Kümeler testleri; küme kavramını, eleman, alt küme, boş küme, birleşim, kesişim, fark ve tümleme işlemlerini pekiştirir. Sorularda sembolleri doğru okumak ve Venn şeması kullanmak çözümü kolaylaştırır.
Küme İşlemleri
Birleşim iki kümedeki tüm elemanları, kesişim ortak elemanları, fark ise bir kümede olup diğerinde olmayan elemanları gösterir. Tümleme, evrensel kümede olup verilen kümede olmayan elemanlardan oluşur.
Alt Küme ve Eleman Sayısı
n elemanlı bir kümenin alt küme sayısı 2 üzeri n'dir. Öz alt küme sayısı ise bu değerin bir eksiğidir. Problem sorularında eleman sayıları dikkatle ayrılmalıdır.
Verilen kümelerin eleman sayıları: | A | = 10 | B | = 7 | A ∩ B | = 3 Birleşimin eleman sayısı için kullanılan kural: | A ∪ B | = | A | + | B | - | A ∩ B | Değerleri yerine yazalım: | A ∪ B | = 10 + 7 - 3 İşlemi yapalım: | A ∪ B | = 14 Sonuç olarak doğru seçenek: B
Çözüm: Verilen kümelerin eleman sayıları: | A | = 10 | B | = 7 | A ∩ B | = 3 Birleşimin eleman sayısı için kullanılan kural: | A ∪ B | = | A | + | B | - | A ∩ B | Değerleri yerine yazalım: | A ∪ B | = 10 + 7 - 3 İşlemi yapalım: | A ∪ B | = 14 Sonuç olarak doğru seçenek: B
Verilen kümelerin eleman sayıları:
Birleşimin eleman sayısı için kullanılan kural:
Değerleri yerine yazalım:
İşlemi yapalım:
Sonuç olarak doğru seçenek:
2. SoruÇoktan Seçmeli
Sonlu bir evrensel küme ve altkümeler , , için aşağıdakiler veriliyor:
, ,
, ,
Buna göre kaçtır?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: C
Önce ikili kesişimleri, birleşim formülünden bulalım: | A ∩ B | = | A | + | B | - | A ∪ B | = 40 + 35 - 60 = 15 | B ∩ C | = | B | + | C | - | B ∪ C | = 35 + 30 - 55 = 10 | C ∩ A | = | C | + | A | - | C ∪ A | = 30 + 40 - 58 = 12 Üçlü kesişimi bir değişkenle gösterelim: x = | A ∩ B ∩ C | Dahil etme-çıkarma (inclusion-exclusion) ile üçlü birleşimin eleman sayısı: | A ∪ B ∪ C | = | A | + | B | + | C | - | A ∩ B | - | B ∩ C | - | C ∩ A | + | A ∩ B ∩ C | | A ∪ B ∪ C | = 40 + 35 + 30 - 15 - 10 - 12 + x = 68 + x Verilen tamamlayanın (birleşimin tümleyeni) eleman sayısı: | ( A ∪ B ∪ C ) c | = 8 Buradan evrensel kümenin eleman sayısı: | U | = | A ∪ B ∪ C | + | ( A ∪ B ∪ C ) c | = ( 68 + x ) + 8 = 76 + x Burada kritik nokta: |U| verilmediği için bu denklem tek başına x değerini belirlemez. Sadece olası aralığı bulabiliriz. Örneğin ikili kesişimlerin “sadece ikili” kısımları negatif olamaz: | B ∩ C | - | A ∩ B ∩ C | = 10 - x ≥ 0 x ≤ 10 Benzer şekilde: x ≤ 15 x ≤ 12 Ayrıca kesişim sayısı negatif olamayacağı için: x ≥ 0 Dolayısıyla mümkün değerler: 0 ≤ x ≤ 10 Sonuç ( şıkkıC1300 kontrolü): Verilen bilgilerle | A ∩ B ∩ C | tek bir değere zorlanmıyor; birden fazla değer mümkün olduğundan şıkkıC1431nın kesin doğru olduğunu söyleyemeyiz. Eğer soruda ayrıca | U | = 80 gibi bir bilgi olsaydı, o zaman | A ∪ B ∪ C | = | U | - 8 = 72 olur ve 68 + x = 72 x = 4 bulunurdu; bu durumda doğru seçenek C1632 olurdu.
