Denge stratejisi, uluslararası sistemde bir devletin tek başına aşırı güçlenmesini engellemek için devletlerin ittifak kurma, tarafsız kalma, yakınlaşma veya uzaklaşma gibi araçlarla güç dağılımını “kabul edilebilir” seviyede tutma çabasıdır.

Bu dönem, Avrupa merkezli sistemin küreselleşmeye başladığı; Osmanlı, Rusya, Avusturya-Macaristan, Britanya, Fransa ve (1871 sonrası) Almanya gibi güçlerin hem Avrupa’da hem sömürgelerde rekabet ettiği bir zaman aralığıdır.

1774’te Osmanlı-Rus Savaşı’nın sonunda imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması, Rusya’ya Karadeniz’e açılma ve Osmanlı iç işlerinde nüfuz kurma imkanları sağlayarak güç dengesini Osmanlı aleyhine değiştirdi.

Doğu Sorunu, Osmanlı Devleti’nin askerî ve ekonomik gücü zayıfladıkça, topraklarının ve stratejik bölgelerinin kim tarafından kontrol edileceği sorusudur. Bu soru, dengeleri bozabilecek kadar büyük olduğu için büyük güçler bazen Osmanlı’yı ayakta tutmayı, bazen de parçalamayı tercih etti.