1) Divan Edebiyatı nedir?

Divan edebiyatı, İslam medeniyeti çevresinde şekillenmiş, büyük ölçüde Osmanlı saray ve şehir kültürü içinde gelişmiş klasik edebiyat geleneğidir. Adını, şairlerin şiirlerini topladıkları divanlardan alır. Bu edebiyatın şiir dili çoğunlukla Osmanlı Türkçesidir; Arapça ve Farsça kelime/terkipler yoğun biçimde kullanılır.

2) Genel özellikler (temel düzey)

3) Genel Sınav odaklı hatırlatmalar

1) Tarihsel zemin: kaynaklar ve etkileşim

Divan geleneği; Arap edebiyatından dinî-ilmî kavramları, Fars edebiyatından ise şiir estetiği, nazım biçimleri ve imge sisteminin önemli kısmını alarak Türkçe içinde yeni bir klasik üslup kurar. Bu aktarım, birebir kopya değil; yerel hayat, tasavvuf ve Osmanlı şehir kültürü ile harmanlanan bir sentezdir.

2) Dönemler (pratik sınıflama)

3) Sınavda sık gelen eşleştirmeler

1) Nazım birimi: şiirin “tuğlası”

Divan şiirinde anlam, çoğu zaman beyit içinde tamamlanır; beyit iki mısradan oluşur. Bazı türlerde bent (terkib-i bend/terci-i bend) ya da dörtlük (rubai, tuyug) kullanılır. Birimi bilmek, biçimi bulmanın ilk adımıdır.

2) Nazım biçimi–nazım türü farkı

3) Kafiye–redif hızlı hatırlatma

1) Aruz ölçüsünün mantığı

Aruz, heceleri açık (.) ve kapalı (—) oluşlarına göre düzenleyen ölçüdür. Türkçede heceler doğal olarak aruza her zaman uymaz; bu yüzden aruzla yazılan şiirde bazı okuma/uyarlama kuralları vardır. Sınavda aruz kalıbı ezberinden çok, aruzla yazılmış şiirin “klasik söyleyiş” hissini tanıman beklenir.

2) Aruzun Divan şiirindeki işlevi

3) Genel Sınav: aruz sorusu gelirse

1) Mazmun nedir?

Mazmun, Divan şiirinde sık tekrar edilen, çoğu zaman çağrışım zinciri kuran kalıplaşmış imge ve anlam birlikleridir. Mazmunu bilmek, şiiri “şifre çözer gibi” okumayı kolaylaştırır. Mazmunlar tek bir kelime değil; kelimenin taşıdığı kültürel ve edebî çağrışımların toplamıdır.

2) Yaygın mazmun örnekleri (temel)

3) Okuma stratejisi