8. Sınıf Türkçe Cümlede Anlam Testleri

Doğru cevap: A

Koşul (şart) anlamında, bir durumun gerçekleşmesi başka bir durumun gerçekleşmesine bağlanır. Türkçede bu anlam çoğunlukla “-se/-sa” ekiyle kurulur. A seçeneğinde “bitirirsek” ifadesi “yarın daha rahat ederiz” yargısının gerçekleşmesini “bugün bitirme” şartına bağlamıştır. Yani “bugün bitirme” gerçekleşirse “yarın rahat etme” gerçekleşecektir. B seçeneğinde “-diğimiz için” sebep-sonuç ilişkisi kurar; rahat etmenin nedeni işi bitirmiş olmaktır. Koşul yoktur. C seçeneğinde “-memize rağmen” karşıtlık (beklenmeyen sonuç) bildirir; bitirme olmasına karşın rahat edilememiştir. Koşul değil, zıtlık vardır. D seçeneğinde “-mek üzere” amaç bildirir; çalışma eyleminin amacı işi bitirmektir. Koşul anlamı taşımaz. Bu nedenle doğru cevap A’dır.

1. Çözüm: Koşul (şart) anlamında, bir durumun gerçekleşmesi başka bir durumun gerçekleşmesine bağlanır. Türkçede bu anlam çoğunlukla “-se/-sa” ekiyle kurulur. A seçeneğinde “bitirirsek” ifadesi “yarın daha rahat ederiz” yargısının gerçekleşmesini “bugün bitirme” şartına bağlamıştır. Yani “bugün bitirme” gerçekleşirse “yarın rahat etme” gerçekleşecektir. B seçeneğinde “-diğimiz için” sebep-sonuç ilişkisi kurar; rahat etmenin nedeni işi bitirmiş olmaktır. Koşul yoktur. C seçeneğinde “-memize rağmen” karşıtlık (beklenmeyen sonuç) bildirir; bitirme olmasına karşın rahat edilememiştir. Koşul değil, zıtlık vardır. D seçeneğinde “-mek üzere” amaç bildirir; çalışma eyleminin amacı işi bitirmektir. Koşul anlamı taşımaz. Bu nedenle doğru cevap A’dır.

Doğru cevap: B

“Enine boyuna düşünmek” ifadesi “bir konuyu ayrıntılı, derinlemesine değerlendirmek” anlamına gelir. B seçeneğinde “enine boyuna düşünerek” ifadesi, hazırlık sürecinin ayrıntılı değerlendirme yapılarak gerçekleştirildiğini belirtir. C seçeneğinde “enine boyuna düşününce” ifadesi, ayrıntılı düşünmenin ardından sonuca ulaşıldığını anlatır. D seçeneğinde ise “enine boyuna düşünmek yerine” denilerek ayrıntılı düşünme yapılmadığı vurgulansa da, altı çizili bölüm yine “ayrıntılı düşünme” eyleminin kendisini ifade eder. seçeneğiB519nde altı çizili bölüm “enine boyuna düşünmeden” biçiminde kullanılmıştır; yani ayrıntılı düşünme eylemi yapılmadan karar verildiği anlatılır. Burada altı çizili bölüm, diğerlerinden farklı olarak “ayrıntılı düşünmenin yapılmaması” (olumsuzluk) anlamını taşır. Bu nedenle doğru cevap B800’dır.

1. Çözüm: “Enine boyuna düşünmek” ifadesi “bir konuyu ayrıntılı, derinlemesine değerlendirmek” anlamına gelir. B seçeneğinde “enine boyuna düşünerek” ifadesi, hazırlık sürecinin ayrıntılı değerlendirme yapılarak gerçekleştirildiğini belirtir. C seçeneğinde “enine boyuna düşününce” ifadesi, ayrıntılı düşünmenin ardından sonuca ulaşıldığını anlatır. D seçeneğinde ise “enine boyuna düşünmek yerine” denilerek ayrıntılı düşünme yapılmadığı vurgulansa da, altı çizili bölüm yine “ayrıntılı düşünme” eyleminin kendisini ifade eder. seçeneğiB519nde altı çizili bölüm “enine boyuna düşünmeden” biçiminde kullanılmıştır; yani ayrıntılı düşünme eylemi yapılmadan karar verildiği anlatılır. Burada altı çizili bölüm, diğerlerinden farklı olarak “ayrıntılı düşünmenin yapılmaması” (olumsuzluk) anlamını taşır. Bu nedenle doğru cevap B800’dır.

