10. Sınıf Matematik

10. Sınıf Matematik Polinomlar Testleri

Polinomlar konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

Polinomları derece, katsayı ve işlemlerle öğren

Polinomlar konusu, değişkenlerin doğal sayı kuvvetleriyle oluşturulan cebirsel ifadeleri incelemeyi öğretir.

Bu çalışma; polinomun derecesini, katsayılarını, sabit terimini, polinomlarda işlemleri, değer bulmayı ve bölme ilişkilerini pekiştirir.

Bu konuyu çalışırken kazanacağın beceriler

  • Polinomun derece ve katsayılarını belirler.
  • Polinomlarda toplama, çıkarma ve çarpma yapar.
  • Bir polinomun belirli bir değerdeki sonucunu hesaplar.
  • Polinom bölmesi ve kalan ilişkisini yorumlar.

Sık karıştırılan noktalar

Polinomda değişkenin kuvvetleri negatif veya kesirli olamaz. Sıfır katsayılı terimler dereceyi belirlemez.

Verimli çalışma yolu

Önce terimleri büyük kuvvetten küçüğe sırala, sonra benzer terimleri birleştir ve dereceyi kontrol et.

2. Test

10. Sınıf Matematik Polinomlar Testleri

Polinomlar konusu 2. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki koşulları sağlayan birP polinomu veriliyor:

  • P(1)=2
  • P(2)=3
  • P(3)=4
  • P(4)=5
  • P(5)=6

P(x) polinomunun (x1)(x2)(x3)(x4)(x5) ile bölümünden kalan aşağıdakilerden hangisidir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

1) Cevap kontrolü Verilen koşullara göre kalan polinomun (derecesi 5’ten küçük) değerleri P ( 1 ) = 2 P ( 2 ) = 3 P ( 3 ) = 4 P ( 4 ) = 5 P ( 5 ) = 6 Bu değerleri sağlayan kalan x + 1 olur; dolayısıyla doğru seçenek D202 ’dir. 2) Bölme algoritmasıyla kalan fikri Şu böleni tanımlayalım: D ( x ) = ( x − 1 ) ( x − 2 ) ( x − 3 ) ( x − 4 ) ( x − 5 ) Polinom bölmesine göre P ( x ) = D ( x ) ⋅ K ( x ) + R ( x ) olacak şekilde bir K ( x ) ve derecece deg ( R ) < 5 olan tek bir R ( x ) vardır (kalan tektir). 3) Kalanın değerlerini bulma Bölenin kökleri 1, 2, 3, 4, 5 olduğu için her a ∈ { 1, 2, 3, 4, 5 } için D ( a ) = 0 olur. O hâlde bölme eşitliğinde P ( a ) = R ( a ) elde edilir. Yani R ( 1 ) = 2 R ( 2 ) = 3 R ( 3 ) = 4 R ( 4 ) = 5 R ( 5 ) = 6 4) Aday kalanı bulma (örüntü) Verilen değerler R ( 1 ) = 1 + 1 R ( 2 ) = 2 + 1 R ( 3 ) = 3 + 1 şeklinde gidiyor. Bu da kalan için güçlü bir aday verir: R ( x ) = x + 1 5) Adayın gerçekten kalan olduğunu ispat Şu polinomu tanımlayalım: Q ( x ) = P ( x ) − ( x + 1 ) Verilenlere göre Q ( 1 ) = P ( 1 ) − ( 1 + 1 ) = 0 Q ( 2 ) = P ( 2 ) − ( 2 + 1 ) = 0 Q ( 3 ) = P ( 3 ) − ( 3 + 1 ) = 0 Q ( 4 ) = P ( 4 ) − ( 4 + 1 ) = 0 Q ( 5 ) = P ( 5 ) − ( 5 + 1 ) = 0 Yani Q ( x ) polinomunun kökleri 1, 2, 3, 4, 5 olur. Bu nedenle ( x − 1 ) ( x − 2 ) ( x − 3 ) ( x − 4 ) ( x − 5 ) ifadesi Q ( x ) yi böler. Dolayısıyla P ( x ) nin bu bölenle bölümünden kalan gerçekten x + 1 olur. 6) Sonuç Doğru cevap: D1545 x + 1

