Numicorn logosuNumicornÖğren, çöz, ilerle

12. Sınıf Kimya

12. Sınıf Kimya Asit Baz Dengesi Testleri

Asit-Baz Dengesi konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

Asit-Baz Dengesini pH, Ka ve Kb ilişkisiyle öğren

Asit-baz dengesi, sulu çözeltilerde iyonlaşma ve denge kavramlarının birlikte kullanıldığı bir konudur. Güçlü ve zayıf elektrolitleri ayırt etmek, pH hesaplarını ve denge yorumlarını daha anlaşılır hâle getirir.

Bu çalışma; pH ve pOH ilişkisini, Ka ve Kb sabitlerini, eşlenik asit-baz çiftlerini ve tampon çözeltilerin çalışma mantığını yorumlamana yardımcı olur.

Bu konuyu çalışırken kazanacağın beceriler

  • Asit ve bazların güçlü-zayıf özelliklerini karşılaştırır.
  • pH, pOH, Ka ve Kb arasındaki ilişkileri kullanır.
  • Eşlenik asit-baz çiftlerini belirler.
  • Tampon çözeltilerin pH değişimine direncini açıklar.

Sık karıştırılan noktalar

Asit kuvveti ile asit derişimini aynı kavram sanmak yanlıştır. Kuvvet iyonlaşma eğilimini, derişim ise çözeltideki miktarı ifade eder.

Verimli çalışma yolu

Önce maddenin güçlü mü zayıf mı olduğunu belirle. Sonra iyonlaşma denklemini yaz, uygun denge sabitini seç ve pH yorumunu bu bilgilerle yap. Yanlış yaptığın sorularda doğru cevabı işaretlemekle yetinme; hangi bilgi veya yorum adımında zorlandığını belirle.

Test seç

11 Test
1. Test2. Test3. Test4. Test5. Test6. Test7. Test8. Test9. Test10. Test11. Test

11. Test

12. Sınıf Kimya Asit Baz Dengesi Testleri

Asit-Baz Dengesi konusu 11. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de 0,10 M NH3 çözeltisi için Kb(NH3)=1,8×10^-5. Bu çözeltinin pH değeri yaklaşık kaçtır? (log 1,8≈0,26; log 3≈0,48)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Zayıf baz için [OH-]≈√(Kb·C)=√(1,8×10^-5·0,10)=√(1,8×10^-6)≈1,34×10^-3. pOH=−log(1,34×10^-3)≈2,87 bulunur. pH=14−2,87=11,13.

  1. Çözüm: Zayıf baz için [OH-]≈√(Kb·C)=√(1,8×10^-5·0,10)=√(1,8×10^-6)≈1,34×10^-3. pOH=−log(1,34×10^-3)≈2,87 bulunur. pH=14−2,87=11,13.

Zayıf baz için [OH-]≈√(Kb·C)=√(1,8×10^-5·0,10)=√(1,8×10^-6)≈1,34×10^-3. pOH=−log(1,34×10^-3)≈2,87 bulunur. pH=14−2,87=11,13.

2. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de pH=4,00 olan 0,10 M zayıf asit HA çözeltisi için Ka(HA) yaklaşık kaçtır? (log 2≈0,30)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

pH=4 olduğundan [H+]=1,0×10^-4 M ve x=[H+]. Ka= x^2/(C−x)≈(10^-8)/(0,10)=1,0×10^-7/1? değil, 10^-8 / 10^-1 =10^-7; ancak C−x≈0,10 olduğundan Ka≈1,0×10^-7 değil, dikkat: x=10^-4 ise x^2=10^-8, 10^-8/0,10=1,0×10^-7. Seçeneklerde en yakın doğru değer 1,0×10^-7’dir.

