Edebi Sanatlar Konu Anlatımı

AYT Edebi Sanatlar konusu için ayrıntılı konu anlatımı, örnek sorular ve testler.

1. bölüm

01_edebi_sanatlar 1.sayfa

Edebi Sanatlar - 1. Sayfa
Lise • TYT • AYT
Edebi Sanatlar
Edebi sanatlara giriş: amaç, işlev, sınıflandırma
Sayfa 1/20 Konu Anlatımı Temelden Zora
Edebi sanat nedir?
Not

Edebi sanatlar; anlatımı etkileyici, çarpıcı ve çok anlamlı kılmak için kullanılan anlatım yollarıdır. Şiirde daha sık görülse de öykü, roman, deneme gibi türlerde de yer alır.

  • Anlamı derinleştirir, okurun hayal gücünü harekete geçirir.
  • Duygu yoğunluğu oluşturur; vurgu ve akıcılığı artırır.
  • Söze estetik bir örgü kazandırır: imge, çağrışım, ritim.
AYT mantığı: sanatları nasıl yakalarsın?
Not

Sorularda genellikle ipucu kelimeler ve ilişki türü aratılır: benzetme mi, kişileştirme mi, çağrışım mı?

  • İlişki kur: iki varlık arasında benzerlik, parça-bütün, neden-sonuç var mı?
  • İnsana özgü özellik yüklenmiş mi? → teşhis / intak.
  • Abartı var mı? → mübalağa.
  • Zıtlık var mı? → tezat.
  • İki anlama çekilebilme var mı? → tevriye.
Hızlı sınıflandırma
Anlama dayalı (teşbih, istiare, kinaye, mecaz-ı mürsel, telmih, tevriye...) • Söze dayalı (cinas, seci...) • Sese dayalı (aliterasyon, asonans).
İlerleme
1/20
2. bölüm

02_edebi_sanatlar 2.sayfa

Edebi Sanatlar - 2. Sayfa
Lise • TYT • AYT
Edebi Sanatlar
Teşbih: benzetmenin omurgası (basitten karmaya)
Sayfa 2/20 Konu Anlatımı Temelden Zora
Teşbih (benzetme) temel yapı
Not

Teşbih, bir varlığı/ kavramı benzerlik yönüyle başka bir varlığa benzetmektir. Dört unsur üzerinden düşünülür:

  • Benzeyen (asıl varlık)
  • Benzetilen (kendisine benzetilen)
  • Benzetme yönü (ortak özellik)
  • Benzetme edatı (gibi, kadar, sanki, misali…)
Örnek 1
Gözlerin deniz gibi derin.
Benzeyen: gözler • Benzetilen: deniz • Yön: derinlik • Edat: gibi
Teşbih çeşitleri
Not
  • Tam teşbih: 4 unsur da var.
  • Pekiştirilmiş teşbih: benzetme edatı yok (daha güçlü).
  • Beliğ teşbih: benzetme edatı ve benzetme yönü yok; en vurucu benzetme.
Örnek 2 (Beliğ)
O, aslan.
Benzeyen: o • Benzetilen: aslan • (Edat ve yön yok → beliğ)
Sınav tuzağı
“Sanki” her zaman teşbih değildir; bazen ihtimal/benzetme havası verir ama benzerlik ilişkisi net değilse farklı sanatlar da olabilir. Mutlaka iki öge arayın.
İlerleme
2/20