TYT - Kimya Her Yerde - Orta Test - Kimya Her Yerde 1 - 6
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi “Kimya Her Yerde” kapsamında günlük yaşamda kullanılan bir polimerin doğru kullanım alanı eşleştirmesidir?
A
Polietilen (PE) — poşet ve ambalaj filmi
B
Polivinil klorür (PVC) — yapışmaz tava kaplaması
C
Teflon (PTFE) — pencere camı üretimi
D
Polistiren (PS) — otomobil lastiği
Çözüm
Polietilen; esnekliği ve kimyasal dayanımı nedeniyle poşet ve ambalaj filminde yaygındır. Yapışmaz kaplama PTFE’dir, PVC daha çok boru ve pencere doğramasında kullanılır. Lastikte ise temel olarak kauçuk türevleri bulunur.
2. soru
TYT - Kimya Her Yerde - Orta Test - Kimya Her Yerde 1 - 7
Doğru cevap: B
Evde kullanılan çamaşır suyunun (NaClO) asitli bir temizleyiciyle karıştırılması sonucu en tehlikeli olarak hangi gazın açığa çıkması beklenir?
A
H2
B
Cl2
C
CO2
D
NH3
Çözüm
NaClO asitleşince hipokloröz asit oluşur ve klor gazı (Cl2) açığa çıkabilir. Klor gazı solunum yolları için toksiktir. Bu nedenle çamaşır suyu asitli ürünlerle karıştırılmamalıdır.
3. soru
TYT - Kimya Her Yerde - Orta Test - Kimya Her Yerde 2 - 2
Doğru cevap: B
Gıda ambalajlarında kullanılan “oksijen geçirgenliği düşük” malzeme seçiminin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Gıdanın donma noktasını düşürmek
B
Gıdadaki oksidasyon tepkimelerini yavaşlatmak
C
Gıdanın pH’ını artırmak
D
Gıdanın kaynama noktasını yükseltmek
Çözüm
Oksijen; yağların acılaşması gibi oksidasyon tepkimelerini hızlandırır. Oksijen geçirgenliği düşük ambalaj, oksijen temasını azaltarak raf ömrünü uzatır. Bu seçim pH veya hâl değişim sıcaklıklarını doğrudan hedeflemez.
4. soru
TYT - Kimya Her Yerde - Orta Test - Kimya Her Yerde 2 - 3
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi pillerin/akülerin günlük hayattaki kullanımına ilişkin doğru bir ifadedir?
A
Piller elektrik enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürür.
B
Pillerde elektronlar dış devrede anottan katoda doğru hareket eder.
C
Aküler şarj edilemez, tek kullanımlıktır.
D
Pillerde redüksiyon her zaman anotta gerçekleşir.
Çözüm
Galvanik hücrelerde elektronlar dış devrede anottan katoda akar. Piller kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine dönüştürür ve redüksiyon katotta gerçekleşir. Aküler ise yeniden şarj edilebilir.
5. soru
TYT - Kimya Her Yerde - Orta Test - Kimya Her Yerde 5 - 7
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi, “polimerlerin günlük yaşamda kullanımı”na doğru bir örnek–gerekçe eşleştirmesidir?
A
Teflon tavalar — yüksek yapışkanlık sağladığı için
B
PET şişeler — hafif ve darbelere karşı dayanıklı olduğu için
C
PVC borular — suda kolay çözünebildiği için
D
Naylon kumaş — elektrik iletkenliği çok yüksek olduğu için
Çözüm
PET, hafif ve yeterince dayanıklı bir polimer olduğundan ambalajda yaygın kullanılır. Diğer seçeneklerde verilen gerekçeler yanlıştır (Teflon yapışmaz; PVC suda çözünmez; naylon iyi iletken değildir).
6. soru
TYT - Kimya Her Yerde - Orta Test - Kimya Her Yerde 6 - 2
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi, gıdaların bozulmasını geciktirmek amacıyla kullanılan yaygın bir kimyasal koruyucudur?
A
Sodyum benzoat
B
Kalsiyum karbonat
C
Sodyum klorür
D
Etanol
Çözüm
Sodyum benzoat asidik ortamlarda mikroorganizmaların gelişimini baskılayarak koruyucu olarak kullanılır. Kalsiyum karbonat daha çok katkı/dolgu, NaCl ise genelde lezzet ve su aktivitesi azaltma amaçlıdır.
