8. Sınıf Türkçe Cümlede Anlam Testleri

Doğru cevap: B

Yakınma; kişinin, yaşadığı ya da karşılaştığı bir durumdan memnun olmadığını, rahatsızlık duyduğunu dile getirmesidir. Genellikle siteme yakın bir ton taşır ve süreklilik/tekrar vurgusu bulunabilir. A seçeneğinde konuşan kişi "şaşırtıcı" diyerek bir durumu değerlendirmekte, daha çok şaşırma/eleştiri anlamı öne çıkmaktadır; doğrudan bir yakınma ifadesi değildir. B seçeneğinde "Ne zaman söz versen" ve "son anda vazgeçiyorsun" ifadeleri, karşı tarafın sürekli tekrarlanan davranışından duyulan rahatsızlığı belirtir. Bu, yakınma anlamının tipik örneğidir. C seçeneği bir koşul-sonuç cümlesidir (şart bildirir): "bitirirsen" sonucunda "çıkabiliriz" denmektedir; yakınma yoktur. D seçeneği ise öğüt/öneri niteliğindedir: geç kalmamak için ne yapılması gerektiği söylenir. Yakınma anlamı taşımaz. Bu nedenle doğru cevap B'dir.

1. Çözüm: Yakınma; kişinin, yaşadığı ya da karşılaştığı bir durumdan memnun olmadığını, rahatsızlık duyduğunu dile getirmesidir. Genellikle siteme yakın bir ton taşır ve süreklilik/tekrar vurgusu bulunabilir. A seçeneğinde konuşan kişi "şaşırtıcı" diyerek bir durumu değerlendirmekte, daha çok şaşırma/eleştiri anlamı öne çıkmaktadır; doğrudan bir yakınma ifadesi değildir. B seçeneğinde "Ne zaman söz versen" ve "son anda vazgeçiyorsun" ifadeleri, karşı tarafın sürekli tekrarlanan davranışından duyulan rahatsızlığı belirtir. Bu, yakınma anlamının tipik örneğidir. C seçeneği bir koşul-sonuç cümlesidir (şart bildirir): "bitirirsen" sonucunda "çıkabiliriz" denmektedir; yakınma yoktur. D seçeneği ise öğüt/öneri niteliğindedir: geç kalmamak için ne yapılması gerektiği söylenir. Yakınma anlamı taşımaz. Bu nedenle doğru cevap B'dir.

Doğru cevap: A

A şıkkında kişi, sınavdan düşük not alacağını düşünürken (beklenti) sonuçların açıklanmasıyla en yüksek notu aldığı belirtilir (sonuç). Beklenti ile sonuç birbirinin tersidir ve sonuç beklenmedik biçimde ortaya çıkmıştır. Bu nedenle "beklenmedik bir sonucun ortaya çıkması" anlamı A şıkkında vardır. B şıkkında planlı ve tedbirli davranma (hazırlık yapma) anlatılır; beklenmedik bir sonuç yoktur. C şıkkında tartışmayı büyütmemek için dikkatli konuşma (önlem alma) vardır. D şıkkında ise işi bitirmek için fedakârlık yapma/kararlılık anlamı bulunur. Bu seçeneklerde beklenmedik sonuca ulaşma anlamı yer almaz.

1. Çözüm: A şıkkında kişi, sınavdan düşük not alacağını düşünürken (beklenti) sonuçların açıklanmasıyla en yüksek notu aldığı belirtilir (sonuç). Beklenti ile sonuç birbirinin tersidir ve sonuç beklenmedik biçimde ortaya çıkmıştır. Bu nedenle "beklenmedik bir sonucun ortaya çıkması" anlamı A şıkkında vardır. B şıkkında planlı ve tedbirli davranma (hazırlık yapma) anlatılır; beklenmedik bir sonuç yoktur. C şıkkında tartışmayı büyütmemek için dikkatli konuşma (önlem alma) vardır. D şıkkında ise işi bitirmek için fedakârlık yapma/kararlılık anlamı bulunur. Bu seçeneklerde beklenmedik sonuca ulaşma anlamı yer almaz.

