10. Sınıf Matematik

10. Sınıf Matematik Olasılık Testleri

Olasılık konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

Olasılığı örnek uzay ve durum sayısıyla öğren

Olasılık, bir olayın gerçekleşme ihtimalini matematiksel olarak ifade eder. Sonuçların ve istenen durumların doğru sayılması temel beceridir.

Bu çalışma; örnek uzayı, olayları, eş olasılıklı durumları, tümleyen olasılığı ve basit olasılık hesaplarını günlük örneklerle pekiştirir.

Bu konuyu çalışırken kazanacağın beceriler

  • Örnek uzay ve olay kavramlarını ayırt eder.
  • Basit olasılıkları uygun oranla hesaplar.
  • Tümleyen olasılığı kullanır.
  • Sonuçların eş olasılıklı olup olmadığını değerlendirir.

Sık karıştırılan noktalar

Olasılıkta pay istenen durumları, payda ise tüm mümkün durumları gösterir. Sayımların aynı koşullar içinde yapılması gerekir.

Verimli çalışma yolu

Önce tüm sonuçları listele, sonra istenen olayları belirle ve oranı sadeleştir.

5. Test

10. Sınıf Matematik Olasılık Testleri

Olasılık konusu 5. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

Bir kutuda 3 kırmızı ve 5 mavi top vardır. Geri koymadan art arda 2 top çekiliyor. Çekilen topların ikisinin de kırmızı olma olasılığı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Kutuda üç kırmızı ve beş mavi top olduğundan toplam top sayısı sekizdir. İlk çekilen topun kırmızı olma olasılığı: 3 8 Geri koymadan çekildiği için, ilk top kırmızı geldiyse kutuda iki kırmızı ve toplam yedi top kalır. İkinci topun da kırmızı olma olasılığı: 2 7 İkisinin de kırmızı olma olasılığı çarpımlarıdır: 3 8 × 2 7 = 6 56 = 3 28 Sonuç A şıkkıdır.

  1. Çözüm: Kutuda üç kırmızı ve beş mavi top olduğundan toplam top sayısı sekizdir. İlk çekilen topun kırmızı olma olasılığı: 3 8 Geri koymadan çekildiği için, ilk top kırmızı geldiyse kutuda iki kırmızı ve toplam yedi top kalır. İkinci topun da kırmızı olma olasılığı: 2 7 İkisinin de kırmızı olma olasılığı çarpımlarıdır: 3 8 × 2 7 = 6 56 = 3 28 Sonuç A şıkkıdır.
Kutuda üç kırmızı ve beş mavi top olduğundan toplam top sayısı sekizdir.

İlk çekilen topun kırmızı olma olasılığı:

38

Geri koymadan çekildiği için, ilk top kırmızı geldiyse kutuda iki kırmızı ve toplam yedi top kalır. İkinci topun da kırmızı olma olasılığı:

27

İkisinin de kırmızı olma olasılığı çarpımlarıdır:

38×27=656=328

Sonuç A şıkkıdır.

2. SoruÇoktan Seçmeli

Bir kutuda 3 kırmızı, 4 mavi ve 5 yeşil top vardır. Kutudan geri koymadan rastgele 5 top çekiliyor.

Çekilen topların tam olarak iki farklı renkten oluşma olasılığı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

1) Toplam durum sayısı Kutuda toplam top sayısı: 3 + 4 + 5 = 12 Geri koymadan 5 top çekmenin toplam yolu: C 12 5 = 792 2) İstenen olay: “tam olarak iki farklı renk” Bu, seçilen 5 topun sadece iki renkten oluşması demektir. O hâlde renk çiftlerini ayrı ayrı sayıp toplayacağız: Kırmızı-Mavi, Kırmızı-Yeşil, Mavi-Yeşil 3) Kırmızı–Mavi (3 kırmızı, 4 mavi) Toplam 5 seçilecek ve her iki renkten de en az 1 tane olacak. Olası dağılımlar: (1K,4M), (2K,3M), (3K,2M) C 3 1 · C 4 4 = 3 C 3 2 · C 4 3 = 12 C 3 3 · C 4 2 = 6 Toplam: 3 + 12 + 6 = 21 4) Kırmızı–Yeşil (3 kırmızı, 5 yeşil) Olası dağılımlar: (1K,4Y), (2K,3Y), (3K,2Y) C 3 1 · C 5 4 = 15 C 3 2 · C 5 3 = 30 C 3 3 · C 5 2 = 10 Toplam: 15 + 30 + 10 = 55 5) Mavi–Yeşil (4 mavi, 5 yeşil) Olası dağılımlar: (1M,4Y), (2M,3Y), (3M,2Y), (4M,1Y) C 4 1 · C 5 4 = 20 C 4 2 · C 5 3 = 60 C 4 3 · C 5 2 = 40 C 4 4 · C 5 1 = 5 Toplam: 20 + 60 + 40 + 5 = 125 6) Uygun durum sayısı ve olasılık Tam olarak iki renk gelme durumu: 21 + 55 + 125 = 201 Olasılık: 201 792 Sadeleştirelim: 201 792 = 67 264 7) Sonuç ve şık kontrolü Bulduğumuz değer: 67 264 Bu değer şıkkıB1092 ile aynıdır. Dolayısıyla doğru cevap B1125.