Çözüm: Önce ikili kesişimleri, birleşim formülünden bulalım: | A ∩ B | = | A | + | B | - | A ∪ B | = 40 + 35 - 60 = 15 | B ∩ C | = | B | + | C | - | B ∪ C | = 35 + 30 - 55 = 10 | C ∩ A | = | C | + | A | - | C ∪ A | = 30 + 40 - 58 = 12 Üçlü kesişimi bir değişkenle gösterelim: x = | A ∩ B ∩ C | Dahil etme-çıkarma (inclusion-exclusion) ile üçlü birleşimin eleman sayısı: | A ∪ B ∪ C | = | A | + | B | + | C | - | A ∩ B | - | B ∩ C | - | C ∩ A | + | A ∩ B ∩ C | | A ∪ B ∪ C | = 40 + 35 + 30 - 15 - 10 - 12 + x = 68 + x Verilen tamamlayanın (birleşimin tümleyeni) eleman sayısı: | ( A ∪ B ∪ C ) c | = 8 Buradan evrensel kümenin eleman sayısı: | U | = | A ∪ B ∪ C | + | ( A ∪ B ∪ C ) c | = ( 68 + x ) + 8 = 76 + x Burada kritik nokta: |U| verilmediği için bu denklem tek başına x değerini belirlemez. Sadece olası aralığı bulabiliriz. Örneğin ikili kesişimlerin “sadece ikili” kısımları negatif olamaz: | B ∩ C | - | A ∩ B ∩ C | = 10 - x ≥ 0 x ≤ 10 Benzer şekilde: x ≤ 15 x ≤ 12 Ayrıca kesişim sayısı negatif olamayacağı için: x ≥ 0 Dolayısıyla mümkün değerler: 0 ≤ x ≤ 10 Sonuç ( şıkkıC1300 kontrolü): Verilen bilgilerle | A ∩ B ∩ C | tek bir değere zorlanmıyor; birden fazla değer mümkün olduğundan şıkkıC1431nın kesin doğru olduğunu söyleyemeyiz. Eğer soruda ayrıca | U | = 80 gibi bir bilgi olsaydı, o zaman | A ∪ B ∪ C | = | U | - 8 = 72 olur ve 68 + x = 72 x = 4 bulunurdu; bu durumda doğru seçenek C1632 olurdu.
Önce ikili kesişimleri, birleşim formülünden bulalım:
Üçlü kesişimi bir değişkenle gösterelim:
Dahil etme-çıkarma (inclusion-exclusion) ile üçlü birleşimin eleman sayısı:
Verilen tamamlayanın (birleşimin tümleyeni) eleman sayısı:
Buradan evrensel kümenin eleman sayısı:
Burada kritik nokta: |U| verilmediği için bu denklem tek başına değerini belirlemez. Sadece olası aralığı bulabiliriz.
Örneğin ikili kesişimlerin “sadece ikili” kısımları negatif olamaz:
Benzer şekilde:
Ayrıca kesişim sayısı negatif olamayacağı için:
Dolayısıyla mümkün değerler:
Sonuç ( şıkkıC4971 kontrolü): Verilen bilgilerle tek bir değere zorlanmıyor; birden fazla değer mümkün olduğundan şıkkıC5248nın kesin doğru olduğunu söyleyemeyiz.
Eğer soruda ayrıca
gibi bir bilgi olsaydı, o zaman
olur ve
bulunurdu; bu durumda doğru seçenek C6046 olurdu.