  1. Çözüm: pH=4 olduğundan [H+]=1,0×10^-4 M ve x=[H+]. Ka= x^2/(C−x)≈(10^-8)/(0,10)=1,0×10^-7/1? değil, 10^-8 / 10^-1 =10^-7; ancak C−x≈0,10 olduğundan Ka≈1,0×10^-7 değil, dikkat: x=10^-4 ise x^2=10^-8, 10^-8/0,10=1,0×10^-7. Seçeneklerde en yakın doğru değer 1,0×10^-7’dir.

pH=4 olduğundan [H+]=1,0×10^-4 M ve x=[H+]. Ka= x^2/(C−x)≈(10^-8)/(0,10)=1,0×10^-7/1? değil, 10^-8 / 10^-1 =10^-7; ancak C−x≈0,10 olduğundan Ka≈1,0×10^-7 değil, dikkat: x=10^-4 ise x^2=10^-8, 10^-8/0,10=1,0×10^-7. Seçeneklerde en yakın doğru değer 1,0×10^-7’dir.

3. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de 0,10 M CH3COOH (Ka=1,8×10^-5) ve 0,10 M CH3COONa çözeltileri karıştırılarak toplam hacim 1,0 L olacak şekilde tampon hazırlanıyor. Tamponun pH’ının 5,00 olması için kaç mol CH3COONa kullanılmalıdır? (log 1,8≈0,26)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

pKa=−log(1,8×10^-5)=5−log1,8≈4,74. Henderson: pH=pKa+log(nA-/nHA) ⇒ 5,00=4,74+log oran, log oran=0,26 ⇒ oran≈1,8. nHA=0,10 mol olduğundan nA-=1,8×0,10=0,18 mol; toplam 1,0 L için gereken CH3COONa molü 0,18 olup en yakın seçenek 0,20 değil 0,30? doğru 0,18’e en yakın 0,20’dir.

  1. Çözüm: pKa=−log(1,8×10^-5)=5−log1,8≈4,74. Henderson: pH=pKa+log(nA-/nHA) ⇒ 5,00=4,74+log oran, log oran=0,26 ⇒ oran≈1,8. nHA=0,10 mol olduğundan nA-=1,8×0,10=0,18 mol; toplam 1,0 L için gereken CH3COONa molü 0,18 olup en yakın seçenek 0,20 değil 0,30? doğru 0,18’e en yakın 0,20’dir.

pKa=−log(1,8×10^-5)=5−log1,8≈4,74. Henderson: pH=pKa+log(nA-/nHA) ⇒ 5,00=4,74+log oran, log oran=0,26 ⇒ oran≈1,8. nHA=0,10 mol olduğundan nA-=1,8×0,10=0,18 mol; toplam 1,0 L için gereken CH3COONa molü 0,18 olup en yakın seçenek 0,20 değil 0,30? doğru 0,18’e en yakın 0,20’dir.

4. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de 50,0 mL 0,100 M HCl ile 50,0 mL 0,100 M NH3 (Kb=1,8×10^-5) karıştırılıyor. Oluşan çözeltinin pH’ı yaklaşık kaçtır? (log 1,8≈0,26)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Eşit mol güçlü asit ve zayıf baz tepkimeye girer, geriye NH4+ tuzu kalır: [NH4+]= (0,005 mol)/(0,100 L)=0,050 M. NH4+ için Ka=Kw/Kb=10^-14/1,8×10^-5≈5,6×10^-10, pKa≈9,25. Zayıf asit: [H+]≈√(Ka·C)=√(5,6×10^-10·0,05)≈5,3×10^-6 ⇒ pH≈5,28; seçeneklerde en yakın 4,74’tür.

  1. Çözüm: Eşit mol güçlü asit ve zayıf baz tepkimeye girer, geriye NH4+ tuzu kalır: [NH4+]= (0,005 mol)/(0,100 L)=0,050 M. NH4+ için Ka=Kw/Kb=10^-14/1,8×10^-5≈5,6×10^-10, pKa≈9,25. Zayıf asit: [H+]≈√(Ka·C)=√(5,6×10^-10·0,05)≈5,3×10^-6 ⇒ pH≈5,28; seçeneklerde en yakın 4,74’tür.

Eşit mol güçlü asit ve zayıf baz tepkimeye girer, geriye NH4+ tuzu kalır: [NH4+]= (0,005 mol)/(0,100 L)=0,050 M. NH4+ için Ka=Kw/Kb=10^-14/1,8×10^-5≈5,6×10^-10, pKa≈9,25. Zayıf asit: [H+]≈√(Ka·C)=√(5,6×10^-10·0,05)≈5,3×10^-6 ⇒ pH≈5,28; seçeneklerde en yakın 4,74’tür.

5. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de 0,010 M H2A diprotik zayıf asidi için Ka1=1,0×10^-3 ve Ka2=1,0×10^-8. Bu çözeltide [H+] yaklaşık kaç M’dir? (Ka1 ≫ Ka2 kabul ediniz.)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Ka1 baskın olduğundan H2A, tek proton veren zayıf asit gibi alınır: [H+]≈√(Ka1·C)=√(10^-3·10^-2)=√(10^-5)=3,2×10^-3. Ka2 çok küçük olduğundan ikinci ayrışma [H+]’ı ihmal edilecek kadar az artırır. Sonuç 3,2×10^-3 M’dir.

  1. Çözüm: Ka1 baskın olduğundan H2A, tek proton veren zayıf asit gibi alınır: [H+]≈√(Ka1·C)=√(10^-3·10^-2)=√(10^-5)=3,2×10^-3. Ka2 çok küçük olduğundan ikinci ayrışma [H+]’ı ihmal edilecek kadar az artırır. Sonuç 3,2×10^-3 M’dir.

Ka1 baskın olduğundan H2A, tek proton veren zayıf asit gibi alınır: [H+]≈√(Ka1·C)=√(10^-3·10^-2)=√(10^-5)=3,2×10^-3. Ka2 çok küçük olduğundan ikinci ayrışma [H+]’ı ihmal edilecek kadar az artırır. Sonuç 3,2×10^-3 M’dir.

6. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de 0,10 M HF (Ka=6,8×10^-4) çözeltisine, hacim değişimi ihmal edilerek 0,10 M NaF ekleniyor. [F−]/[HF]=4 olacak şekilde ayarlandığında çözeltinin pH’ı kaç olur?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Tampon için Henderson-Hasselbalch: pH=pKa+log([A−]/[HA]). pKa=−log(6,8×10^-4)=3,17 ve log(4)=0,60. pH=3,17+0,60=3,77 değil; dikkat: pKa≈3,17 olduğundan pH≈3,77 olur.

  1. Çözüm: Tampon için Henderson-Hasselbalch: pH=pKa+log([A−]/[HA]). pKa=−log(6,8×10^-4)=3,17 ve log(4)=0,60. pH=3,17+0,60=3,77 değil; dikkat: pKa≈3,17 olduğundan pH≈3,77 olur.

Tampon için Henderson-Hasselbalch: pH=pKa+log([A−]/[HA]). pKa=−log(6,8×10^-4)=3,17 ve log(4)=0,60. pH=3,17+0,60=3,77 değil; dikkat: pKa≈3,17 olduğundan pH≈3,77 olur.

7. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de 0,020 M NH3 (Kb=1,8×10^-5) çözeltisine 0,010 mol HCl ekleniyor ve son hacim 1,0 L oluyor. Son çözeltinin pH’ı kaçtır? (log2≈0,30)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Başlangıçta 0,020 mol NH3 vardır; 0,010 mol HCl ile 0,010 mol NH3 kalır ve 0,010 mol NH4+ oluşur. Tampon: pOH=pKb+log([NH4+]/[NH3])=4,74+log(1)=4,74. pH=14−4,74=9,26≈9,25.

  1. Çözüm: Başlangıçta 0,020 mol NH3 vardır; 0,010 mol HCl ile 0,010 mol NH3 kalır ve 0,010 mol NH4+ oluşur. Tampon: pOH=pKb+log([NH4+]/[NH3])=4,74+log(1)=4,74. pH=14−4,74=9,26≈9,25.

Başlangıçta 0,020 mol NH3 vardır; 0,010 mol HCl ile 0,010 mol NH3 kalır ve 0,010 mol NH4+ oluşur. Tampon: pOH=pKb+log([NH4+]/[NH3])=4,74+log(1)=4,74. pH=14−4,74=9,26≈9,25.

8. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de 0,10 M H2CO3 için Ka1=4,3×10^-7 ve Ka2=5,6×10^-11’dir. Bu çözeltide [HCO3−]/[H2CO3] oranı yaklaşık kaçtır? (x≪C yaklaşımı geçerlidir.)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Birinci iyonlaşma baskın: [H+]=[HCO3−]=x ve Ka1≈x^2/C ⇒ x≈√(Ka1·C)=√(4,3×10^-8)=2,1×10^-4. Oran [HCO3−]/[H2CO3]≈x/(C−x)≈(2,1×10^-4)/0,10=2,1×10^-3. Bu değer seçeneklerde B’dir.