Doğru cevap: A

A şıkkında “tam da işler yoluna girdi derken” ifadesi, her şeyin düzelmeye başladığı anda beklenmedik bir aksiliğin ortaya çıktığını bildirir. Devamında gelen “bilgisayarım bozuldu” yargısı, olumlu gidişatın aniden olumsuz bir sürprizle kesildiğini gösterir. Bu nedenle cümleye “beklenmedik sonuç/olumsuz sürpriz” anlamı katan ifade A’dadır. B şıkkındaki “ister istemez” zorunluluk, elde olmadan gerçekleşme anlamı taşır; beklenmedik bir sonuç vurgusu yoktur. C şıkkındaki “doğal olarak” neden-sonuç ilişkisini ve olağan bir durumu belirtir; sürpriz anlamı içermez. D şıkkındaki “en azından” ise beklentiyi düşürme, asgari düzeyde bir kazanımı ifade eder; beklenmedik sonuç anlamı vermez.

1. Çözüm: A şıkkında “tam da işler yoluna girdi derken” ifadesi, her şeyin düzelmeye başladığı anda beklenmedik bir aksiliğin ortaya çıktığını bildirir. Devamında gelen “bilgisayarım bozuldu” yargısı, olumlu gidişatın aniden olumsuz bir sürprizle kesildiğini gösterir. Bu nedenle cümleye “beklenmedik sonuç/olumsuz sürpriz” anlamı katan ifade A’dadır. B şıkkındaki “ister istemez” zorunluluk, elde olmadan gerçekleşme anlamı taşır; beklenmedik bir sonuç vurgusu yoktur. C şıkkındaki “doğal olarak” neden-sonuç ilişkisini ve olağan bir durumu belirtir; sürpriz anlamı içermez. D şıkkındaki “en azından” ise beklentiyi düşürme, asgari düzeyde bir kazanımı ifade eder; beklenmedik sonuç anlamı vermez.

Doğru cevap: B

B şıkkında “Yağmur dindi derken *birdenbire yeniden başladı*.” cümlesinde altı çizili ifade, olayın aniden ve beklenmedik şekilde gerçekleştiğini bildirir. “Dindi derken” ifadesi, yağmurun bittiği düşünülürken tam tersinin olmasıyla şaşırtıcı/öngörülmeyen bir durumu vurgular. A şıkkında “hiç sanmıyordum” beklentinin düşük olduğunu gösterir; ancak gerçekleşen olayın “birden” ya da “beklenmedik anda” oluşunu değil, konuşanın tahminini ifade eder. C şıkkında “telefonu meşguldü” sadece bir durumu bildirir; beklenmedik oluş ya da ani gerçekleşme anlamı yoktur. D şıkkında ise “bu yüzden başarılı oldu” neden-sonuç ilişkisi kurar; sonuç, düzenli çalışmanın doğal bir sonucudur, beklenmedik bir durum anlatılmaz.

1. Çözüm: B şıkkında “Yağmur dindi derken *birdenbire yeniden başladı*.” cümlesinde altı çizili ifade, olayın aniden ve beklenmedik şekilde gerçekleştiğini bildirir. “Dindi derken” ifadesi, yağmurun bittiği düşünülürken tam tersinin olmasıyla şaşırtıcı/öngörülmeyen bir durumu vurgular. A şıkkında “hiç sanmıyordum” beklentinin düşük olduğunu gösterir; ancak gerçekleşen olayın “birden” ya da “beklenmedik anda” oluşunu değil, konuşanın tahminini ifade eder. C şıkkında “telefonu meşguldü” sadece bir durumu bildirir; beklenmedik oluş ya da ani gerçekleşme anlamı yoktur. D şıkkında ise “bu yüzden başarılı oldu” neden-sonuç ilişkisi kurar; sonuç, düzenli çalışmanın doğal bir sonucudur, beklenmedik bir durum anlatılmaz.

Doğru cevap: C

A, B ve D seçeneklerinde ortak düşünce; başlanmış bir işi yarım bırakmanın olumsuzluğu ve vazgeçmenin yanlışlığıdır. Üçünde de benzetme yoluyla “yarıda bırakma/vazgeçme” eleştirilir. C seçeneğinde ise “vazgeçmek/yarım bırakmak” değil, başarıya ulaşmak için engelleri kabul etmek ve zorlukları göze almak gerektiği vurgulanır. Yani C, diğerleri gibi ‘yarım bırakmayı’ eleştirmekten çok ‘hedefe giderken engelleri aşma gerekliliğini’ anlatır. Bu nedenle anlamca farklı olan seçenek C’dir.