3. SoruÇoktan Seçmeli
Aşağıdaki bilgiler veriliyor:
Buna göre kaçtır?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: D
Önce şık A (16) doğru mu kontrol edelim. İki kümenin birleşiminin eleman sayısı için temel kural: n ( A ∪ B ) = n ( A ) + n ( B ) − n ( A ∩ B ) Verilen değerleri yerine yazalım: n ( A ∪ B ) = 12 + 9 − 5 İşlemi yapalım: n ( A ∪ B ) = 16 Sonuç 16 olduğuna göre doğru seçenek D301 ’dır.
Çözüm: Önce şık A (16) doğru mu kontrol edelim. İki kümenin birleşiminin eleman sayısı için temel kural: n ( A ∪ B ) = n ( A ) + n ( B ) − n ( A ∩ B ) Verilen değerleri yerine yazalım: n ( A ∪ B ) = 12 + 9 − 5 İşlemi yapalım: n ( A ∪ B ) = 16 Sonuç 16 olduğuna göre doğru seçenek D301 ’dır.
Önce şık A (16) doğru mu kontrol edelim. İki kümenin birleşiminin eleman sayısı için temel kural:
Verilen değerleri yerine yazalım:
İşlemi yapalım:
Sonuç 16 olduğuna göre doğru seçenek A’dır.
4. SoruÇoktan Seçmeli
Aşağıdaki kümeler veriliyor:
kümesi aşağıdakilerden hangisidir?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: A
1) Doğru şık kontrolü: Kesişim, iki kümede de ortak olan elemanlardan oluşur. Verilen kümelerden ortak elemanlar 3, 4 ve 5 olduğu için doğru cevap A şıkkıdır. 2) Verilen kümeleri yazalım: A = { 1, 2, 3, 4, 5 } B = { 3, 4, 5, 6 } 3) Kesişim tanımı: Her iki kümede ortak olan elemanları seçeriz (hem A içinde hem B içinde olmalı). A ∩ B 4) Ortak elemanları belirleyelim: - 3, A kümesinde var ve B kümesinde var. - 4, A kümesinde var ve B kümesinde var. - 5, A kümesinde var ve B kümesinde var. - 1 ve 2 sadece A'da, 6 sadece B'de olduğundan kesişime girmez. 5) Sonuç: A ∩ B = { 3, 4, 5 } Bu sonuç A şıkkı ile aynıdır.
Çözüm: 1) Doğru şık kontrolü: Kesişim, iki kümede de ortak olan elemanlardan oluşur. Verilen kümelerden ortak elemanlar 3, 4 ve 5 olduğu için doğru cevap A şıkkıdır. 2) Verilen kümeleri yazalım: A = { 1, 2, 3, 4, 5 } B = { 3, 4, 5, 6 } 3) Kesişim tanımı: Her iki kümede ortak olan elemanları seçeriz (hem A içinde hem B içinde olmalı). A ∩ B 4) Ortak elemanları belirleyelim: - 3, A kümesinde var ve B kümesinde var. - 4, A kümesinde var ve B kümesinde var. - 5, A kümesinde var ve B kümesinde var. - 1 ve 2 sadece A'da, 6 sadece B'de olduğundan kesişime girmez. 5) Sonuç: A ∩ B = { 3, 4, 5 } Bu sonuç A şıkkı ile aynıdır.
1) Doğru şık kontrolü: Kesişim, iki kümede de ortak olan elemanlardan oluşur. Verilen kümelerden ortak elemanlar 3, 4 ve 5 olduğu için doğru cevap A şıkkıdır.
2) Verilen kümeleri yazalım:
3) Kesişim tanımı: Her iki kümede ortak olan elemanları seçeriz (hem A içinde hem B içinde olmalı).
4) Ortak elemanları belirleyelim:
- 3, A kümesinde var ve B kümesinde var.