  1. Çözüm: 1) Toplam durum sayısı Kutuda toplam top sayısı: 3 + 4 + 5 = 12 Geri koymadan 5 top çekmenin toplam yolu: C 12 5 = 792 2) İstenen olay: “tam olarak iki farklı renk” Bu, seçilen 5 topun sadece iki renkten oluşması demektir. O hâlde renk çiftlerini ayrı ayrı sayıp toplayacağız: Kırmızı-Mavi, Kırmızı-Yeşil, Mavi-Yeşil 3) Kırmızı–Mavi (3 kırmızı, 4 mavi) Toplam 5 seçilecek ve her iki renkten de en az 1 tane olacak. Olası dağılımlar: (1K,4M), (2K,3M), (3K,2M) C 3 1 · C 4 4 = 3 C 3 2 · C 4 3 = 12 C 3 3 · C 4 2 = 6 Toplam: 3 + 12 + 6 = 21 4) Kırmızı–Yeşil (3 kırmızı, 5 yeşil) Olası dağılımlar: (1K,4Y), (2K,3Y), (3K,2Y) C 3 1 · C 5 4 = 15 C 3 2 · C 5 3 = 30 C 3 3 · C 5 2 = 10 Toplam: 15 + 30 + 10 = 55 5) Mavi–Yeşil (4 mavi, 5 yeşil) Olası dağılımlar: (1M,4Y), (2M,3Y), (3M,2Y), (4M,1Y) C 4 1 · C 5 4 = 20 C 4 2 · C 5 3 = 60 C 4 3 · C 5 2 = 40 C 4 4 · C 5 1 = 5 Toplam: 20 + 60 + 40 + 5 = 125 6) Uygun durum sayısı ve olasılık Tam olarak iki renk gelme durumu: 21 + 55 + 125 = 201 Olasılık: 201 792 Sadeleştirelim: 201 792 = 67 264 7) Sonuç ve şık kontrolü Bulduğumuz değer: 67 264 Bu değer şıkkıB1092 ile aynıdır. Dolayısıyla doğru cevap B1125.
1) Toplam durum sayısı

Kutuda toplam top sayısı:

3+4+5=12

Geri koymadan 5 top çekmenin toplam yolu:

C125=792
2) İstenen olay: “tam olarak iki farklı renk”

Bu, seçilen 5 topun sadece iki renkten oluşması demektir. O hâlde renk çiftlerini ayrı ayrı sayıp toplayacağız:

Kırmızı-Mavi, Kırmızı-Yeşil, Mavi-Yeşil

3) Kırmızı–Mavi (3 kırmızı, 4 mavi)

Toplam 5 seçilecek ve her iki renkten de en az 1 tane olacak. Olası dağılımlar:

(1K,4M), (2K,3M), (3K,2M)

C31·C44=3C32·C43=12C33·C42=6

Toplam:

3+12+6=21
4) Kırmızı–Yeşil (3 kırmızı, 5 yeşil)

Olası dağılımlar:

(1K,4Y), (2K,3Y), (3K,2Y)

C31·C54=15C32·C53=30C33·C52=10

Toplam:

15+30+10=55
5) Mavi–Yeşil (4 mavi, 5 yeşil)

Olası dağılımlar:

(1M,4Y), (2M,3Y), (3M,2Y), (4M,1Y)

C41·C54=20C42·C53=60C43·C52=40C44·C51=5

Toplam:

20+60+40+5=125
6) Uygun durum sayısı ve olasılık

Tam olarak iki renk gelme durumu:

21+55+125=201

Olasılık:

201792

Sadeleştirelim:

201792=67264
7) Sonuç ve şık kontrolü

Bulduğumuz değer:

67264

Bu değer şıkkıB4496 ile aynıdır. Dolayısıyla doğru cevap A.

