sonuç). Dilek anlamı yoktur. C seçeneğinde bir düşünce/varsayım söz konusudur: "uygulanacağını düşündü" ifadesi, gerçekleşmesi istenen değil, gerçekleşeceği sanılan bir durumu anlatır. D seçeneği ise nesnel bir tespit/yorum cümlesidir; yazarın anlatım biçimi belirtilmiştir. Dilek ya da temenni anlamı taşımaz.

1. Çözüm: B seçeneğinde "Keşke" sözcüğü, konuşanın gerçekleşmesini istediği ancak geçmişte gerçekleşmemiş bir duruma yönelik pişmanlık ve temenni bildirir. Yani istek vardır; fakat eylem gerçekleşmemiştir. A seçeneğinde neden-sonuç ilişkisi vardır: "kar yağmayınca" (neden) "barajların dolması zorlaştı" (sonuç). Dilek anlamı yoktur. C seçeneğinde bir düşünce/varsayım söz konusudur: "uygulanacağını düşündü" ifadesi, gerçekleşmesi istenen değil, gerçekleşeceği sanılan bir durumu anlatır. D seçeneği ise nesnel bir tespit/yorum cümlesidir; yazarın anlatım biçimi belirtilmiştir. Dilek ya da temenni anlamı taşımaz.