- 4, A kümesinde var ve B kümesinde var.
- 5, A kümesinde var ve B kümesinde var.
- 1 ve 2 sadece A'da, 6 sadece B'de olduğundan kesişime girmez.
5) Sonuç:
Bu sonuç A şıkkı ile aynıdır.
5. SoruÇoktan Seçmeli
Aşağıdaki kümeler veriliyor:
değeri kaçtır?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: B
Verilen kümeler: A = { 1, 2, 3, 4 } B = { 3, 4, 5 } Önce fark kümelerini bulalım: Birinci kümede olup ikinci kümede olmayan elemanlar: A ∖ B = { 1, 2 } İkinci kümede olup birinci kümede olmayan elemanlar: B ∖ A = { 5 } Şimdi bu iki fark kümesinin birleşimini alalım: ( A ∖ B ) ∪ ( B ∖ A ) = { 1, 2, 5 } Bu kümenin eleman sayısı: n ( ( A ∖ B ) ∪ ( B ∖ A ) ) = 3 Dolayısıyla doğru seçenek: B
Çözüm: Verilen kümeler: A = { 1, 2, 3, 4 } B = { 3, 4, 5 } Önce fark kümelerini bulalım: Birinci kümede olup ikinci kümede olmayan elemanlar: A ∖ B = { 1, 2 } İkinci kümede olup birinci kümede olmayan elemanlar: B ∖ A = { 5 } Şimdi bu iki fark kümesinin birleşimini alalım: ( A ∖ B ) ∪ ( B ∖ A ) = { 1, 2, 5 } Bu kümenin eleman sayısı: n ( ( A ∖ B ) ∪ ( B ∖ A ) ) = 3 Dolayısıyla doğru seçenek: B
Verilen kümeler:
Önce fark kümelerini bulalım:
Birinci kümede olup ikinci kümede olmayan elemanlar:
İkinci kümede olup birinci kümede olmayan elemanlar:
Şimdi bu iki fark kümesinin birleşimini alalım:
Bu kümenin eleman sayısı:
Dolayısıyla doğru seçenek:
6. SoruÇoktan Seçmeli
Evrensel küme içinde tanımlı , , kümeleri için aşağıdaki bilgiler veriliyor:
Buna göre kaçtır?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: C
Önce birleşim için kapsama-dışlama (inclusion-exclusion) formülünü kullanacağız. | A ∪ B ∪ C | = | A | + | B | + | C | − | A ∩ B | − | A ∩ C | − | B ∩ C | + | A ∩ B ∩ C | Verilen değerleri formülde yerine yazalım. 57 = 34 + 29 + 25 − 15 − 12 − 10 + | A ∩ B ∩ C | Önce toplama-çıkarma kısmını hesaplayalım. 34 + 29 + 25 = 88 15 + 12 + 10 = 37 57 = 88 − 37 + | A ∩ B ∩ C | 57 = 51 + | A ∩ B ∩ C | Buradan ortak üçlü kesişimi yalnız bırakalım. | A ∩ B ∩ C | = 57 − 51 = 6 Sonuç: Doğru cevap C şıkkıdır. | A ∩ B ∩ C | = 6
Çözüm: Önce birleşim için kapsama-dışlama (inclusion-exclusion) formülünü kullanacağız. | A ∪ B ∪ C | = | A | + | B | + | C | − | A ∩ B | − | A ∩ C | − | B ∩ C | + | A ∩ B ∩ C | Verilen değerleri formülde yerine yazalım. 57 = 34 + 29 + 25 − 15 − 12 − 10 + | A ∩ B ∩ C | Önce toplama-çıkarma kısmını hesaplayalım. 34 + 29 + 25 = 88 15 + 12 + 10 = 37 57 = 88 − 37 + | A ∩ B ∩ C | 57 = 51 + | A ∩ B ∩ C | Buradan ortak üçlü kesişimi yalnız bırakalım. | A ∩ B ∩ C | = 57 − 51 = 6 Sonuç: Doğru cevap C şıkkıdır. | A ∩ B ∩ C | = 6
Önce birleşim için kapsama-dışlama (inclusion-exclusion) formülünü kullanacağız.