3. SoruÇoktan Seçmeli

Bir torbada 3 kırmızı, 2 mavi ve 1 yeşil top vardır.

Torbadaki toplardan geri koymadan ardışık olarak 2 top çekiliyor.

Çekilen topların farklı renkte olma olasılığı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Toplam top sayısını bulalım: 3 + 2 + 1 = 6 Geri koymadan 2 top çekildiğinde, tüm olası ikili seçim sayısı: ( Toplam durum ) = ( Toplam ikili seçim ) = C ( 6, 2 ) = 6! 2! · 4! = 15 İki topun aynı renkte gelme durumlarını sayalım (tamamlayıcı olay): Kırmızı-kırmızı seçme sayısı: C ( 3, 2 ) = 3! 2! · 1! = 3 Mavi-mavi seçme sayısı: C ( 2, 2 ) = 1 Yeşil-yeşil seçme sayısı (1 yeşil top olduğu için): C ( 1, 2 ) = 0 Aynı renk gelme durumlarının toplamı: 3 + 1 + 0 = 4 Farklı renk gelme durum sayısı: 15 − 4 = 11 Olasılık: 11 15 Sonuç 11 15 olduğundan doğru seçenek C547 'dır. ( şıkkıC573 doğru.)

  1. Çözüm: Toplam top sayısını bulalım: 3 + 2 + 1 = 6 Geri koymadan 2 top çekildiğinde, tüm olası ikili seçim sayısı: ( Toplam durum ) = ( Toplam ikili seçim ) = C ( 6, 2 ) = 6! 2! · 4! = 15 İki topun aynı renkte gelme durumlarını sayalım (tamamlayıcı olay): Kırmızı-kırmızı seçme sayısı: C ( 3, 2 ) = 3! 2! · 1! = 3 Mavi-mavi seçme sayısı: C ( 2, 2 ) = 1 Yeşil-yeşil seçme sayısı (1 yeşil top olduğu için): C ( 1, 2 ) = 0 Aynı renk gelme durumlarının toplamı: 3 + 1 + 0 = 4 Farklı renk gelme durum sayısı: 15 − 4 = 11 Olasılık: 11 15 Sonuç 11 15 olduğundan doğru seçenek C547 'dır. ( şıkkıC573 doğru.)

Toplam top sayısını bulalım:

3+2+1=6

Geri koymadan 2 top çekildiğinde, tüm olası ikili seçim sayısı:

(Toplam durum)=(Toplam ikili seçim)=C(6,2)=6!2!·4!=15

İki topun aynı renkte gelme durumlarını sayalım (tamamlayıcı olay):

Kırmızı-kırmızı seçme sayısı:

C(3,2)=3!2!·1!=3

Mavi-mavi seçme sayısı:

C(2,2)=1

Yeşil-yeşil seçme sayısı (1 yeşil top olduğu için):

C(1,2)=0

Aynı renk gelme durumlarının toplamı:

3+1+0=4

Farklı renk gelme durum sayısı:

154=11

Olasılık:

1115

Sonuç 1115 olduğundan doğru seçenek A'dır. ( şıkkıC2732 doğru.)

4. SoruÇoktan Seçmeli

Bir torbada 5 kırmızı ve 3 mavi top vardır. Torbadan geri koymadan art arda iki top çekiliyor. İki topun da kırmızı gelme olasılığı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Toplam top sayısını bulalım. 5 + 3 = 8 Birinci çekişte kırmızı gelme olasılığı: 5 8 Geri koyma olmadığı için bir kırmızı çıktıktan sonra torbada kalan kırmızı sayısı ve toplam top sayısı: 5 − 1 = 4 8 − 1 = 7 Bu durumda ikinci çekişte (birinci kırmızı gelmişken) kırmızı gelme olasılığı: 4 7 İki topun da kırmızı gelme olasılığı (çarpma kuralı): 5 8 ⋅ 4 7 Sadeleştirip sonucu bulalım. 5 ⋅ 4 8 ⋅ 7 = 20 56 = 5 14 Bulunan olasılık şıklardan C ile aynıdır; dolayısıyla doğru cevap D465 ’dir. 5 14

  1. Çözüm: Toplam top sayısını bulalım. 5 + 3 = 8 Birinci çekişte kırmızı gelme olasılığı: 5 8 Geri koyma olmadığı için bir kırmızı çıktıktan sonra torbada kalan kırmızı sayısı ve toplam top sayısı: 5 − 1 = 4 8 − 1 = 7 Bu durumda ikinci çekişte (birinci kırmızı gelmişken) kırmızı gelme olasılığı: 4 7 İki topun da kırmızı gelme olasılığı (çarpma kuralı): 5 8 ⋅ 4 7 Sadeleştirip sonucu bulalım. 5 ⋅ 4 8 ⋅ 7 = 20 56 = 5 14 Bulunan olasılık şıklardan C ile aynıdır; dolayısıyla doğru cevap D465 ’dir. 5 14

Toplam top sayısını bulalım.

