Ekoloji; canlıların birbirleriyle ve yaşadıkları çevreyle kurdukları ilişkileri inceleyen bilim dalıdır. Canlılar tek başına değil, sürekli etkileşim içindeki bir sistemin parçası olarak yaşar.

Ekolojik inceleme, küçükten büyüğe farklı örgütlenme basamaklarında yapılır. Her basamakta yeni özellikler ortaya çıkar (bütün, parçaların toplamından fazladır).

• Birey → tek bir canlı
• Popülasyon → aynı tür bireyler topluluğu (belirli yer ve zamanda)
• Komünite (Topluluk) → aynı alandaki farklı türlerin bütünü
• Ekosistem → komünite + abiyotik çevre
• Biyom → benzer iklim ve baskın bitki örtüsüne sahip büyük ekosistem kuşağı
• Biyosfer → Dünya üzerindeki tüm yaşam alanı

Abiyotik faktörler canlı olmayan çevre koşullarıdır ve canlıların dağılışını belirler. Bir türün tolerans aralığı dışına çıkıldığında yaşam zorlaşır.

• Işık: Fotosentez hızı, fotoperiyot (çiçeklenme), günlük/ mevsimsel ritimler.
• Sıcaklık: Enzimlerin çalışma aralığı; endoterm–ektoterm canlılarda farklı stratejiler.
• Su: Ozmotik denge, terleme, stomaların açılıp kapanması.
• Toprak: pH, mineral içerik, tuzluluk, doku (kumlu–killi).
• Gazlar: O₂ ve CO₂ oranı; sucul ortamda çözünmüş oksijen.
• Basınç ve rüzgâr: Transpirasyon, tohum dağılımı, buharlaşma.

Biyotik faktörler canlıların birbirini etkilemesidir. Bu etkileşimler; besin ilişkileri, rekabet ve simbiyoz gibi başlıklarda incelenir.

Canlılar enerjiyi besinlerle alır ve aktarır. Besin zinciri tek bir yol gösterirken, besin ağı çoklu bağlantıları içerir ve gerçeğe daha yakındır.

• Üreticiler: Işığı/kimyasal enerjiyi organik maddeye çevirir (ototroflar).
• Tüketiciler: Organik maddeyi hazır alır (heterotroflar).
• Ayrıştırıcılar: Ölü organik maddeleri inorganik bileşiklere çevirir (mantar, bakteri).
• Trofi düzeyi: Canlının beslenme basamağı.