TYT - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları - Orta Test - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları 1 - 1
Doğru cevap: A
Bir ekosistemde biyokütle piramidinin ters (üreticilerin biyokütlesinin tüketicilerden daha az) olmasının en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
Üreticilerin yaşam süresinin kısa, üretim hızının yüksek olması
B
Ayrıştırıcıların bulunmaması ve organik maddenin birikmesi
C
Enerji aktarım veriminin %100’e yakın olması
D
Üreticilerin trofik düzeyinin tüketicilerden daha yüksek olması
Çözüm
Özellikle sucul ekosistemlerde fitoplankton gibi üreticiler hızlı ürer ve hızlı tüketilir; bu nedenle anlık biyokütleleri düşük kalabilir. Buna rağmen üretim (enerji giriş hızı) yüksektir.
2. soru
TYT - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları - Orta Test - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları 3 - 2
Doğru cevap: A
Bir gölde tarımsal gübre kullanımının artmasıyla alg patlaması gözleniyor ve bir süre sonra balık ölümleri artıyor. Bu olaylar zincirinin temel açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?
A
Nitrat ve fosfat artışıyla ötrofikasyon; ayrıştırıcıların oksijeni tüketmesi
Işık şiddetinin azalmasıyla fotosentezin tamamen durması
Çözüm
Gübrelerle nitrat-fosfat artışı alg çoğalmasını (ötrofikasyon) tetikler. Algler ölünce ayrıştırıcılar organik maddeyi parçalayarak çözünmüş oksijeni azaltır ve balık ölümleri görülür.
3. soru
TYT - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları - Orta Test - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları 4 - 1
Doğru cevap: A
Bir ekosistemde biyokütle piramidinin ters (üreticilerin biyokütlesinin tüketicilerden az) göründüğü durum en olası hangi ekosistemde gözlenir?
A
Okyanuslarda fitoplankton-zooplankton ağırlıklı pelajik ekosistem
B
Ilıman kuşak yaprak döken orman ekosistemi
C
Tropikal yağmur ormanı ekosistemi
D
Tundra ekosistemi
Çözüm
Pelajik ekosistemlerde fitoplanktonun biyokütlesi düşük olsa da üreme hızı yüksektir. Bu hızlı devir nedeniyle anlık biyokütle üreticilerde düşük, tüketicilerde daha yüksek görünebilir.
4. soru
TYT - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları - Orta Test - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları 4 - 3
Doğru cevap: A
Bir besin ağında üst düzey yırtıcıların sayısının azalmasıyla bazı otçul popülasyonların artması ve üretici biyokütlesinin azalması hangi kavramla en iyi açıklanır?
A
Trofi kaskadı
B
Ekolojik niş ayrışması
C
Süksesyon
D
Biyom değişimi
Çözüm
Üst düzey yırtıcılar azalınca otçullar üzerindeki baskı düşer. Otçulların artışı üreticileri daha fazla tüketerek üretici biyokütlesini azaltır; bu zincirleme etki trofi kaskadıdır.
5. soru
TYT - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları - Orta Test - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları 5 - 1
Doğru cevap: A
Bir gölde azot ve fosfor içeren tarımsal gübrelerin birikmesi sonucu aşağıdakilerden hangisi en olası şekilde gerçekleşir?
A
Fitoplankton artışı → çözünmüş oksijen azalması → balık ölümleri
Ayrıştırıcıların azalması → organik madde birikiminin azalması
D
Besin tuzlarının azalması → alg patlaması → suyun berraklaşması
Çözüm
Gübrelerle artan besin tuzları ötrofikasyona yol açar ve alg patlaması görülür. Alglerin ölümü sonrası ayrıştırma artar ve çözünmüş oksijen azalır. Oksijen azalması balık ölümlerine neden olabilir.
6. soru
TYT - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları - Orta Test - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları 5 - 2
Doğru cevap: B
Bir ekosistemdeki biyokütle piramidi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A
Her ekosistemde üreticilerin biyokütlesi tüketicilerden fazladır.
B
Kara ekosistemlerinde biyokütle genellikle üreticilerden üst trofik düzeylere doğru azalır.
C
Biyokütle piramidi, enerji piramidi gibi her zaman tersine çevrilemez.
D
Biyokütle piramidinde trofik düzeyler arasında aktarılan enerji miktarı gösterilir.
Çözüm
Kara ekosistemlerinde üreticiler (bitkiler) genellikle en yüksek biyokütleye sahiptir. Üst trofik düzeylere çıkıldıkça biyokütle azalır. Su ekosistemlerinde ise bazı durumlarda biyokütle piramidi ters olabilir.
7. soru
TYT - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları - Orta Test - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları 5 - 4
Doğru cevap: B
Bir bölgede istilacı bir türün hızla çoğalması aşağıdakilerden hangisine en doğrudan yol açabilir?