5+3=8

Birinci çekişte kırmızı gelme olasılığı:

58

Geri koyma olmadığı için bir kırmızı çıktıktan sonra torbada kalan kırmızı sayısı ve toplam top sayısı:

51=481=7

Bu durumda ikinci çekişte (birinci kırmızı gelmişken) kırmızı gelme olasılığı:

47

İki topun da kırmızı gelme olasılığı (çarpma kuralı):

5847

Sadeleştirip sonucu bulalım.

5487=2056=514

Bulunan olasılık şıklardan C ile aynıdır; dolayısıyla doğru cevap C’dir.

514
5. SoruÇoktan Seçmeli

Bir kutuda 5 kırmızı, 4 mavi ve 3 yeşil top vardır.

Kutudan geri koymadan 4 top seçiliyor.

Seçilen toplar arasında tam olarak 1 yeşil top olduğu bilindiğine göre, en az 2 kırmızı top seçilmiş olma olasılığı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

1) Doğru şık kontrolü (koşullu olasılık): P ( A | B ) = P ( A ∩ B ) P ( B ) Burada B: “tam olarak 1 yeşil seçildi”, A: “en az 2 kırmızı seçildi”. 2) Koşulun örnek uzayı: Tam olarak 1 yeşil seçilmesi Toplam top sayısı ve yeşil seçimi: 5 + 4 + 3 = 12 Yeşil dışındaki (kırmızı+mavi) top sayısı: 12 - 3 = 9 Koşul B altında seçim sayısı: N B = ( 3 1 ) · ( 9 3 ) N B = 3 · 84 = 252 3) İstenen durum: (tam olarak 1 yeşil) ve (en az 2 kırmızı) 1 yeşil sabitken kalan 3 top, 9 adet (kırmızı+mavi) içinden seçilir. “En az 2 kırmızı” iki durumdur: • Durum 1: 2 kırmızı ve 1 mavi N 2K1M = ( 5 2 ) · ( 4 1 ) = 10 · 4 = 40 • Durum 2: 3 kırmızı ve 0 mavi N 3K0M = ( 5 3 ) · ( 4 0 ) = 10 · 1 = 10 Bu iki durum toplamı, seçilen yeşil top seçimiyle çarpılır: N A∩B = ( 3 1 ) · ( 40 + 10 ) = 3 · 50 = 150 4) Koşullu olasılık hesabı P ( A | B ) = N A∩B N B = 150 252 150 252 = 25 42 5) Sonuç ve şık kontrolü P ( en az 2 kırmızı | tam 1 yeşil ) = 25 42 Bu değer A şıkkıdır; yani doğru cevap A.

  1. Çözüm: 1) Doğru şık kontrolü (koşullu olasılık): P ( A | B ) = P ( A ∩ B ) P ( B ) Burada B: “tam olarak 1 yeşil seçildi”, A: “en az 2 kırmızı seçildi”. 2) Koşulun örnek uzayı: Tam olarak 1 yeşil seçilmesi Toplam top sayısı ve yeşil seçimi: 5 + 4 + 3 = 12 Yeşil dışındaki (kırmızı+mavi) top sayısı: 12 - 3 = 9 Koşul B altında seçim sayısı: N B = ( 3 1 ) · ( 9 3 ) N B = 3 · 84 = 252 3) İstenen durum: (tam olarak 1 yeşil) ve (en az 2 kırmızı) 1 yeşil sabitken kalan 3 top, 9 adet (kırmızı+mavi) içinden seçilir. “En az 2 kırmızı” iki durumdur: • Durum 1: 2 kırmızı ve 1 mavi N 2K1M = ( 5 2 ) · ( 4 1 ) = 10 · 4 = 40 • Durum 2: 3 kırmızı ve 0 mavi N 3K0M = ( 5 3 ) · ( 4 0 ) = 10 · 1 = 10 Bu iki durum toplamı, seçilen yeşil top seçimiyle çarpılır: N A∩B = ( 3 1 ) · ( 40 + 10 ) = 3 · 50 = 150 4) Koşullu olasılık hesabı P ( A | B ) = N A∩B N B = 150 252 150 252 = 25 42 5) Sonuç ve şık kontrolü P ( en az 2 kırmızı | tam 1 yeşil ) = 25 42 Bu değer A şıkkıdır; yani doğru cevap A.

