Ekosistem · 1. Sayfa 1.sayfa
Ekosistem · 1. Sayfa
Ekosisteme giriş
Ekosistem; belirli bir alandaki canlı toplulukları (biyotik) ile cansız çevrenin (abiyotik) karşılıklı etkileşimlerinden oluşan bütündür. Ekosistemde enerji akar, madde döngü yapar.
Canlılar; çevreyi değiştirir, çevre de canlıların yaşama, büyüme ve üreme başarısını belirler. Bu karşılıklı etkileşim ekolojinin merkezindedir.
Ekosistemin temel bileşenleri
Ekosistemi anlamanın pratik yolu üç parçaya ayırmaktır: enerji kaynağı (çoğunlukla Güneş), madde havuzları (su, karbon, azot vb.) ve organizma grupları (üreticiler, tüketiciler, ayrıştırıcılar).
Ekosistemlerin sınırı keskin değildir; ancak inceleme için sınır çizilir (ör. bir göl, bir orman parçası, bir tarla).
Anahtar kavramlar
Habitat: Canlının yaşadığı yer. Niş: Canlının ekosistemdeki rolü (beslenme, rekabet, enerji/madde akışındaki yeri).
Biyoçeşitlilik: Tür çeşitliliği, genetik çeşitlilik ve ekosistem çeşitliliği birlikte değerlendirilir.
Ekosistem · 2. Sayfa 2.sayfa
Ekosistem · 2. Sayfa
Abiyotik faktörler
Abiyotik (cansız) faktörler ekosistemin fiziksel/kimyasal koşullarıdır. Sıcaklık, ışık, su, pH, tuzluluk, rüzgâr, toprak yapısı ve mineral içeriği gibi değişkenler canlıların dağılışını belirler.
Her canlı, bu faktörler için tolerans aralığına sahiptir. Aralığın dışına çıkıldığında stres artar; büyüme yavaşlar veya ölüm görülür.
Biyotik faktörler
Biyotik faktörler canlıların birbirini etkilemesidir: rekabet, av-avcı ilişkisi, parazitlik, mutualizm gibi.
Bir türün ekosistemdeki etkisi yalnız sayısına bağlı değildir; bazı türler kilit tür olarak ekosistemin yapısını orantısız biçimde belirler.
Sınırlayıcı faktör ve minimum yasası
Bir popülasyonun büyümesini tek bir “en az bulunan” kaynak sınırlayabilir. Bu fikir, tarımda gübrelemeden, göllerde plankton artışına kadar birçok olayı açıklar.
Örnek: Işık bol olsa bile azot çok düşükse bitkisel üretim sınırlı kalabilir.