LGS - Demokratikleşme Çabaları - Orta Test - Demokratikleşme Çabaları 1 - 3
Doğru cevap: A
Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kuruluş amaçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer alır?
A
Ekonomide farklı görüşlerin tartışılmasını sağlamak ve hükümeti denetlemek
B
Halifeliği yeniden kurarak dini otoriteyi güçlendirmek
C
Misak-ı Milli’den vazgeçerek dış politikada geri adım atmak
D
Meclisi kaldırıp ülkeyi tek kişi yönetimine geçirmek
Çözüm
Serbest Cumhuriyet Fırkası, çok partili hayatı denemek ve hükümetin denetlenmesini güçlendirmek amacıyla kurulmuştur. Ayrıca ekonomi politikalarının tartışılmasına ortam sağlaması hedeflenmiştir.
2. soru
LGS - Demokratikleşme Çabaları - Orta Test - Demokratikleşme Çabaları 2 - 5
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kurulma amaçlarından biridir?
A
Meclisi kapatıp yerine danışma kurulu oluşturmak
B
Ekonomide devletçiliği tamamen kaldırmak
C
Demokratik denetimi güçlendirmek ve çok partili hayatı denemek
D
Halifeliği geri getirmek
Çözüm
Serbest Cumhuriyet Fırkası, çok partili hayata geçişi denemek ve yönetimde denetimi artırmak amacıyla kurulmuştur. Böylece farklı görüşlerin Meclis içinde temsil edilmesi hedeflenmiştir.
3. soru
LGS - Demokratikleşme Çabaları - Orta Test - Demokratikleşme Çabaları 2 - 7
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Atatürk’ün “demokratikleşme” anlayışıyla en çok örtüşür?
A
Siyasal katılımı artıracak şekilde farklı görüşlerin mecliste temsil edilmesi
B
Seçimlerin tamamen kaldırılması
C
Yasama yetkisinin padişaha devredilmesi
D
Basın ve düşünce özgürlüğünün sınırlandırılması
Çözüm
Demokratikleşme, halkın yönetime katılımının artması ve farklı görüşlerin temsil edilmesiyle güçlenir. Bu nedenle mecliste farklı görüşlerin yer alması demokratikleşmeyle uyumludur.
4. soru
LGS - Demokratikleşme Çabaları - Orta Test - Demokratikleşme Çabaları 3 - 6
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi, Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki demokratikleşme çabalarının karşılaştığı sorunlardan biri olarak gösterilebilir?
A
Siyasi partilerin kurulmasının tamamen yasaklanması
B
Toplumda inkılaplara yönelik bazı tepkilerin ve rejim karşıtı hareketlerin görülmesi
C
Meclisin hiç açılmaması ve seçim yapılmaması
D
Basın-yayın faaliyetlerinin tamamen durdurulması
Çözüm
İnkılaplara yönelik tepkiler ve rejim karşıtı hareketler, çok partili hayata geçiş denemelerini zorlaştırmıştır. Bu durum demokratikleşme sürecinde güvenlik ve istikrar kaygılarını artırmıştır.
5. soru
LGS - Demokratikleşme Çabaları - Orta Test - Demokratikleşme Çabaları 3 - 7
Doğru cevap: A
Atatürk Dönemi’nde çok partili hayata geçiş denemelerinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Demokratik yönetimi güçlendirmek ve halkın yönetime katılımını artırmak
B
Saltanatı yeniden kurarak yönetimde istikrar sağlamak
C
Ülkeyi federatif bir yapıya dönüştürmek
D
Yasama yetkisini tamamen yürütmeye devretmek
Çözüm
Çok partili hayata geçiş denemeleri, demokrasinin gelişmesi ve farklı görüşlerin Mecliste temsil edilmesi amacıyla yapılmıştır. Saltanatın geri getirilmesi ya da yetkilerin tek elde toplanması hedeflenmemiştir.
6. soru
LGS - Demokratikleşme Çabaları - Orta Test - Demokratikleşme Çabaları 4 - 3
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Atatürk Dönemi’nde demokratikleşme yönünde atılan bir adımdır?
A
Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkının tanınması
B
Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitimde birliğin sağlanması
C
Aşar vergisinin kaldırılması
D
Kapitülasyonların kaldırılması
Çözüm
Kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilmesi, siyasi katılımı genişlettiği için demokratikleşme adımıdır. Diğerleri önemli inkılaplardır ancak doğrudan siyasal haklarla ilgili değildir.
7. soru
LGS - Demokratikleşme Çabaları - Orta Test - Demokratikleşme Çabaları 4 - 5
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Atatürk Dönemi’nde demokratikleşme çabalarının bir göstergesi olarak değerlendirilebilir?
