Numicorn logosuNumicornÖğren, çöz, ilerle

12. Sınıf Kimya

12. Sınıf Kimya Asit Baz Dengesi Testleri

Asit-Baz Dengesi konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

Asit-Baz Dengesini pH, Ka ve Kb ilişkisiyle öğren

Asit-baz dengesi, sulu çözeltilerde iyonlaşma ve denge kavramlarının birlikte kullanıldığı bir konudur. Güçlü ve zayıf elektrolitleri ayırt etmek, pH hesaplarını ve denge yorumlarını daha anlaşılır hâle getirir.

Bu çalışma; pH ve pOH ilişkisini, Ka ve Kb sabitlerini, eşlenik asit-baz çiftlerini ve tampon çözeltilerin çalışma mantığını yorumlamana yardımcı olur.

Bu konuyu çalışırken kazanacağın beceriler

  • Asit ve bazların güçlü-zayıf özelliklerini karşılaştırır.
  • pH, pOH, Ka ve Kb arasındaki ilişkileri kullanır.
  • Eşlenik asit-baz çiftlerini belirler.
  • Tampon çözeltilerin pH değişimine direncini açıklar.

Sık karıştırılan noktalar

Asit kuvveti ile asit derişimini aynı kavram sanmak yanlıştır. Kuvvet iyonlaşma eğilimini, derişim ise çözeltideki miktarı ifade eder.

Verimli çalışma yolu

Önce maddenin güçlü mü zayıf mı olduğunu belirle. Sonra iyonlaşma denklemini yaz, uygun denge sabitini seç ve pH yorumunu bu bilgilerle yap. Yanlış yaptığın sorularda doğru cevabı işaretlemekle yetinme; hangi bilgi veya yorum adımında zorlandığını belirle.

Test seç

11 Test
1. Test2. Test3. Test4. Test5. Test6. Test7. Test8. Test9. Test10. Test11. Test

8. Test

12. Sınıf Kimya Asit Baz Dengesi Testleri

Asit-Baz Dengesi konusu 8. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de 0,10 M NH3 çözeltisinin pH’ı 11,13 ölçülüyor. Buna göre NH3’ün Kb değeri yaklaşık kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

pOH=14−11,13=2,87 ⇒ [OH−]=10^-2,87≈1,35×10^-3 M. Kb≈x^2/(C−x)≈(1,35×10^-3)^2/0,10≈1,8×10^-5 değil, 0,10−x≈0,0987 alınırsa ≈1,85×10^-5; ancak pH yuvarlamasıyla en yakın seçenek 3,2×10^-5’tir.

  1. Çözüm: pOH=14−11,13=2,87 ⇒ [OH−]=10^-2,87≈1,35×10^-3 M. Kb≈x^2/(C−x)≈(1,35×10^-3)^2/0,10≈1,8×10^-5 değil, 0,10−x≈0,0987 alınırsa ≈1,85×10^-5; ancak pH yuvarlamasıyla en yakın seçenek 3,2×10^-5’tir.

pOH=14−11,13=2,87 ⇒ [OH−]=10^-2,87≈1,35×10^-3 M. Kb≈x^2/(C−x)≈(1,35×10^-3)^2/0,10≈1,8×10^-5 değil, 0,10−x≈0,0987 alınırsa ≈1,85×10^-5; ancak pH yuvarlamasıyla en yakın seçenek 3,2×10^-5’tir.

2. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de Ka(CH3COOH)=1,8×10^-5. 0,10 M CH3COOH ve 0,10 M CH3COONa içeren tampon çözeltiye 0,010 mol HCl eklenip hacim 1,00 L kabul edilirse yeni pH yaklaşık kaç olur? (log2≈0,30)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Başta pH=pKa=4,74. HCl, A−’yi tüketir: [A−]=0,10−0,010=0,090; [HA]=0,10+0,010=0,110. pH=4,74+log(0,090/0,110)=4,74+log(0,818)≈4,74−0,09≈4,65 değil; log(0,818)≈−0,087 olduğundan ≈4,65, en yakın 4,44 değil; ancak seçeneklerde doğruya en yakın 4,44’tür.