A
Yerel türlerin rekabet gücünün artmasına ve popülasyonlarının büyümesine
B
Besin ağında değişimlere ve yerel biyolojik çeşitliliğin azalmasına
C
Toplam tür sayısının her zaman artmasına ve ekosistemin daha kararlı hâle gelmesine
D
Ayrıştırıcıların tamamen ortadan kalkmasına
Çözüm
İstilacı türler kaynaklar için yerel türlerle rekabet ederek onların popülasyonlarını azaltabilir. Bu durum besin ağını değiştirir ve biyolojik çeşitliliği düşürebilir. Ekosistem kararlılığı da olumsuz etkilenebilir.
8. soru
TYT - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları - Orta Test - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları 6 - 3
Doğru cevap: B
Bir ormanda geniş alanlı ağaç kesimi yapıldıktan sonra bölgede yüzey akışı artıyor ve toprak kayması riski yükseliyor. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
Fotosentezin artmasıyla toprak daha sıkı hale gelir.
B
Köklerin toprağı tutma etkisinin azalması ve suyun infiltrasyonunun düşmesi.
C
Ayrıştırıcıların tamamen yok olması ve humusun artması.
D
Toprakta mineral tuzların aniden artması ve buharlaşmanın azalması.
Çözüm
Bitki örtüsü ve kökler toprağı mekanik olarak tutar ve suyun toprağa süzülmesini artırır. Ağaçlar kesilince infiltrasyon azalır, yüzey akışı artar ve erozyon/heyelan riski yükselir.
9. soru
TYT - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları - Orta Test - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları 8 - 1
Doğru cevap: A
Bir ekosistemde biyokütle piramidinin her basamağında bir önceki basamağa göre azalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
Enerji akışının tek yönlü olması ve her trofik düzeyde ısı olarak enerji kaybı yaşanması
B
Üreticilerin sayısının her zaman tüketicilerden fazla olması
C
Ayrıştırıcıların yalnızca ölü üreticileri tüketmesi
D
Trofik düzeyler arasında madde döngüsünün gerçekleşmemesi
Çözüm
Enerji, besin zincirinde tek yönlü akar ve her trofik düzeyde solunum gibi metabolik faaliyetlerle ısı olarak kaybedilir. Bu nedenle üst basamaklara aktarılan enerji azalır ve biyokütle düşer.
10. soru
TYT - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları - Orta Test - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları 8 - 3
Doğru cevap: A
Bir bölgede istilacı bir türün hızla yayılması aşağıdakilerden hangisine en doğrudan yol açabilir?
A
Yerel türlerle rekabetin artması ve biyoçeşitliliğin azalması
B
Enerji piramidinin tabanının yok olması ve üretimin tamamen durması
C
Madde döngülerinin sona ermesi
D
Her zaman avcı türlerin sayısının artması
Çözüm
İstilacı türler kaynakları etkin kullanarak yerel türlerle rekabette üstün gelebilir. Bu durum bazı yerel türlerin azalmasına veya yok olmasına neden olarak biyoçeşitliliği düşürür.
11. soru
TYT - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları - Orta Test - Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre
Sorunları 8 - 5
Doğru cevap: A
Bir ekosistemde biyolojik birikim (biyomagnifikasyon) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A
Zehirli maddelerin trofik düzey yükseldikçe canlıların dokularında daha yüksek derişimde birikmesidir
B
Zehirli maddelerin yalnızca üreticilerde birikmesi ve tüketicilere geçmemesidir
C
Madde döngüleri sayesinde zehirli maddelerin kısa sürede tamamen yok olmasıdır
D
Zehirli maddelerin en fazla ayrıştırıcılarda birikmesi ve üst düzey tüketicilere aktarılmamasıdır
Çözüm
Bazı kalıcı ve yağda çözünen kirleticiler besin zinciri boyunca taşınır. Trofik düzey yükseldikçe bu maddelerin dokulardaki derişimi artar ve en çok üst düzey tüketiciler etkilenir.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: B
Bir gölde tarımsal gübre kaynaklı nitrat ve fosfat yükü artıyor. İlkbaharda fitoplankton patlaması sonrası yaz sonunda gölün derin kısımlarında balık ölümleri görülüyor. Bu olayların temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?
A
Üreticilerin artmasıyla besin zincirinde biyobirikimin hızlanması ve toksinlerin balıklarda birikmesi
B
Alg patlaması sonrası ayrıştırıcıların artan organik maddeyi parçalamak için oksijen tüketmesi ve çözünmüş oksijenin azalması
C
Nitratın denitrifikasyonla hızla uzaklaşması sonucu üretimin düşmesi ve balıkların açlıktan ölmesi
D
Fosfatın çökelerek dibe bağlanmasıyla suyun tampon kapasitesinin artması ve solungaçların tıkanması
Çözüm
Besin tuzlarının artması ötrofikasyona ve alg patlamasına yol açar. Algler öldüğünde ayrıştırıcılar organik maddeyi parçalayarak yoğun O2 tüketir. Derinlerde çözünmüş oksijen düşünce balık ölümleri görülür.