A
Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kurulması
B
Kapitülasyonların kaldırılması
C
Kabotaj Kanunu’nun kabul edilmesi
D
Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun çıkarılması
Çözüm
Serbest Cumhuriyet Fırkası, çok partili hayata geçiş denemesidir. Bu durum siyasal alanda demokratikleşme arayışını gösterir. Diğer seçenekler daha çok ekonomik veya eğitim alanındaki düzenlemelerdir.
8. soru
LGS - Demokratikleşme Çabaları - Orta Test - Demokratikleşme Çabaları 4 - 6
Doğru cevap: B
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın kapatılmasında etkili olan temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?
A
Ekonomide devletçilik ilkesini savunması
B
Cumhuriyet yönetimine karşı isyan ve gericilik hareketleriyle ilişkilendirilmesi
C
Dış politikada Misak-ı Millî’den vazgeçilmesini istemesi
D
Saltanatın geri getirilmesini açıkça savunması
Çözüm
Parti, Şeyh Sait İsyanı gibi olaylar sonrası çıkarılan Takrir-i Sükûn sürecinde kapatılmıştır. Gerekçe, rejim karşıtı ve gerici hareketlerle ilişkilendirilmesidir. Diğer seçenekler tarihsel olarak doğru değildir.
9. soru
LGS - Demokratikleşme Çabaları - Orta Test - Demokratikleşme Çabaları 5 - 1
Doğru cevap: B
Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kısa sürede kapatılmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
Mecliste çoğunluğu elde ederek iktidara gelmesi
B
Rejim karşıtı grupların parti etrafında toplanması ve ortamın gerilmesi
C
Atatürk’ün partiyi baştan itibaren yasaklaması
D
Seçimlerin hiç yapılmaması ve halkın ilgisiz kalması
Çözüm
SCF, çok partili hayata geçiş denemesi olsa da kısa sürede rejim karşıtı çevrelerin etkisine açık hale gelmiştir. Toplumsal gerilim artınca parti kendini feshetmiştir. Bu durum denemenin sürdürülemez olduğunu göstermiştir.
10. soru
LGS - Demokratikleşme Çabaları - Orta Test - Demokratikleşme Çabaları 5 - 2
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyet’in ilk yıllarında çok partili hayata geçiş denemelerinin ortak amacıdır?
A
Milli egemenliği güçlendirmek ve farklı görüşlerin Mecliste temsilini sağlamak
B
Saltanatı yeniden kurmak ve hanedan yönetimine dönmek
C
Savaş ekonomisini sürdürmek ve zorunlu vergileri artırmak
D
Dış politikada manda yönetimini kabul etmek
Çözüm
Çok partili hayata geçiş denemeleri, siyasi katılımı ve denetimi artırmayı hedeflemiştir. Böylece milli egemenliğin güçlenmesi amaçlanmıştır. Diğer seçenekler Cumhuriyetin temel ilkelerine aykırıdır.
11. soru
LGS - Demokratikleşme Çabaları - Orta Test - Demokratikleşme Çabaları 6 - 2
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın kapatılma gerekçeleri arasında yer almıştır?
A
Laiklik ilkesine aykırı faaliyetlere zemin hazırladığı iddiası
B
Saltanatın geri getirilmesini açıkça savunması
C
Misak-ı Millî’den vazgeçilmesini istemesi
D
Cumhuriyet yönetimini kabul etmediğini açıklaması
Çözüm
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, dini duyguların siyasete alet edilmesine zemin hazırladığı gerekçesiyle kapatılmıştır. Kapatılma sürecinde Şeyh Sait İsyanı’nın etkisi de olmuştur.
12. soru
LGS - Demokratikleşme Çabaları - Orta Test - Demokratikleşme Çabaları 6 - 5
Doğru cevap: A
Çok partili hayata geçiş denemelerinin (Terakkiperver ve Serbest Cumhuriyet Fırkaları) başarısız olmasında aşağıdakilerden hangisi etkili olmuştur?
A
Rejim karşıtı grupların bu partiler etrafında toplanması
B
TBMM’nin tamamen kapatılması ve seçimlerin iptal edilmesi
C
Basının tümüyle özgür bırakılması ve denetimin kaldırılması
D
Dış politikada kapitülasyonların yeniden kabul edilmesi
Çözüm
Yeni kurulan partiler kısa sürede rejim karşıtlarının toplandığı alanlara dönüşebilmiştir. Bu durum güvenlik kaygılarını artırmış ve çok partili hayat denemeleri sürdürülememiştir.
