Jeopolitik; bir ülkenin coğrafi özelliklerinin (konum, yer şekilleri, iklim, kaynaklar, ulaşım) siyasi, ekonomik ve askerî güç üzerindeki etkisini inceler.

Türkiye’nin jeopolitik konumu; kıtaların, denizlerin, boğazların ve geçiş hatlarının kesişiminde bulunması nedeniyle Genel Sınav’de sık sorulur.

Mutlak konum: enlem–boylam. Göreli konum: komşular, denizler, boğazlar, koridorlar.

• Kıtalar arası köprü
• Boğazlara sahip olma
• Koridor kesişimi
• Kriz kuşaklarına yakınlık

Türkiye; Karadeniz, Ege ve Akdeniz havzalarını aynı anda etkileyen bir konumdadır.

Dar geçitler jeopolitikte şişe boynu etkisi yaratır.

• Karadeniz: hinterland dar
• Ege: doğal limanlar
• Akdeniz: geniş ovalar ve turizm

Türkiye aynı anda birden çok bölgeye yakındır; bu hem fırsat hem risk doğurur.

Komşu çeşitliliği, çok yönlü ilişki ve ticaret ağlarını zorunlu kılar.

Ulaşım süresi, maliyet ve ağ bağlantıları da yakınlığı belirler.

Dağların uzanışı, kıyı–iç kesim bağlantısını sınırlar; geçitler stratejik olur.

Orta kuşak: tarım ve turizm çeşitliliği → ekonomik esneklik.

Afet riski, altyapı sürekliliği ve lojistik güvenliği açısından jeopolitik boyut taşır.

Limanlar, sanayi kuşakları ve kavşaklar nüfusu çeker.

• çok modlu taşımacılık
• hinterland genişlemesi
• hizmet sektörü

Transit konum, lojistik ve tedarik zincirinde katma değer fırsatı sağlar.