1) Doğru şık kontrolü (koşullu olasılık):

P(A|B)=P(AB)P(B)

Burada B: “tam olarak 1 yeşil seçildi”, A: “en az 2 kırmızı seçildi”.

2) Koşulun örnek uzayı: Tam olarak 1 yeşil seçilmesi

Toplam top sayısı ve yeşil seçimi:

5+4+3=12

Yeşil dışındaki (kırmızı+mavi) top sayısı:

12-3=9

Koşul B altında seçim sayısı:

NB=(31)·(93)NB=3·84=252

3) İstenen durum: (tam olarak 1 yeşil) ve (en az 2 kırmızı)

1 yeşil sabitken kalan 3 top, 9 adet (kırmızı+mavi) içinden seçilir. “En az 2 kırmızı” iki durumdur:

• Durum 1: 2 kırmızı ve 1 mavi

N2K1M=(52)·(41)=10·4=40

• Durum 2: 3 kırmızı ve 0 mavi

N3K0M=(53)·(40)=10·1=10

Bu iki durum toplamı, seçilen yeşil top seçimiyle çarpılır:

NA∩B=(31)·(40+10)=3·50=150

4) Koşullu olasılık hesabı

P(A|B)=NA∩BNB=150252150252=2542

5) Sonuç ve şık kontrolü

P(en az 2 kırmızı|tam 1 yeşil)=2542

Bu değer A şıkkıdır; yani doğru cevap A.

6. SoruÇoktan Seçmeli

Bir torbada üç kırmızı ve iki mavi top vardır. Torbadan 2 top art arda ve geri koymadan çekiliyor.

Çekilen iki topun da kırmızı olma olasılığı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Torbada üç kırmızı ve iki mavi top vardır; iki top art arda ve geri koymadan çekiliyor. İki topun da kırmızı gelme olasılığını bulacağız. 1) İlk çekilişte kırmızı gelme olasılığı: 3 5 2) İlk top kırmızı geldikten sonra torbada kalan toplar içinde kırmızı gelme olasılığı: 2 4 3) Geri koymadan çekildiği için olasılıkları çarparız: 3 5 · 2 4 4) Sonucu sadeleştiririz: 6 20 = 3 10 Sonuç: 3 10 Bu değer şıklarda seçeneğiB409dir; yani doğru cevap B429.

  1. Çözüm: Torbada üç kırmızı ve iki mavi top vardır; iki top art arda ve geri koymadan çekiliyor. İki topun da kırmızı gelme olasılığını bulacağız. 1) İlk çekilişte kırmızı gelme olasılığı: 3 5 2) İlk top kırmızı geldikten sonra torbada kalan toplar içinde kırmızı gelme olasılığı: 2 4 3) Geri koymadan çekildiği için olasılıkları çarparız: 3 5 · 2 4 4) Sonucu sadeleştiririz: 6 20 = 3 10 Sonuç: 3 10 Bu değer şıklarda seçeneğiB409dir; yani doğru cevap B429.
Torbada üç kırmızı ve iki mavi top vardır; iki top art arda ve geri koymadan çekiliyor. İki topun da kırmızı gelme olasılığını bulacağız.
1) İlk çekilişte kırmızı gelme olasılığı:
35
2) İlk top kırmızı geldikten sonra torbada kalan toplar içinde kırmızı gelme olasılığı:
24
3) Geri koymadan çekildiği için olasılıkları çarparız:
35·24
4) Sonucu sadeleştiririz:
620=310
Sonuç:
310
Bu değer şıklarda C seçeneğidir; yani doğru cevap C.
7. SoruÇoktan Seçmeli

Bir torbada 3 kırmızı ve 2 mavi bilye vardır. Torbadan ardışık olarak geri koymadan 2 bilye çekiliyor. İkisinin de kırmızı gelme olasılığı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

1) Toplam bilye sayısını bulalım. 3 + 2 = 5 2) İlk çekişte kırmızı gelme olasılığı: 3 5 3) Geri koymadan bir kırmızı çekildikten sonra torbada kalanlar: kırmızı sayısı azalır, toplam sayı da azalır. 2 + 2 = 4 4) İkinci çekişte kırmızı gelme olasılığı: 2 4 5) İki çekişin de kırmızı gelme olasılığı (ardışık ve geri koymadan): 3 5 × 2 4 = 6 20 = 3 10 6) Bulunan sonuç şıklardan seçeneğiC384 ile aynıdır; doğru cevap C408’dır.