1. Çözüm: A, B ve D seçeneklerinde ortak düşünce; başlanmış bir işi yarım bırakmanın olumsuzluğu ve vazgeçmenin yanlışlığıdır. Üçünde de benzetme yoluyla “yarıda bırakma/vazgeçme” eleştirilir. C seçeneğinde ise “vazgeçmek/yarım bırakmak” değil, başarıya ulaşmak için engelleri kabul etmek ve zorlukları göze almak gerektiği vurgulanır. Yani C, diğerleri gibi ‘yarım bırakmayı’ eleştirmekten çok ‘hedefe giderken engelleri aşma gerekliliğini’ anlatır. Bu nedenle anlamca farklı olan seçenek C’dir.

Doğru cevap: B

Soruda altı çizili bölümün cümleye “beklenmedik bir sonucun gerçekleşmesi” anlamı katması isteniyor. Bu, kişinin beklentisinin tersine ya da öngörüsünün dışında bir sonucun ortaya çıkması demektir. A seçeneğinde “bana pek inandırıcı gelmedi” ifadesi, bir yargıyı/iddianın doğruluğunu sorgulama ve inanmama anlamı taşır; beklenmedik sonuç değil, değerlendirme bildirir. B seçeneğinde “beklediğinden yüksek puan aldı” ifadesi doğrudan beklentinin üstünde bir sonuç gerçekleştiğini anlatır. Yani kişi daha düşük bir puan beklerken daha yüksek puan almıştır; bu da beklenmedik bir sonuçtur. C seçeneğinde “yine de yetişemedi” ifadesi, çabaya rağmen sonucun değişmemesi (karşıtlık) anlamı taşır; beklenmedik sonuçtan ziyade “çabaya karşın olumsuz sonuç” vurgusu vardır. D seçeneğinde “şimdilik vazgeçti” ifadesi, erteleme/şu an için bırakma anlamı taşır; beklenmedik sonuç değil, karar değişikliği bildirir. Bu nedenle doğru cevap B’dir.

1. Çözüm: Soruda altı çizili bölümün cümleye “beklenmedik bir sonucun gerçekleşmesi” anlamı katması isteniyor. Bu, kişinin beklentisinin tersine ya da öngörüsünün dışında bir sonucun ortaya çıkması demektir. A seçeneğinde “bana pek inandırıcı gelmedi” ifadesi, bir yargıyı/iddianın doğruluğunu sorgulama ve inanmama anlamı taşır; beklenmedik sonuç değil, değerlendirme bildirir. B seçeneğinde “beklediğinden yüksek puan aldı” ifadesi doğrudan beklentinin üstünde bir sonuç gerçekleştiğini anlatır. Yani kişi daha düşük bir puan beklerken daha yüksek puan almıştır; bu da beklenmedik bir sonuçtur. C seçeneğinde “yine de yetişemedi” ifadesi, çabaya rağmen sonucun değişmemesi (karşıtlık) anlamı taşır; beklenmedik sonuçtan ziyade “çabaya karşın olumsuz sonuç” vurgusu vardır. D seçeneğinde “şimdilik vazgeçti” ifadesi, erteleme/şu an için bırakma anlamı taşır; beklenmedik sonuç değil, karar değişikliği bildirir. Bu nedenle doğru cevap B’dir.

Doğru cevap: C

Soru, “beklenen sonucun alınamama nedeninin dolaylı biçimde” verilmesini istiyor. Dolaylı anlatımda neden, doğrudan bir açıklama kalıbıyla (ör. “çünkü”, “-den dolayı”) net biçimde söylenmez; ipucu verilir, okur neden-sonuç ilişkisini cümlenin anlamından çıkarır. A ve B seçeneklerinde neden açıkça “çünkü” ile belirtilmiştir: A’da başarısızlığın nedeni “konuyu ayrıntıya boğmak”, B’de ise “gerekli boşlukları bırakmamak”tır. Bu nedenle dolaylı değil, doğrudan gerekçelendirme vardır. D seçeneğinde ise başarısızlığın nedeni verilmez; sadece “sonradan fark ettim” denir. Bu, nedenin dolaylı verilmesi değil, nedenin hiç söylenmemesidir. C seçeneğinde “belli ki” ifadesiyle bir çıkarım yapılır ve neden doğrudan “çünkü” gibi bir bağlaçla açıklanmaz. Yazar, metnin etkisiz kalmasını “anlatmak istediğini doğrudan söylemenin metni yavanlaştırmasına” bağlar; bu ilişki çıkarım yoluyla kurdurulduğu için dolaylı anlatım vardır. Doğru cevap C’dir.

