TYT - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler - Orta Test - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler 3 - 2
Doğru cevap: B
Aşağıdaki maddelerden hangisinin kaynama noktası, benzer mol kütleli diğerlerine göre belirgin şekilde daha yüksektir?
A
CH3OCH3 (dimetil eter)
B
C2H5OH (etanol)
C
C3H8 (propan)
D
CH3CHO (asetaldehit)
Çözüm
Etanol molekülleri arasında hidrojen bağı oluşur. Diğerlerinde hidrojen bağı yoktur; dipol–dipol ve/veya London kuvvetleri baskındır. Hidrojen bağı kaynama noktasını belirgin artırır.
2. soru
TYT - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler - Orta Test - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler 3 - 6
Doğru cevap: B
Aşağıdaki etkileşim türlerinden hangisi yalnızca polar moleküller arasında gerçekleşir?
A
London (indüklenmiş dipol–indüklenmiş dipol)
B
Dipol–dipol
C
İyon–indüklenmiş dipol
D
Hidrojen bağı
Çözüm
Dipol–dipol etkileşimi kalıcı dipole sahip (polar) moleküller arasında görülür. London kuvvetleri tüm tanecikler arasında vardır; iyon–indüklenmiş dipol için iyon gerekir. Hidrojen bağı ise polar olmanın özel bir durumudur (H–F/O/N).
3. soru
TYT - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler - Orta Test - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler 4 - 3
Doğru cevap: A
Aşağıdaki tanecik çiftlerinden hangisi arasında baskın etkileşim türü iyon–dipol etkileşimidir?
A
Na+ — H2O
B
HCl — H2O
C
CO2 — CO2
D
I2 — CCl4
Çözüm
Na+ bir iyondur, H2O ise polar bir moleküldür; aralarında iyon–dipol etkileşimi baskındır. HCl–H2O arasında moleküller arası etkileşim dipol–dipol/hidrojen bağı karakteri gösterir. CO2–CO2 London, I2–CCl4 ise London etkileşimidir.
4. soru
TYT - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler - Orta Test - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler 6 - 3
Doğru cevap: C
Aşağıdaki maddelerden hangisi apolar olmasına rağmen düşük sıcaklıklarda sıvılaşabilir (yoğunlaşabilir)?
A
NH3
B
H2O
C
CO2
D
HCl
Çözüm
CO2 doğrusal ve simetrik olduğu için apolardır. Apolar maddeler yine de London kuvvetleri sayesinde yeterince düşük sıcaklıkta yoğunlaşabilir. NH3 ve H2O polar (ve hidrojen bağları) içerir, HCl polardır.
5. soru
TYT - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler - Orta Test - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler 6 - 5
Doğru cevap: B
Aşağıdaki tür çiftlerinden hangisi arasında baskın etkileşim iyon-dipol etkileşimidir?
A
HCl(g) – HCl(g)
B
Na+(aq) – H2O(l)
C
CO2(g) – CO2(g)
D
CH4(g) – CH4(g)
Çözüm
İyon-dipol etkileşimi, bir iyon ile polar molekül arasında oluşur. Na+ iyonu su molekülünün dipolüyle güçlü şekilde etkileşir. Diğerleri moleküller arası (dipol-dipol veya London) etkileşimlerdir.
6. soru
TYT - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler - Orta Test - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler 7 - 2
Doğru cevap: B
Aşağıdaki maddelerden hangisinin suda çözünürlüğü, moleküller arası hidrojen bağı kurabilmesi nedeniyle belirgin şekilde artar?
A
CCl4
B
C2H5OH
C
CH4
D
CS2
Çözüm
C2H5OH, -OH grubu sayesinde suyla hidrojen bağı kurar ve bu çözünürlüğü artırır. CCl4, CH4 ve CS2 apolar olup suyla güçlü etkileşim kuramaz. Bu nedenle en uygun seçenek C2H5OH’tur.
7. soru
TYT - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler - Orta Test - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler 7 - 7
Doğru cevap: A
Aşağıdaki ikililerden hangisi arasında baskın etkileşim türü dipol–dipol etkileşimidir?
A
HCl – HCl
B
H2O – H2O
C
Na+ – Cl−
D
CH4 – CH4
Çözüm
HCl polar bir molekül olduğundan HCl molekülleri arasında dipol–dipol etkileşimi baskındır. H2O’da hidrojen bağı, Na+–Cl− arasında iyonik çekim, CH4’te ise London kuvvetleri baskındır.
8. soru
TYT - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler - Orta Test - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler 8 - 3
Doğru cevap: D
Aşağıdaki maddelerden hangisinin kaynama noktası, moleküller arası London (dispersiyon) kuvvetlerinin artması nedeniyle diğerlerine göre daha yüksektir?
A
F2
B
Cl2
C
Br2
D
I2
Çözüm
Aynı tür (apolar) moleküllerde kütle ve elektron sayısı arttıkça London kuvvetleri artar. Halojenlerde bu etki F2 < Cl2 < Br2 < I2 şeklindedir. Bu yüzden I2’nin kaynama noktası en yüksektir.
9. soru
TYT - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler - Orta Test - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler 8 - 5
Doğru cevap: A
Aşağıdaki maddelerden hangisinde tanecikler arası baskın etkileşim türü dipol-dipol etkileşimidir?
A
HCl
B
CH4
C
NaF
D
NH3
Çözüm
HCl polar bir moleküldür ve moleküller arasında dipol-dipol etkileşimi baskındır. CH4 apolardır (London), NaF iyoniktir, NH3’te ise hidrojen bağı baskındır. Bu nedenle doğru seçenek HCl’dir.
10. soru
TYT - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler - Orta Test - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler 9 - 2
Doğru cevap: A
Aşağıdaki çözelti oluşumlarından hangisinde baskın etkileşim türü iyon–dipol etkileşimidir?
A
NaCl’nin suda çözünmesi
B
I2’nin CCl4’te çözünmesi
C
Etanolün suda karışması
D
CO2’nin suda çözünmesi
Çözüm
Na+ ve Cl− iyonları, suyun dipolleriyle güçlü şekilde etkileşir (iyon–dipol). Diğer seçeneklerde baskın etkileşimler London, hidrojen bağı/dipol–dipol veya dipol kaynaklı zayıf etkileşimlerdir.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: D
Aşağıdaki maddelerden hangisinin kaynama noktası en yüksektir? (1 atm, yaklaşık karşılaştırma)
A
CH3OH
B
CH3OCH3
C
C2H6
D
NaF
Çözüm
NaF iyonik kristal yapılıdır ve iyonlar arası elektrostatik çekim çok güçlüdür. Moleküler maddelerde (CH3OH, CH3OCH3, C2H6) etkileşimler daha zayıftır. Bu yüzden en yüksek kaynama noktası NaF’dedir.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: C
Aşağıdaki moleküllerden hangisinde moleküller arası etkileşimlerin büyük kısmı London kuvvetlerinden oluşur?
A
HF
B
CH3Cl
C
CO2
D
NH3
Çözüm
CO2 doğrusal ve apolar bir moleküldür; kalıcı dipol içermez. Bu nedenle moleküller arası baskın etkileşim London kuvvetleridir. HF ve NH3’te hidrojen bağı, CH3Cl’de dipol–dipol etkileşimi belirgindir.
Blog
Kimyasal Türler Arası Etkileşimler için blog rehberleri