  1. Çözüm: 1) Toplam bilye sayısını bulalım. 3 + 2 = 5 2) İlk çekişte kırmızı gelme olasılığı: 3 5 3) Geri koymadan bir kırmızı çekildikten sonra torbada kalanlar: kırmızı sayısı azalır, toplam sayı da azalır. 2 + 2 = 4 4) İkinci çekişte kırmızı gelme olasılığı: 2 4 5) İki çekişin de kırmızı gelme olasılığı (ardışık ve geri koymadan): 3 5 × 2 4 = 6 20 = 3 10 6) Bulunan sonuç şıklardan seçeneğiC384 ile aynıdır; doğru cevap C408’dır.

1) Toplam bilye sayısını bulalım.

3+2=5

2) İlk çekişte kırmızı gelme olasılığı:

35

3) Geri koymadan bir kırmızı çekildikten sonra torbada kalanlar: kırmızı sayısı azalır, toplam sayı da azalır.

2+2=4

4) İkinci çekişte kırmızı gelme olasılığı:

24

5) İki çekişin de kırmızı gelme olasılığı (ardışık ve geri koymadan):

35×24=620=310

6) Bulunan sonuç şıklardan seçeneğiC1083 ile aynıdır; doğru cevap C1107’dır.

8. SoruÇoktan Seçmeli

Bir torbada 3 kırmızı, 2 mavi ve 1 yeşil top vardır. Torbadan geri koymadan ardışık 2 top çekiliyor.

E: “Çekilen toplardan en az biri mavidir”, A: “İkinci çekilen top kırmızıdır”.

P(A|E) kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

İstenen olasılık koşullu olasılıktır: P ( A | E ) = P ( A ∩ E ) P ( E ) Toplam top sayısı: 3 + 2 + 1 = 6 1) Önce E: “En az biri mavi” olayının olasılığını bulalım. Tamamlayıcı olay “hiç mavi gelmemesi”dir. Mavi olmayan top sayısı: 3 + 1 = 4 Geri koymadan iki çekişte hiç mavi gelmeme olasılığı: P ( hiç mavi yok ) = 4 6 ⋅ 3 5 = 12 30 = 2 5 Buradan: P ( E ) = 1 - 2 5 = 3 5 2) Şimdi A ∩ E olayını yorumlayalım. A: “İkinci top kırmızı” olduğuna göre, E: “En az biri mavi” olabilmesi için mavi topun birinci çekilişte gelmesi gerekir. Yani: A ∩ E = (1. çekiş mavi) ∩ (2. çekiş kırmızı) Bu olayın olasılığı: P ( A ∩ E ) = 2 6 ⋅ 3 5 = 6 30 = 1 5 3) Koşullu olasılık: P ( A | E ) = P ( A ∩ E ) P ( E ) = 1 5 3 5 = 1 3 Sonuç: Doğru cevap D820 seçeneğidir.

  1. Çözüm: İstenen olasılık koşullu olasılıktır: P ( A | E ) = P ( A ∩ E ) P ( E ) Toplam top sayısı: 3 + 2 + 1 = 6 1) Önce E: “En az biri mavi” olayının olasılığını bulalım. Tamamlayıcı olay “hiç mavi gelmemesi”dir. Mavi olmayan top sayısı: 3 + 1 = 4 Geri koymadan iki çekişte hiç mavi gelmeme olasılığı: P ( hiç mavi yok ) = 4 6 ⋅ 3 5 = 12 30 = 2 5 Buradan: P ( E ) = 1 - 2 5 = 3 5 2) Şimdi A ∩ E olayını yorumlayalım. A: “İkinci top kırmızı” olduğuna göre, E: “En az biri mavi” olabilmesi için mavi topun birinci çekilişte gelmesi gerekir. Yani: A ∩ E = (1. çekiş mavi) ∩ (2. çekiş kırmızı) Bu olayın olasılığı: P ( A ∩ E ) = 2 6 ⋅ 3 5 = 6 30 = 1 5 3) Koşullu olasılık: P ( A | E ) = P ( A ∩ E ) P ( E ) = 1 5 3 5 = 1 3 Sonuç: Doğru cevap D820 seçeneğidir.