Doğru cevap: C

İroni (tersini söyleme), bir kişiyi ya da durumu eleştirmek veya alay etmek amacıyla, söylenen sözün gerçek anlamının tersini kastetmektir. Yani cümledeki övgü gibi görünen ifade, aslında yergi anlamı taşır. seçeneğiC208nde “Sınava hiç çalışmadığı hâlde” ifadesi, kişinin düzenli çalışmadığını açıkça belirtir. Buna rağmen “Ne kadar da düzenli çalışmışsın!” denmesi, gerçek durumla çelişen bir övgüdür ve aslında çalışmamasını eleştiren ironik bir söyleyiştir. B seçeneğinde övgü samimidir; kişi kısa sürede işi bitirmiş ve bu başarı “takdire değer” denilerek gerçek anlamıyla övülmüştür. C seçeneğinde de kişinin olgunlaştığı, eleştirileri dinleyip eksiklerini gidermesinden hareketle gerçekçi bir değerlendirmeyle ifade edilmiştir. D seçeneğinde ise neden-sonuç ilişkisi vardır; erken çıkmasına rağmen trafik yüzünden gecikmesi anlatılır, ironi yoktur. Bu nedenle doğru cevap C864’dır.

1. Çözüm: İroni (tersini söyleme), bir kişiyi ya da durumu eleştirmek veya alay etmek amacıyla, söylenen sözün gerçek anlamının tersini kastetmektir. Yani cümledeki övgü gibi görünen ifade, aslında yergi anlamı taşır. seçeneğiC208nde “Sınava hiç çalışmadığı hâlde” ifadesi, kişinin düzenli çalışmadığını açıkça belirtir. Buna rağmen “Ne kadar da düzenli çalışmışsın!” denmesi, gerçek durumla çelişen bir övgüdür ve aslında çalışmamasını eleştiren ironik bir söyleyiştir. B seçeneğinde övgü samimidir; kişi kısa sürede işi bitirmiş ve bu başarı “takdire değer” denilerek gerçek anlamıyla övülmüştür. C seçeneğinde de kişinin olgunlaştığı, eleştirileri dinleyip eksiklerini gidermesinden hareketle gerçekçi bir değerlendirmeyle ifade edilmiştir. D seçeneğinde ise neden-sonuç ilişkisi vardır; erken çıkmasına rağmen trafik yüzünden gecikmesi anlatılır, ironi yoktur. Bu nedenle doğru cevap C864’dır.

Doğru cevap: D

Cümlede “beklenmedik bir sonuçla karşılaşma” anlamı, konuşanın bir durum karşısında şaşırmasını ifade eder. Bu anlamı veren ifadeler “hayrete düşmek, şaşırmak, şaşkına dönmek” gibi sözlerdir. A seçeneğinde “sanmıyordum” ifadesi, beklentinin düşük olduğunu ve gerçekleşen durumun öngörülmediğini düşündürse de doğrudan “şaşırma” anlamını zorunlu olarak vermez; daha çok “tahmin etmeme / beklememe” anlamı baskındır. B seçeneğinde “bir anda” ifadesi, eylemin hızlı ve aniden gerçekleştiğini belirtir; bu, şaşırma değil “zaman/oluş biçimi” (aniden) anlamıdır. C seçeneğinde “şaşırmadım” ifadesi, tam tersine beklenmedik olmadığını, yani şaşırma yaşanmadığını bildirir. D seçeneğinde “hayrete düştüm” ifadesi doğrudan şaşırma ve beklenmedik bir sonuçla karşılaşma anlamını verir. Bu yüzden doğru cevap D’dir.