1. Çözüm: Soru, “beklenen sonucun alınamama nedeninin dolaylı biçimde” verilmesini istiyor. Dolaylı anlatımda neden, doğrudan bir açıklama kalıbıyla (ör. “çünkü”, “-den dolayı”) net biçimde söylenmez; ipucu verilir, okur neden-sonuç ilişkisini cümlenin anlamından çıkarır. A ve B seçeneklerinde neden açıkça “çünkü” ile belirtilmiştir: A’da başarısızlığın nedeni “konuyu ayrıntıya boğmak”, B’de ise “gerekli boşlukları bırakmamak”tır. Bu nedenle dolaylı değil, doğrudan gerekçelendirme vardır. D seçeneğinde ise başarısızlığın nedeni verilmez; sadece “sonradan fark ettim” denir. Bu, nedenin dolaylı verilmesi değil, nedenin hiç söylenmemesidir. C seçeneğinde “belli ki” ifadesiyle bir çıkarım yapılır ve neden doğrudan “çünkü” gibi bir bağlaçla açıklanmaz. Yazar, metnin etkisiz kalmasını “anlatmak istediğini doğrudan söylemenin metni yavanlaştırmasına” bağlar; bu ilişki çıkarım yoluyla kurdurulduğu için dolaylı anlatım vardır. Doğru cevap C’dir.

Doğru cevap: A

Soruda altı çizili bölümün cümleye “beklenmedik bir durum karşısında şaşırma” anlamı katması isteniyor. Bu, bir olayın insanı şaşırtması ve bunun tepkiyle (mimik/ifade) ortaya çıkmasıdır. A seçeneğinde “kaşlarımı kaldırdım” ifadesi, söylenen şeyin beklenmedik bulunmasıyla oluşan şaşkınlık tepkisini anlatır. Kısa sürede işi bitireceğini söylemesi şaşırtıcı bulunmuş ve buna uygun bir tepki verilmiştir. B’de “dişini sıkmak” öfke, sabretme ya da kendini tutma anlamı taşır; şaşırma değildir. C’de “gözleri dolmak” duygulanmak, hüzünlenmek (bazen sevinçten de olabilir) anlamına gelir; şaşırma anlamı yoktur. D’de “içi içine sığmamak” genellikle sevinç, heyecan veya sabırsızlık belirtir. Üstelik “düşük not alınca” bağlamında bu ifade anlam bakımından uygun değildir; şaşırmayı da karşılamaz. Bu nedenle doğru cevap A’dır.

1. Çözüm: Soruda altı çizili bölümün cümleye “beklenmedik bir durum karşısında şaşırma” anlamı katması isteniyor. Bu, bir olayın insanı şaşırtması ve bunun tepkiyle (mimik/ifade) ortaya çıkmasıdır. A seçeneğinde “kaşlarımı kaldırdım” ifadesi, söylenen şeyin beklenmedik bulunmasıyla oluşan şaşkınlık tepkisini anlatır. Kısa sürede işi bitireceğini söylemesi şaşırtıcı bulunmuş ve buna uygun bir tepki verilmiştir. B’de “dişini sıkmak” öfke, sabretme ya da kendini tutma anlamı taşır; şaşırma değildir. C’de “gözleri dolmak” duygulanmak, hüzünlenmek (bazen sevinçten de olabilir) anlamına gelir; şaşırma anlamı yoktur. D’de “içi içine sığmamak” genellikle sevinç, heyecan veya sabırsızlık belirtir. Üstelik “düşük not alınca” bağlamında bu ifade anlam bakımından uygun değildir; şaşırmayı da karşılamaz. Bu nedenle doğru cevap A’dır.