İstenen olasılık koşullu olasılıktır:

P(A|E)=P(AE)P(E)

Toplam top sayısı:

3+2+1=6

1) Önce E: “En az biri mavi” olayının olasılığını bulalım. Tamamlayıcı olay “hiç mavi gelmemesi”dir.

Mavi olmayan top sayısı:

3+1=4

Geri koymadan iki çekişte hiç mavi gelmeme olasılığı:

P(hiç mavi yok)=4635=1230=25

Buradan:

P(E)=1-25=35

2) Şimdi A ∩ E olayını yorumlayalım.

A: “İkinci top kırmızı” olduğuna göre, E: “En az biri mavi” olabilmesi için mavi topun birinci çekilişte gelmesi gerekir.

Yani:

AE=(1. çekiş mavi)(2. çekiş kırmızı)

Bu olayın olasılığı:

P(AE)=2635=630=15

3) Koşullu olasılık:

P(A|E)=P(AE)P(E)=1535=13

Sonuç: Doğru cevap B seçeneğidir.

9. SoruÇoktan Seçmeli

Bir torbada 3 kırmızı ve 2 mavi top vardır. Geri koymadan art arda 2 top çekiliyor. İki topun da kırmızı gelme olasılığı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Önce doğru şıkkı kontrol edelim. İki topun da kırmızı gelme olasılığı hesaplanacaktır; çıkan sonuç A şıkkındaki değerle karşılaştırılır. Torbada kırmızı ve mavi top sayıları: Kırmızı: 3 Mavi: 2 Toplam top sayısı: 3 + 2 = 5 Birinci çekişte kırmızı gelme olasılığı: 3 5 Geri koymadan çekildiği için, birinci çekişte kırmızı geldikten sonra torbada kalan kırmızı ve toplam top sayıları: Kalan kırmızı: 2 Kalan toplam: 4 İkinci çekişte kırmızı gelme olasılığı (birinci çekişin kırmızı gelmesi koşuluyla): 2 4 İki topun da kırmızı gelme olasılığı (çarpım kuralı): 3 5 ⋅ 2 4 = 6 20 Sadeleştirme: 6 20 = 3 10 Bulunan sonuç A şıkkındaki değerle aynıdır; doğru cevap A’dır.

  1. Çözüm: Önce doğru şıkkı kontrol edelim. İki topun da kırmızı gelme olasılığı hesaplanacaktır; çıkan sonuç A şıkkındaki değerle karşılaştırılır. Torbada kırmızı ve mavi top sayıları: Kırmızı: 3 Mavi: 2 Toplam top sayısı: 3 + 2 = 5 Birinci çekişte kırmızı gelme olasılığı: 3 5 Geri koymadan çekildiği için, birinci çekişte kırmızı geldikten sonra torbada kalan kırmızı ve toplam top sayıları: Kalan kırmızı: 2 Kalan toplam: 4 İkinci çekişte kırmızı gelme olasılığı (birinci çekişin kırmızı gelmesi koşuluyla): 2 4 İki topun da kırmızı gelme olasılığı (çarpım kuralı): 3 5 ⋅ 2 4 = 6 20 Sadeleştirme: 6 20 = 3 10 Bulunan sonuç A şıkkındaki değerle aynıdır; doğru cevap A’dır.

Önce doğru şıkkı kontrol edelim. İki topun da kırmızı gelme olasılığı hesaplanacaktır; çıkan sonuç A şıkkındaki değerle karşılaştırılır.

Torbada kırmızı ve mavi top sayıları:

Kırmızı:3Mavi:2

Toplam top sayısı:

3+2=5

Birinci çekişte kırmızı gelme olasılığı:

35

Geri koymadan çekildiği için, birinci çekişte kırmızı geldikten sonra torbada kalan kırmızı ve toplam top sayıları:

Kalan kırmızı:2Kalan toplam:4

İkinci çekişte kırmızı gelme olasılığı (birinci çekişin kırmızı gelmesi koşuluyla):

24

İki topun da kırmızı gelme olasılığı (çarpım kuralı):

3524=620

Sadeleştirme:

620=310

Bulunan sonuç A şıkkındaki değerle aynıdır; doğru cevap A’dır.

10. SoruÇoktan Seçmeli

İki torbadan biri rastgele seçiliyor.

Birinci torbada 2 beyaz ve 3 siyah top, ikinci torbada 4 beyaz ve 1 siyah top vardır.

Seçilen torbadan art arda 2 top çekiliyor ve yerine konmuyor.