1. Çözüm: Cümlede “beklenmedik bir sonuçla karşılaşma” anlamı, konuşanın bir durum karşısında şaşırmasını ifade eder. Bu anlamı veren ifadeler “hayrete düşmek, şaşırmak, şaşkına dönmek” gibi sözlerdir. A seçeneğinde “sanmıyordum” ifadesi, beklentinin düşük olduğunu ve gerçekleşen durumun öngörülmediğini düşündürse de doğrudan “şaşırma” anlamını zorunlu olarak vermez; daha çok “tahmin etmeme / beklememe” anlamı baskındır. B seçeneğinde “bir anda” ifadesi, eylemin hızlı ve aniden gerçekleştiğini belirtir; bu, şaşırma değil “zaman/oluş biçimi” (aniden) anlamıdır. C seçeneğinde “şaşırmadım” ifadesi, tam tersine beklenmedik olmadığını, yani şaşırma yaşanmadığını bildirir. D seçeneğinde “hayrete düştüm” ifadesi doğrudan şaşırma ve beklenmedik bir sonuçla karşılaşma anlamını verir. Bu yüzden doğru cevap D’dir.

Doğru cevap: A

Yakınma (şikâyet) anlamı; bir durumdan memnun olmama, sitem etme ve olumsuz bir tutum bildirme şeklinde ortaya çıkar. Bu tür cümlelerde genellikle "hep", "yine", "bir türlü" gibi tekrar ve bıkkınlık çağrıştıran ifadeler yakınmayı güçlendirir. seçeneğiA243nde "Toplantıda sorulara *yine* net bir cevap vermedi." cümlesinde "yine" sözcüğü, kişinin daha önce de aynı davranışı sergilediğini ve konuşanın bundan rahatsız olduğunu gösterir. Net cevap verilmemesinden duyulan memnuniyetsizlik açıkça bir yakınmadır. A seçeneğinde "takdire değer" ifadesi övgü bildirir; yakınma yoktur. C seçeneği uyarı/öğüt niteliğindedir (düşünmeden karar vermeme), şikâyet içermez. D seçeneği ise olumlu bir duygu (sevinme) ifade eder. Bu nedenle doğru cevap A724’dir.

1. Çözüm: Yakınma (şikâyet) anlamı; bir durumdan memnun olmama, sitem etme ve olumsuz bir tutum bildirme şeklinde ortaya çıkar. Bu tür cümlelerde genellikle "hep", "yine", "bir türlü" gibi tekrar ve bıkkınlık çağrıştıran ifadeler yakınmayı güçlendirir. seçeneğiA243nde "Toplantıda sorulara *yine* net bir cevap vermedi." cümlesinde "yine" sözcüğü, kişinin daha önce de aynı davranışı sergilediğini ve konuşanın bundan rahatsız olduğunu gösterir. Net cevap verilmemesinden duyulan memnuniyetsizlik açıkça bir yakınmadır. A seçeneğinde "takdire değer" ifadesi övgü bildirir; yakınma yoktur. C seçeneği uyarı/öğüt niteliğindedir (düşünmeden karar vermeme), şikâyet içermez. D seçeneği ise olumlu bir duygu (sevinme) ifade eder. Bu nedenle doğru cevap A724’dir.

Doğru cevap: B

Cümlede “kesinlik” anlamı, konuşanın yargısından emin olduğunu ve gerçekleşeceğine dair net bir kararlılık bildirdiğini gösterir. seçeneğiB130nde “mutlaka” sözcüğü, işin kesin olarak yapılacağını bildirir; olasılık ya da tahmin yoktur. Bu nedenle altı çizili söz grubunun kattığı anlam “kesinlik”tir. B’de “herhâlde”, C’de “galiba”, D’de “sanırım” ifadeleri ise tahmin/olasılık bildirir. Konuşan, işin biteceğinden emin değildir; yalnızca güçlü ya da zayıf bir ihtimal belirtir. Bu yüzden bu seçenekler “kesinlik” anlamı taşımaz.

