1. bölüm
Canlılar ve Çevre 1.sayfa
Lise • TYT • AYT
Canlılar ve Çevre
1. sayfa
Ekolojiye Giriş: Canlı–Çevre Etkileşimi
Ekoloji; canlıların birbirleriyle ve yaşadıkları çevreyle kurdukları ilişkileri inceleyen bilim dalıdır. Canlılar tek başına değil, sürekli etkileşim içindeki bir sistemin parçası olarak yaşar.
Temel Terimler
- Çevre: Canlının yaşadığı ve etkilendiği tüm biyotik + abiyotik koşullar.
- Habitat: Bir türün doğal yaşam alanı.
- Niş: Türün ekosistemdeki “rolü”; besin, barınma, zamanlama ve etkileşimlerin toplamı.
- Ekosistem: Biyotik ve abiyotik unsurların madde–enerji alışverişi yaptığı sistem.
Düşün
Aynı habitatta yaşayan iki tür, farklı nişlere sahip olabilir. Örnek: Aynı ağaçta yaşayan bir kuş ile böcek, kaynakları farklı kullanır.
2. bölüm
Canlılar ve Çevre 2.sayfa
Lise • TYT • AYT
Canlılar ve Çevre
2. sayfa
Ekolojik Örgütlenme Basamakları
Ekolojik inceleme, küçükten büyüğe farklı örgütlenme basamaklarında yapılır. Her basamakta yeni özellikler ortaya çıkar (bütün, parçaların toplamından fazladır).
- Birey → tek bir canlı
- Popülasyon → aynı tür bireyler topluluğu (belirli yer ve zamanda)
- Komünite (Topluluk) → aynı alandaki farklı türlerin bütünü
- Ekosistem → komünite + abiyotik çevre
- Biyom → benzer iklim ve baskın bitki örtüsüne sahip büyük ekosistem kuşağı
- Biyosfer → Dünya üzerindeki tüm yaşam alanı
Sınav İpucu
TYT’de basamak sıralaması ve tanımlar; AYT’de basamaklar arası etkileşim (enerji akışı, madde döngüsü) daha çok sorgulanır.