Doğru cevap: B

Soruda altı çizili sözün cümleye “beklenmedik bir anda, ansızın” anlamı katması isteniyor. Bu anlam, olayın planlanmadan ve hızlı bir şekilde gerçekleştiğini bildirir. B seçeneğinde “*birdenbire*” sözü, kapının çalınmasıyla birlikte herkesin aniden susmasını anlatır. “Birdenbire” doğrudan “ansızın, beklenmedik bir anda” anlamına gelir. Diğer seçeneklerdeki sözlerin anlamları farklıdır: A’daki “*ister istemez*” = “elde olmadan, kaçınılmaz olarak” anlamı katar; ansızın anlamı yoktur. C’deki “*az çok*” = “aşağı yukarı, kısmen” anlamındadır; ani gerçekleşmeyi bildirmez. D’deki “*eninde sonunda*” = “er ya da geç, sonunda mutlaka” anlamı taşır; zaman içinde gerçekleşecek kaçınılmaz sonucu anlatır, ansızın değildir. Bu nedenle doğru cevap B’dir.

1. Çözüm: Soruda altı çizili sözün cümleye “beklenmedik bir anda, ansızın” anlamı katması isteniyor. Bu anlam, olayın planlanmadan ve hızlı bir şekilde gerçekleştiğini bildirir. B seçeneğinde “*birdenbire*” sözü, kapının çalınmasıyla birlikte herkesin aniden susmasını anlatır. “Birdenbire” doğrudan “ansızın, beklenmedik bir anda” anlamına gelir. Diğer seçeneklerdeki sözlerin anlamları farklıdır: A’daki “*ister istemez*” = “elde olmadan, kaçınılmaz olarak” anlamı katar; ansızın anlamı yoktur. C’deki “*az çok*” = “aşağı yukarı, kısmen” anlamındadır; ani gerçekleşmeyi bildirmez. D’deki “*eninde sonunda*” = “er ya da geç, sonunda mutlaka” anlamı taşır; zaman içinde gerçekleşecek kaçınılmaz sonucu anlatır, ansızın değildir. Bu nedenle doğru cevap B’dir.

Doğru cevap: A

Cümlede aranan anlam “kaygı/ endişe”dir. Kaygı; geleceğe dönük, istenmeyen bir durumun olabileceği düşüncesiyle duyulan tedirginliği ifade eder. Bu tür cümlelerde genellikle “korkarım, endişeleniyorum, ya… olursa” gibi ifadeler bulunur. A seçeneğinde “gözden kaçırmandan korkuyorum” ifadesi, ileride ortaya çıkabilecek olumsuz bir sonuçtan duyulan endişeyi açıkça bildirir. Bu nedenle kaygı anlamı vardır. B seçeneği bir uyarı/öngörü niteliğindedir; duygu (endişe) bildirmez, kesin bir sonuç gibi söyler. C seçeneği neden-sonuç ilişkisi kurar; olayın sonucunu açıklamaktadır, kaygı yoktur. D seçeneği ise gerçekleşmiş bir durumu (gözden kaçırdığını) çıkarım olarak bildirir; yine kaygı anlamı taşımaz.

1. Çözüm: Cümlede aranan anlam “kaygı/ endişe”dir. Kaygı; geleceğe dönük, istenmeyen bir durumun olabileceği düşüncesiyle duyulan tedirginliği ifade eder. Bu tür cümlelerde genellikle “korkarım, endişeleniyorum, ya… olursa” gibi ifadeler bulunur. A seçeneğinde “gözden kaçırmandan korkuyorum” ifadesi, ileride ortaya çıkabilecek olumsuz bir sonuçtan duyulan endişeyi açıkça bildirir. Bu nedenle kaygı anlamı vardır. B seçeneği bir uyarı/öngörü niteliğindedir; duygu (endişe) bildirmez, kesin bir sonuç gibi söyler. C seçeneği neden-sonuç ilişkisi kurar; olayın sonucunu açıklamaktadır, kaygı yoktur. D seçeneği ise gerçekleşmiş bir durumu (gözden kaçırdığını) çıkarım olarak bildirir; yine kaygı anlamı taşımaz.