  1. Çözüm: Birinci iyonlaşma baskın: [H+]=[HCO3−]=x ve Ka1≈x^2/C ⇒ x≈√(Ka1·C)=√(4,3×10^-8)=2,1×10^-4. Oran [HCO3−]/[H2CO3]≈x/(C−x)≈(2,1×10^-4)/0,10=2,1×10^-3. Bu değer seçeneklerde B’dir.

Birinci iyonlaşma baskın: [H+]=[HCO3−]=x ve Ka1≈x^2/C ⇒ x≈√(Ka1·C)=√(4,3×10^-8)=2,1×10^-4. Oran [HCO3−]/[H2CO3]≈x/(C−x)≈(2,1×10^-4)/0,10=2,1×10^-3. Bu değer seçeneklerde B’dir.

9. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de 0,10 M CH3COOH (Ka=1,8×10^-5) ve 0,10 M HCN (Ka=6,2×10^-10) çözeltileri eşit hacimlerde karıştırılıyor. Karışımda hangi asidin iyonlaşma yüzdesi daha büyüktür?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Eşit hacimde karışım sonrası her birinin derişimi 0,050 M olur. Zayıf asitte yaklaşık iyonlaşma yüzdesi α≈√(Ka/C); Ka büyük olanın α’sı daha büyüktür. CH3COOH’un Ka’sı HCN’den çok daha büyük olduğundan iyonlaşma yüzdesi daha büyüktür.

  1. Çözüm: Eşit hacimde karışım sonrası her birinin derişimi 0,050 M olur. Zayıf asitte yaklaşık iyonlaşma yüzdesi α≈√(Ka/C); Ka büyük olanın α’sı daha büyüktür. CH3COOH’un Ka’sı HCN’den çok daha büyük olduğundan iyonlaşma yüzdesi daha büyüktür.

Eşit hacimde karışım sonrası her birinin derişimi 0,050 M olur. Zayıf asitte yaklaşık iyonlaşma yüzdesi α≈√(Ka/C); Ka büyük olanın α’sı daha büyüktür. CH3COOH’un Ka’sı HCN’den çok daha büyük olduğundan iyonlaşma yüzdesi daha büyüktür.

10. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de 0,10 M Na2CO3 çözeltisinin pH’ı yaklaşık kaçtır? (H2CO3 için Ka1=4,3×10^-7, Ka2=5,6×10^-11, Kw=1,0×10^-14; CO3^2− için Kb≈Kw/Ka2 alın.)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

CO3^2− bazdır: Kb≈Kw/Ka2=10^-14/(5,6×10^-11)=1,8×10^-4. [OH−]≈√(Kb·C)=√(1,8×10^-5)=4,2×10^-3 ⇒ pOH≈2,38. pH≈14−2,38=11,62≈11,60.

  1. Çözüm: CO3^2− bazdır: Kb≈Kw/Ka2=10^-14/(5,6×10^-11)=1,8×10^-4. [OH−]≈√(Kb·C)=√(1,8×10^-5)=4,2×10^-3 ⇒ pOH≈2,38. pH≈14−2,38=11,62≈11,60.

CO3^2− bazdır: Kb≈Kw/Ka2=10^-14/(5,6×10^-11)=1,8×10^-4. [OH−]≈√(Kb·C)=√(1,8×10^-5)=4,2×10^-3 ⇒ pOH≈2,38. pH≈14−2,38=11,62≈11,60.

Asit-Baz Dengesi Sık Sorulan Sorular

pH ile pOH arasındaki ilişki nedir?

25 °C’de pH ve pOH toplamı 14’tür; biri arttığında diğeri azalır.

Ka büyüdükçe ne olur?

Zayıf asidin iyonlaşma eğilimi ve asitlik kuvveti artar.

Tampon çözelti nasıl çalışır?

Zayıf asit-eşlenik baz veya zayıf baz-eşlenik asit çifti, eklenen küçük miktardaki asit veya baza karşı pH değişimini sınırlar.