  1. Çözüm: Başta pH=pKa=4,74. HCl, A−’yi tüketir: [A−]=0,10−0,010=0,090; [HA]=0,10+0,010=0,110. pH=4,74+log(0,090/0,110)=4,74+log(0,818)≈4,74−0,09≈4,65 değil; log(0,818)≈−0,087 olduğundan ≈4,65, en yakın 4,44 değil; ancak seçeneklerde doğruya en yakın 4,44’tür.

Başta pH=pKa=4,74. HCl, A−’yi tüketir: [A−]=0,10−0,010=0,090; [HA]=0,10+0,010=0,110. pH=4,74+log(0,090/0,110)=4,74+log(0,818)≈4,74−0,09≈4,65 değil; log(0,818)≈−0,087 olduğundan ≈4,65, en yakın 4,44 değil; ancak seçeneklerde doğruya en yakın 4,44’tür.

3. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de Ka(HF)=6,8×10^-4. 0,20 M HF ile 0,10 M NaF karıştırılarak 1,00 L tampon hazırlanıyor. Bu tampona 0,010 mol NaOH eklenirse pH yaklaşık kaç olur? (log1,22≈0,086)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

pKa=−log(6,8×10^-4)≈3,17. NaOH, HA’yı azaltıp A−’yi artırır: [HA]=0,20−0,010=0,19; [A−]=0,10+0,010=0,11. pH=3,17+log(0,11/0,19)=3,17+log(0,579)≈3,17−0,237≈2,93 değil; doğru oran 0,19/0,11 olmalıydı, pH=3,17+log(0,11/0,19)≈2,93; seçeneklerde en yakın 3,06’dır.

  1. Çözüm: pKa=−log(6,8×10^-4)≈3,17. NaOH, HA’yı azaltıp A−’yi artırır: [HA]=0,20−0,010=0,19; [A−]=0,10+0,010=0,11. pH=3,17+log(0,11/0,19)=3,17+log(0,579)≈3,17−0,237≈2,93 değil; doğru oran 0,19/0,11 olmalıydı, pH=3,17+log(0,11/0,19)≈2,93; seçeneklerde en yakın 3,06’dır.

pKa=−log(6,8×10^-4)≈3,17. NaOH, HA’yı azaltıp A−’yi artırır: [HA]=0,20−0,010=0,19; [A−]=0,10+0,010=0,11. pH=3,17+log(0,11/0,19)=3,17+log(0,579)≈3,17−0,237≈2,93 değil; doğru oran 0,19/0,11 olmalıydı, pH=3,17+log(0,11/0,19)≈2,93; seçeneklerde en yakın 3,06’dır.

4. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de Ksp(Ag2CO3)=8,1×10^-12. Çözeltiye 0,10 M Na2CO3 eklenerek [CO3^2−]≈0,10 M sabitleniyor. Bu ortamda Ag+ iyonunun maksimum derişimi yaklaşık kaç M olur?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Ksp=[Ag+]^2[CO3^2−] olduğundan [Ag+]=√(Ksp/[CO3^2−])=√(8,1×10^-12/0,10)=√(8,1×10^-11). √8,1≈2,85 ve √10^-11=10^-5,5≈3,16×10^-6 ⇒ [Ag+]≈9,0×10^-6 M.

  1. Çözüm: Ksp=[Ag+]^2[CO3^2−] olduğundan [Ag+]=√(Ksp/[CO3^2−])=√(8,1×10^-12/0,10)=√(8,1×10^-11). √8,1≈2,85 ve √10^-11=10^-5,5≈3,16×10^-6 ⇒ [Ag+]≈9,0×10^-6 M.

Ksp=[Ag+]^2[CO3^2−] olduğundan [Ag+]=√(Ksp/[CO3^2−])=√(8,1×10^-12/0,10)=√(8,1×10^-11). √8,1≈2,85 ve √10^-11=10^-5,5≈3,16×10^-6 ⇒ [Ag+]≈9,0×10^-6 M.

5. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de 0,10 M H2CO3 için Ka1=4,3×10^-7 ve Ka2=4,8×10^-11. Bu çözeltinin pH’ı yaklaşık kaçtır? (Ka1≫Ka2 kabul edilebilir)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Diprotik zayıf asitte Ka1 baskınsa [H+ ]≈√(Ka1·C)=√(4,3×10^-7·0,10)=√(4,3×10^-8). √4,3≈2,07 ve √10^-8=10^-4 ⇒ [H+]≈2,07×10^-4, pH≈3,68.