Verilen değerleri formülde yerine yazalım.
Önce toplama-çıkarma kısmını hesaplayalım.
Buradan ortak üçlü kesişimi yalnız bırakalım.
Sonuç: Doğru cevap C şıkkıdır.
7. SoruÇoktan Seçmeli
Aşağıda verilen bilgilere göre isteneni bulunuz:
, ,
kaçtır?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: D
Birleşim eleman sayısı için kapsama-dışlama kuralını kullanırız. Kural: | A ∪ B | = | A | + | B | − | A ∩ B | Verilen değerleri yerine yazalım: | A ∪ B | = 18 + 15 − 7 İşlemi yapalım: | A ∪ B | = 26 Sonuç 26 olduğundan doğru seçenek D255 'dir.
Çözüm: Birleşim eleman sayısı için kapsama-dışlama kuralını kullanırız. Kural: | A ∪ B | = | A | + | B | − | A ∩ B | Verilen değerleri yerine yazalım: | A ∪ B | = 18 + 15 − 7 İşlemi yapalım: | A ∪ B | = 26 Sonuç 26 olduğundan doğru seçenek D255 'dir.
Birleşim eleman sayısı için kapsama-dışlama kuralını kullanırız.
Kural:
Verilen değerleri yerine yazalım:
İşlemi yapalım:
Sonuç 26 olduğundan doğru seçenek B'dir.
8. SoruÇoktan Seçmeli
kümeleri aynı evrensel kümenin alt kümeleri olsun.
kaçtır?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: A
İstenen küme ifadesini parçalayalım: ( A c ∩ B ) ∪ ( C ∖ A ) Birinci parça: A c ∩ B = B ∖ A Bu parçanın eleman sayısı: | B ∖ A | = | B | - | A ∩ B | = 28 - 15 = 13 İkinci parça: C ∖ A Bu parçanın eleman sayısı: | C ∖ A | = | C | - | A ∩ C | = 22 - 12 = 10 Şimdi birleşimin eleman sayısı için kesişimi bulalım: ( B ∖ A ) ∩ ( C ∖ A ) = ( B ∩ C ) ∖ A Bu kesişimin eleman sayısı: | ( B ∩ C ) ∖ A | = | B ∩ C | - | A ∩ B ∩ C | = 10 - 6 = 4 Birleşim formülü: | X ∪ Y | = | X | + | Y | - | X ∩ Y | Burada: X = B ∖ A Y = C ∖ A Sonuç: | ( A c ∩ B ) ∪ ( C ∖ A ) | = 13 + 10 - 4 = 19 Doğru seçenek kontrolü: 19 Bu nedenle doğru cevap A800 ’dir.
Çözüm: İstenen küme ifadesini parçalayalım: ( A c ∩ B ) ∪ ( C ∖ A ) Birinci parça: A c ∩ B = B ∖ A Bu parçanın eleman sayısı: | B ∖ A | = | B | - | A ∩ B | = 28 - 15 = 13 İkinci parça: C ∖ A Bu parçanın eleman sayısı: | C ∖ A | = | C | - | A ∩ C | = 22 - 12 = 10 Şimdi birleşimin eleman sayısı için kesişimi bulalım: ( B ∖ A ) ∩ ( C ∖ A ) = ( B ∩ C ) ∖ A Bu kesişimin eleman sayısı: | ( B ∩ C ) ∖ A | = | B ∩ C | - | A ∩ B ∩ C | = 10 - 6 = 4 Birleşim formülü: | X ∪ Y | = | X | + | Y | - | X ∩ Y | Burada: X = B ∖ A Y = C ∖ A Sonuç: | ( A c ∩ B ) ∪ ( C ∖ A ) | = 13 + 10 - 4 = 19 Doğru seçenek kontrolü: 19 Bu nedenle doğru cevap A800 ’dir.