1. Çözüm: Cümlede “kesinlik” anlamı, konuşanın yargısından emin olduğunu ve gerçekleşeceğine dair net bir kararlılık bildirdiğini gösterir. seçeneğiB130nde “mutlaka” sözcüğü, işin kesin olarak yapılacağını bildirir; olasılık ya da tahmin yoktur. Bu nedenle altı çizili söz grubunun kattığı anlam “kesinlik”tir. B’de “herhâlde”, C’de “galiba”, D’de “sanırım” ifadeleri ise tahmin/olasılık bildirir. Konuşan, işin biteceğinden emin değildir; yalnızca güçlü ya da zayıf bir ihtimal belirtir. Bu yüzden bu seçenekler “kesinlik” anlamı taşımaz.

Doğru cevap: C

Soru kökünde verilen yargı şunu vurgular: Bir işin değerini belirleyen ölçüt, sonucun kendisi değil; süreçte gösterilen emektir. Yani "sonuçtan bağımsız olarak" emeğe öncelik veren bir anlam aranır. seçeneğiC199, "ürün ne kadar iyi olursa olsun" diyerek sonucu ikinci plana atar ve "asıl önemli olan... harcanan emektir" ifadesiyle değeri doğrudan emeğe bağlar. Bu, verilen yargıyla birebir örtüşür. B seçeneğinde emek, sonucun kaliteli olmasına neden olan bir araç gibi sunulmuştur; odak yine sonuç kalitesidir. C seçeneği başarıya ulaşmak için yöntem önerir; değer ölçütü değil, başarıya giden yol anlatılır. D seçeneği ise emeksiz sonucun kalıcı olmadığını söyler; burada değer ölçütü "kalıcılık" üzerinden kurulmuştur, "değeri emek belirler" yargısıyla aynı değildir. Bu nedenle doğru cevap C781'dır.

1. Çözüm: Soru kökünde verilen yargı şunu vurgular: Bir işin değerini belirleyen ölçüt, sonucun kendisi değil; süreçte gösterilen emektir. Yani "sonuçtan bağımsız olarak" emeğe öncelik veren bir anlam aranır. seçeneğiC199, "ürün ne kadar iyi olursa olsun" diyerek sonucu ikinci plana atar ve "asıl önemli olan... harcanan emektir" ifadesiyle değeri doğrudan emeğe bağlar. Bu, verilen yargıyla birebir örtüşür. B seçeneğinde emek, sonucun kaliteli olmasına neden olan bir araç gibi sunulmuştur; odak yine sonuç kalitesidir. C seçeneği başarıya ulaşmak için yöntem önerir; değer ölçütü değil, başarıya giden yol anlatılır. D seçeneği ise emeksiz sonucun kalıcı olmadığını söyler; burada değer ölçütü "kalıcılık" üzerinden kurulmuştur, "değeri emek belirler" yargısıyla aynı değildir. Bu nedenle doğru cevap C781'dır.

Doğru cevap: D

Koşul (şart) anlamı, bir durumun gerçekleşmesinin başka bir duruma bağlanmasıdır. Bu anlam çoğunlukla “-se/-sa” ekiyle ya da “ise, şartıyla” gibi ifadelerle kurulur. seçeneğiD166nde “Bu akşam erken gelirsen” ifadesi, “birlikte projeyi tamamlarız” sonucunun gerçekleşmesini bir şarta bağlamaktadır. Yani projeyi birlikte tamamlama durumu, erken gelme koşuluna bağlıdır. A seçeneğinde “-dığı için” sebep-sonuç ilişkisi kurar (rahat görünmesinin nedeni düzenli çalışmasıdır). B seçeneğinde “-sa da” karşıtlık/engel anlamı taşır (uğraşmasına rağmen vazgeçememiştir). D seçeneğinde “-mek üzereyken” zaman anlamı verir (tam o sırada elektrikler kesilmiştir). Bu nedenle doğru cevap D662’dir.

1. Çözüm: Koşul (şart) anlamı, bir durumun gerçekleşmesinin başka bir duruma bağlanmasıdır. Bu anlam çoğunlukla “-se/-sa” ekiyle ya da “ise, şartıyla” gibi ifadelerle kurulur. seçeneğiD166nde “Bu akşam erken gelirsen” ifadesi, “birlikte projeyi tamamlarız” sonucunun gerçekleşmesini bir şarta bağlamaktadır. Yani projeyi birlikte tamamlama durumu, erken gelme koşuluna bağlıdır. A seçeneğinde “-dığı için” sebep-sonuç ilişkisi kurar (rahat görünmesinin nedeni düzenli çalışmasıdır). B seçeneğinde “-sa da” karşıtlık/engel anlamı taşır (uğraşmasına rağmen vazgeçememiştir). D seçeneğinde “-mek üzereyken” zaman anlamı verir (tam o sırada elektrikler kesilmiştir). Bu nedenle doğru cevap D662’dir.