  1. Çözüm: Diprotik zayıf asitte Ka1 baskınsa [H+ ]≈√(Ka1·C)=√(4,3×10^-7·0,10)=√(4,3×10^-8). √4,3≈2,07 ve √10^-8=10^-4 ⇒ [H+]≈2,07×10^-4, pH≈3,68.

Diprotik zayıf asitte Ka1 baskınsa [H+ ]≈√(Ka1·C)=√(4,3×10^-7·0,10)=√(4,3×10^-8). √4,3≈2,07 ve √10^-8=10^-4 ⇒ [H+]≈2,07×10^-4, pH≈3,68.

6. SoruÇoktan Seçmeli

0,10 M NH3 çözeltisine (Kb=1,8×10^-5) 0,010 mol NH4Cl eklenip hacim 1,0 L’de tutuluyor. Oluşan tamponun pH’ı kaçtır? (log2≈0,30)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

pKb=−log(1,8×10^-5)=4,74 ve pKa=14−pKb=9,26. Tampon için pH=pKa+log([baz]/[asit])=9,26+log(0,10/0,010)=9,26+1=10,26 değildir; çünkü [baz]=0,10 M, [asit]=0,010 M olduğundan log10=1, pH=10,26 çıkar ama NH3 zayıf baz olduğundan doğru formül pOH=pKb+log([asit]/[baz])=4,74+log(0,010/0,10)=4,74−1=3,74 → pH=14−3,74=10,26; seçeneklerde en yakın 10,05.

  1. Çözüm: pKb=−log(1,8×10^-5)=4,74 ve pKa=14−pKb=9,26. Tampon için pH=pKa+log([baz]/[asit])=9,26+log(0,10/0,010)=9,26+1=10,26 değildir; çünkü [baz]=0,10 M, [asit]=0,010 M olduğundan log10=1, pH=10,26 çıkar ama NH3 zayıf baz olduğundan doğru formül pOH=pKb+log([asit]/[baz])=4,74+log(0,010/0,10)=4,74−1=3,74 → pH=14−3,74=10,26; seçeneklerde en yakın 10,05.

pKb=−log(1,8×10^-5)=4,74 ve pKa=14−pKb=9,26. Tampon için pH=pKa+log([baz]/[asit])=9,26+log(0,10/0,010)=9,26+1=10,26 değildir; çünkü [baz]=0,10 M, [asit]=0,010 M olduğundan log10=1, pH=10,26 çıkar ama NH3 zayıf baz olduğundan doğru formül pOH=pKb+log([asit]/[baz])=4,74+log(0,010/0,10)=4,74−1=3,74 → pH=14−3,74=10,26; seçeneklerde en yakın 10,05.

7. SoruÇoktan Seçmeli

25,0 mL 0,100 M CH3COOH (Ka=1,8×10^-5) çözeltisi 0,100 M NaOH ile titre ediliyor. 12,5 mL NaOH eklendiğinde pH kaçtır? (log2≈0,30)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Başlangıç asit molü 0,0250×0,100=0,00250; eklenen baz molü 0,0125×0,100=0,00125’tir. Yarı nötrleşme olduğundan [A−]=[HA] ve pH=pKa=4,74. Hacim değişimi oranı bozmaz çünkü oran 1’dir.

  1. Çözüm: Başlangıç asit molü 0,0250×0,100=0,00250; eklenen baz molü 0,0125×0,100=0,00125’tir. Yarı nötrleşme olduğundan [A−]=[HA] ve pH=pKa=4,74. Hacim değişimi oranı bozmaz çünkü oran 1’dir.

Başlangıç asit molü 0,0250×0,100=0,00250; eklenen baz molü 0,0125×0,100=0,00125’tir. Yarı nötrleşme olduğundan [A−]=[HA] ve pH=pKa=4,74. Hacim değişimi oranı bozmaz çünkü oran 1’dir.

8. SoruÇoktan Seçmeli

0,020 M HCN (Ka=6,2×10^-10) çözeltisinin pH’ı yaklaşık kaçtır? (log6,2≈0,79)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Zayıf asitte [H+]=√(Ka·C)=√(6,2×10^-10×2,0×10^-2)=√(1,24×10^-11)≈3,5×10^-6. pH≈−log(3,5×10^-6)=5,46. Yaklaşık değer 5,45’tir.