İstenen küme ifadesini parçalayalım:
Birinci parça:
Bu parçanın eleman sayısı:
İkinci parça:
Bu parçanın eleman sayısı:
Şimdi birleşimin eleman sayısı için kesişimi bulalım:
Bu kesişimin eleman sayısı:
Birleşim formülü:
Burada:
Sonuç:
Doğru seçenek kontrolü:
Bu nedenle doğru cevap B’dir.
9. SoruÇoktan Seçmeli
ve kümeleri veriliyor.
değeri kaçtır?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: B
Verilen kümeleri yazalım: A = 1, 2, 3, 4 B = 3, 4, 5, 6 Kesişim, iki kümede de ortak olan elemanlardan oluşur. Ortak elemanları belirleyelim: A ∩ B = 3, 4 Şimdi bu kümenin eleman sayısını (kardinalitesini) bulalım: | A ∩ B | = 2 Sonuç: Doğru cevap B şıkkıdır.
Çözüm: Verilen kümeleri yazalım: A = 1, 2, 3, 4 B = 3, 4, 5, 6 Kesişim, iki kümede de ortak olan elemanlardan oluşur. Ortak elemanları belirleyelim: A ∩ B = 3, 4 Şimdi bu kümenin eleman sayısını (kardinalitesini) bulalım: | A ∩ B | = 2 Sonuç: Doğru cevap B şıkkıdır.
Verilen kümeleri yazalım:
Kesişim, iki kümede de ortak olan elemanlardan oluşur. Ortak elemanları belirleyelim:
Şimdi bu kümenin eleman sayısını (kardinalitesini) bulalım:
Sonuç: Doğru cevap B şıkkıdır.
10. SoruÇoktan Seçmeli
Aşağıdaki kümeler veriliyor:
Buna göre kümesi hangisidir?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: C
Verilen kümeler: A = 1, 2, 3, 4, 5 B = 3, 4, 5, 6 Küme farkı, birinci kümede olup ikinci kümede olmayan elemanlardan oluşur: A \ B = x | x ∈ A ∧ x ∉ B Önce ortak (çıkarılacak) elemanları belirleyelim. A ve B’nin ortak elemanları: 3, 4, 5 Bu elemanları A kümesinden çıkarınca geriye kalan elemanlar: A \ B = 1, 2 Sonuç: Doğru cevap şıkkı C’dır.
Çözüm: Verilen kümeler: A = 1, 2, 3, 4, 5 B = 3, 4, 5, 6 Küme farkı, birinci kümede olup ikinci kümede olmayan elemanlardan oluşur: A \ B = x | x ∈ A ∧ x ∉ B Önce ortak (çıkarılacak) elemanları belirleyelim. A ve B’nin ortak elemanları: 3, 4, 5 Bu elemanları A kümesinden çıkarınca geriye kalan elemanlar: A \ B = 1, 2 Sonuç: Doğru cevap şıkkı C’dır.
Verilen kümeler:
Küme farkı, birinci kümede olup ikinci kümede olmayan elemanlardan oluşur:
Önce ortak (çıkarılacak) elemanları belirleyelim. A ve B’nin ortak elemanları:
Bu elemanları A kümesinden çıkarınca geriye kalan elemanlar:
Sonuç: Doğru cevap şıkkı C’dır.
Kümeler Testleri Hakkında Sık Sorulanlar
Kesişim nedir?
İki kümede ortak bulunan elemanların oluşturduğu kümedir.
Birleşim nedir?
İki kümeden en az birinde bulunan tüm elemanların oluşturduğu kümedir.
n elemanlı kümenin kaç alt kümesi vardır?
n elemanlı bir kümenin 2 üzeri n tane alt kümesi vardır.