Çekilen topların renklerinin farklı olduğu biliniyorsa, seçilen torbanın birinci torba olma olasılığı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

1) Olayları tanımlayalım: T 1: 1. torbanın seçilmesi T 2: 2. torbanın seçilmesi D: 2 çekilişte renklerin farklı gelmesi P ( T 1 ) = 1 2, P ( T 2 ) = 1 2 2) 1. torbada farklı renk gelme olasılığı: 1. torba:   2 beyaz,   3 siyah P ( D | T 1 ) = P ( Önce beyaz sonra siyah | T 1 ) + P ( Önce siyah sonra beyaz | T 1 ) P ( D | T 1 ) = 2 5 · 3 4 + 3 5 · 2 4 P ( D | T 1 ) = 6 20 + 6 20 = 12 20 = 3 5 3) 2. torbada farklı renk gelme olasılığı: 2. torba:   4 beyaz,   1 siyah P ( D | T 2 ) = 4 5 · 1 4 + 1 5 · 4 4 P ( D | T 2 ) = 4 20 + 4 20 = 8 20 = 2 5 4) Bayes teoremi ile istenen olasılık: P ( T 1 | D ) = P ( D | T 1 ) · P ( T 1 ) P ( D | T 1 ) · P ( T 1 ) + P ( D | T 2 ) · P ( T 2 ) P ( T 1 | D ) = 3 5 · 1 2 3 5 · 1 2 + 2 5 · 1 2 P ( T 1 | D ) = 3 10 3 10 + 2 10 = 3 10 5 10 = 3 5 5) Sonuç: Doğru cevap B890 şıkkıdır.

  1. Çözüm: 1) Olayları tanımlayalım: T 1: 1. torbanın seçilmesi T 2: 2. torbanın seçilmesi D: 2 çekilişte renklerin farklı gelmesi P ( T 1 ) = 1 2, P ( T 2 ) = 1 2 2) 1. torbada farklı renk gelme olasılığı: 1. torba:   2 beyaz,   3 siyah P ( D | T 1 ) = P ( Önce beyaz sonra siyah | T 1 ) + P ( Önce siyah sonra beyaz | T 1 ) P ( D | T 1 ) = 2 5 · 3 4 + 3 5 · 2 4 P ( D | T 1 ) = 6 20 + 6 20 = 12 20 = 3 5 3) 2. torbada farklı renk gelme olasılığı: 2. torba:   4 beyaz,   1 siyah P ( D | T 2 ) = 4 5 · 1 4 + 1 5 · 4 4 P ( D | T 2 ) = 4 20 + 4 20 = 8 20 = 2 5 4) Bayes teoremi ile istenen olasılık: P ( T 1 | D ) = P ( D | T 1 ) · P ( T 1 ) P ( D | T 1 ) · P ( T 1 ) + P ( D | T 2 ) · P ( T 2 ) P ( T 1 | D ) = 3 5 · 1 2 3 5 · 1 2 + 2 5 · 1 2 P ( T 1 | D ) = 3 10 3 10 + 2 10 = 3 10 5 10 = 3 5 5) Sonuç: Doğru cevap B890 şıkkıdır.

1) Olayları tanımlayalım:

T1: 1. torbanın seçilmesiT2: 2. torbanın seçilmesiD: 2 çekilişte renklerin farklı gelmesiP(T1)=12,P(T2)=12

2) 1. torbada farklı renk gelme olasılığı:

1. torba: 2 beyaz, 3 siyahP(D|T1)=P(Önce beyaz sonra siyah|T1)+P(Önce siyah sonra beyaz|T1)P(D|T1)=25·34+35·24P(D|T1)=620+620=1220=35

3) 2. torbada farklı renk gelme olasılığı:

2. torba: 4 beyaz, 1 siyahP(D|T2)=45·14+15·44P(D|T2)=420+420=820=25

4) Bayes teoremi ile istenen olasılık:

P(T1|D)=P(D|T1)·P(T1)P(D|T1)·P(T1)+P(D|T2)·P(T2)P(T1|D)=35·1235·12+25·12P(T1|D)=310310+210=310510=35

5) Sonuç: Doğru cevap A şıkkıdır.

Olasılık Sık Sorulan Sorular

Olasılık nedir?

Bir olayın gerçekleşme ihtimalini gösteren sayısal değerdir.

Olasılık değeri hangi aralıktadır?

0 ile 1 arasındadır; imkânsız olayın olasılığı 0, kesin olayın olasılığı 1’dir.

Tümleyen olay nedir?

Bir olayın gerçekleşmemesi durumudur ve olasılığı 1’den olayın olasılığı çıkarılarak bulunur.