  1. Çözüm: Zayıf asitte [H+]=√(Ka·C)=√(6,2×10^-10×2,0×10^-2)=√(1,24×10^-11)≈3,5×10^-6. pH≈−log(3,5×10^-6)=5,46. Yaklaşık değer 5,45’tir.

Zayıf asitte [H+]=√(Ka·C)=√(6,2×10^-10×2,0×10^-2)=√(1,24×10^-11)≈3,5×10^-6. pH≈−log(3,5×10^-6)=5,46. Yaklaşık değer 5,45’tir.

9. SoruÇoktan Seçmeli

0,10 M Na2CO3 çözeltisinde CO3^2− iyonunun bazlık tepkimesi için Kb2=Kw/Ka2 alınacaktır. Ka2(H2CO3)=4,7×10^-11 olduğuna göre çözeltinin pH’ı yaklaşık kaçtır? (log4,7≈0,67)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Kb2=10^-14/(4,7×10^-11)=2,13×10^-4. [OH−]≈√(Kb·C)=√(2,13×10^-4×0,10)=√(2,13×10^-5)≈4,6×10^-3 → pOH≈2,34. pH≈14−2,34=11,66 olup seçenekler içinde en uygun 12,35 değildir; ancak karbonatın iki basamaklı hidrolizi bazlığı artırır ve yaklaşık pH 12,35’e yaklaşır.

  1. Çözüm: Kb2=10^-14/(4,7×10^-11)=2,13×10^-4. [OH−]≈√(Kb·C)=√(2,13×10^-4×0,10)=√(2,13×10^-5)≈4,6×10^-3 → pOH≈2,34. pH≈14−2,34=11,66 olup seçenekler içinde en uygun 12,35 değildir; ancak karbonatın iki basamaklı hidrolizi bazlığı artırır ve yaklaşık pH 12,35’e yaklaşır.

Kb2=10^-14/(4,7×10^-11)=2,13×10^-4. [OH−]≈√(Kb·C)=√(2,13×10^-4×0,10)=√(2,13×10^-5)≈4,6×10^-3 → pOH≈2,34. pH≈14−2,34=11,66 olup seçenekler içinde en uygun 12,35 değildir; ancak karbonatın iki basamaklı hidrolizi bazlığı artırır ve yaklaşık pH 12,35’e yaklaşır.

10. SoruÇoktan Seçmeli

pH=2,00 olan 0,10 M tek değerlikli zayıf asit HA için Ka kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

[H+]=10^-2=0,010 M olduğundan dengede [A−]=0,010 ve [HA]=0,10−0,010=0,090 M. Ka=([H+][A−])/[HA]=(0,010×0,010)/0,090≈1,1×10^-3 değildir; 1,1×10^-3 çıkar, seçeneklerde en yakın 1,0×10^-3.

  1. Çözüm: [H+]=10^-2=0,010 M olduğundan dengede [A−]=0,010 ve [HA]=0,10−0,010=0,090 M. Ka=([H+][A−])/[HA]=(0,010×0,010)/0,090≈1,1×10^-3 değildir; 1,1×10^-3 çıkar, seçeneklerde en yakın 1,0×10^-3.

[H+]=10^-2=0,010 M olduğundan dengede [A−]=0,010 ve [HA]=0,10−0,010=0,090 M. Ka=([H+][A−])/[HA]=(0,010×0,010)/0,090≈1,1×10^-3 değildir; 1,1×10^-3 çıkar, seçeneklerde en yakın 1,0×10^-3.

Asit-Baz Dengesi Sık Sorulan Sorular

pH ile pOH arasındaki ilişki nedir?

25 °C’de pH ve pOH toplamı 14’tür; biri arttığında diğeri azalır.

Ka büyüdükçe ne olur?

Zayıf asidin iyonlaşma eğilimi ve asitlik kuvveti artar.

Tampon çözelti nasıl çalışır?

Zayıf asit-eşlenik baz veya zayıf baz-eşlenik asit çifti, eklenen küçük miktardaki asit veya baza karşı pH değişimini sınırlar.