7. soru
TYT - Kimya Her Yerde - Orta Test - Kimya Her Yerde 6 - 3
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi, polimerlerin geri dönüşümünde kullanılan ve plastik türünü belirlemeye yarayan bir uygulamadır?
A
Plastiklerin üzerindeki geri dönüşüm kodlarının (1-7) incelenmesi
Plastik üzerindeki geri dönüşüm kodları polimer türünü (PET, HDPE vb.) belirtir ve ayrıştırmada kullanılır. Mıknatıs testi metaller için anlamlıdır; kaynama noktası polimerler için uygun bir ayırt edici değildir.
8. soru
TYT - Kimya Her Yerde - Orta Test - Kimya Her Yerde 7 - 1
Doğru cevap: C
Aşağıdaki uygulamalardan hangisi korozyonu (paslanmayı) önlemeye yönelik bir yöntem değildir?
A
Demirin boyanması
B
Demirin galvanizlenmesi (Zn ile kaplanması)
C
Demirin nemli ortamda bırakılması
D
Katodik koruma uygulanması
Çözüm
Nem, oksijenle birlikte demirin yükseltgenmesini hızlandırır ve paslanmayı artırır. Diğer seçenekler metali ortamdan yalıtarak veya elektrokimyasal olarak koruyarak korozyonu azaltır.
9. soru
TYT - Kimya Her Yerde - Orta Test - Kimya Her Yerde 9 - 5
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi günlük hayatta kullanılan bir maddenin temel işlevi ile doğru eşleştirilmiştir?
NaHCO3 zayıf baz özelliği gösterir ve asitleri nötrleştirmede kullanılır (ör. mide asidi, hamur kabartma). Diğer seçeneklerde verilen işlevler ilgili maddelerin tipik kullanım/etkileriyle uyuşmaz.
10. soru
TYT - Kimya Her Yerde - Orta Test - Kimya Her Yerde 9 - 7
Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi bir maddenin çevresel etkisini azaltmaya yönelik doğru bir uygulamadır?
A
Fosfat içeren deterjanların tercih edilmesi
B
Pillerin evsel atıklarla birlikte çöpe atılması
C
Atık yağların lavaboya dökülmesi
D
Geri dönüşüm sembolü olan plastiklerin ayrı toplanması
Çözüm
Geri dönüşebilir plastiklerin ayrı toplanması hammadde ve enerji tasarrufu sağlar, atık miktarını azaltır. Fosfatlı deterjanlar ötrofikasyona yol açabilir; pil ve atık yağların yanlış bertarafı çevreyi kirletir.
11. soru
TYT - Kimya Her Yerde - Orta Test - Kimya Her Yerde 10 - 1
Doğru cevap: A
Korozyon (paslanma) ile ilgili aşağıdaki önlemlerden hangisi demirin oksijen ve su ile temasını keserek paslanmayı azaltır?
A
Demir yüzeyi boyamak
B
Demiri tuzlu suda bekletmek
C
Demir yüzeyi zımparalamak ve açıkta bırakmak
D
Demiri nemli ortamda depolamak
Çözüm
Boyama, demirin hava ve suyla temasını kesen bir bariyer oluşturur ve korozyonu yavaşlatır. Tuzlu su ve nem korozyonu hızlandırır; zımparalayıp açıkta bırakmak koruyucu tabakayı kaldırabilir.
12. soru
TYT - Kimya Her Yerde - Orta Test - Kimya Her Yerde 10 - 3
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi evlerde kullanılan çamaşır suyunun (sodyum hipoklorit) yanlış kullanımına bağlı olarak zehirli gaz çıkışı oluşturabilir?
A
Çamaşır suyunun sirke ile karıştırılması
B
Çamaşır suyunun su ile seyreltilmesi
C
Çamaşır suyunun kapalı kapta saklanması
D
Çamaşır suyunun soğuk suyla kullanılması
Çözüm
Çamaşır suyu asitlerle (sirke gibi) karıştırıldığında klor gazı açığa çıkabilir. Klor gazı solunum yolları için zehirlidir. Bu nedenle asitli temizleyicilerle birlikte kullanılmamalıdır.