Doğru cevap: A

seçeneğiAnde cümle, ilk bakışta “toplantılar daha verimli” diyerek olumlu bir yargı bildiriyor gibi görünür. Ancak gerekçe olarak “herkesin konuşmak yerine aynı slaytları sessizce izlemesi” gösteriliyor. Bu gerekçe, verimliliğin artmasını sağlayan bir durum değil; aksine toplantıların tekdüze, katılımsız ve tartışmasız geçtiğini ima eder. Yani yazar, olumlu bir ifadeyi (verimli) kullanıp ardından gelen gerekçeyle bu olumlu yargıyı tersine çevirerek eleştiri yapmaktadır. Bu, “örtülü eleştiri/ironi” anlamıdır. A, C ve D’de ise anlatım doğrudan ve nettir: A’da işlerin hızlanması gerçekten desteklenir; C’de inanç ve sonuç uyumludur; D’de söylenenin gereği yapılmıştır. Bu seçeneklerde örtülü eleştiri yoktur.

1. Çözüm: seçeneğiAnde cümle, ilk bakışta “toplantılar daha verimli” diyerek olumlu bir yargı bildiriyor gibi görünür. Ancak gerekçe olarak “herkesin konuşmak yerine aynı slaytları sessizce izlemesi” gösteriliyor. Bu gerekçe, verimliliğin artmasını sağlayan bir durum değil; aksine toplantıların tekdüze, katılımsız ve tartışmasız geçtiğini ima eder. Yani yazar, olumlu bir ifadeyi (verimli) kullanıp ardından gelen gerekçeyle bu olumlu yargıyı tersine çevirerek eleştiri yapmaktadır. Bu, “örtülü eleştiri/ironi” anlamıdır. A, C ve D’de ise anlatım doğrudan ve nettir: A’da işlerin hızlanması gerçekten desteklenir; C’de inanç ve sonuç uyumludur; D’de söylenenin gereği yapılmıştır. Bu seçeneklerde örtülü eleştiri yoktur.

Doğru cevap: B

“Öneri” cümlelerinde konuşan kişi, bir işi daha iyi yapmak için yapılması gerekeni bildirir; yol gösterir. Bu tür cümlelerde genellikle “-malı/-meli” gibi gereklilik ekleri ya da yönlendirici ifadeler bulunur. B seçeneğinde “gereksiz ayrıntıları ayıklayıp ana düşünceyi öne çıkarmalısın” ifadesi, sunumun daha anlaşılır olması için yapılması gerekeni açıkça belirtir. Bu nedenle cümle öneri anlamı taşır. A seçeneği bir “tahmin/öngörü” bildirir (“fark edeceksin”). C seçeneği “çıkarım/sonuç” anlamındadır (“anlaşılıyor”). D seçeneği “şaşırma/duygu” bildirir (“beni şaşırttı”). Bu yüzden doğru cevap B’dir.

1. Çözüm: “Öneri” cümlelerinde konuşan kişi, bir işi daha iyi yapmak için yapılması gerekeni bildirir; yol gösterir. Bu tür cümlelerde genellikle “-malı/-meli” gibi gereklilik ekleri ya da yönlendirici ifadeler bulunur. B seçeneğinde “gereksiz ayrıntıları ayıklayıp ana düşünceyi öne çıkarmalısın” ifadesi, sunumun daha anlaşılır olması için yapılması gerekeni açıkça belirtir. Bu nedenle cümle öneri anlamı taşır. A seçeneği bir “tahmin/öngörü” bildirir (“fark edeceksin”). C seçeneği “çıkarım/sonuç” anlamındadır (“anlaşılıyor”). D seçeneği “şaşırma/duygu” bildirir (“beni şaşırttı”). Bu yüzden doğru cevap B’dir.