  1. Çözüm: 1) Cevap kontrolü Verilen koşullara göre kalan polinomun (derecesi 5’ten küçük) değerleri P ( 1 ) = 2 P ( 2 ) = 3 P ( 3 ) = 4 P ( 4 ) = 5 P ( 5 ) = 6 Bu değerleri sağlayan kalan x + 1 olur; dolayısıyla doğru seçenek D202 ’dir. 2) Bölme algoritmasıyla kalan fikri Şu böleni tanımlayalım: D ( x ) = ( x − 1 ) ( x − 2 ) ( x − 3 ) ( x − 4 ) ( x − 5 ) Polinom bölmesine göre P ( x ) = D ( x ) ⋅ K ( x ) + R ( x ) olacak şekilde bir K ( x ) ve derecece deg ( R ) < 5 olan tek bir R ( x ) vardır (kalan tektir). 3) Kalanın değerlerini bulma Bölenin kökleri 1, 2, 3, 4, 5 olduğu için her a ∈ { 1, 2, 3, 4, 5 } için D ( a ) = 0 olur. O hâlde bölme eşitliğinde P ( a ) = R ( a ) elde edilir. Yani R ( 1 ) = 2 R ( 2 ) = 3 R ( 3 ) = 4 R ( 4 ) = 5 R ( 5 ) = 6 4) Aday kalanı bulma (örüntü) Verilen değerler R ( 1 ) = 1 + 1 R ( 2 ) = 2 + 1 R ( 3 ) = 3 + 1 şeklinde gidiyor. Bu da kalan için güçlü bir aday verir: R ( x ) = x + 1 5) Adayın gerçekten kalan olduğunu ispat Şu polinomu tanımlayalım: Q ( x ) = P ( x ) − ( x + 1 ) Verilenlere göre Q ( 1 ) = P ( 1 ) − ( 1 + 1 ) = 0 Q ( 2 ) = P ( 2 ) − ( 2 + 1 ) = 0 Q ( 3 ) = P ( 3 ) − ( 3 + 1 ) = 0 Q ( 4 ) = P ( 4 ) − ( 4 + 1 ) = 0 Q ( 5 ) = P ( 5 ) − ( 5 + 1 ) = 0 Yani Q ( x ) polinomunun kökleri 1, 2, 3, 4, 5 olur. Bu nedenle ( x − 1 ) ( x − 2 ) ( x − 3 ) ( x − 4 ) ( x − 5 ) ifadesi Q ( x ) yi böler. Dolayısıyla P ( x ) nin bu bölenle bölümünden kalan gerçekten x + 1 olur. 6) Sonuç Doğru cevap: D1545 x + 1

1) Cevap kontrolü

Verilen koşullara göre kalan polinomun (derecesi 5’ten küçük) değerleri

P(1)=2P(2)=3P(3)=4P(4)=5P(5)=6

Bu değerleri sağlayan kalan

x+1

olur; dolayısıyla doğru seçenek B’dir.

2) Bölme algoritmasıyla kalan fikri

Şu böleni tanımlayalım:

D(x)=(x1)(x2)(x3)(x4)(x5)

Polinom bölmesine göre

P(x)=D(x)K(x)+R(x)

olacak şekilde bir

K(x)

ve derecece

deg(R)<5

olan tek bir

R(x)

vardır (kalan tektir).

3) Kalanın değerlerini bulma

Bölenin kökleri

1,2,3,4,5

olduğu için her

a{1,2,3,4,5}

için

D(a)=0

olur. O hâlde bölme eşitliğinde

P(a)=R(a)

elde edilir. Yani

R(1)=2R(2)=3R(3)=4R(4)=5R(5)=6

4) Aday kalanı bulma (örüntü)

Verilen değerler

R(1)=1+1R(2)=2+1R(3)=3+1

şeklinde gidiyor. Bu da kalan için güçlü bir aday verir:

R(x)=x+1

5) Adayın gerçekten kalan olduğunu ispat

Şu polinomu tanımlayalım:

Q(x)=P(x)(x+1)

Verilenlere göre

Q(1)=P(1)(1+1)=0Q(2)=P(2)(2+1)=0Q(3)=P(3)(3+1)=0Q(4)=P(4)(4+1)=0Q(5)=P(5)(5+1)=0

Yani

Q(x)

polinomunun kökleri

1,2,3,4,5

olur. Bu nedenle

(x1)(x2)(x3)(x4)(x5)

ifadesi

Q(x)

yi böler. Dolayısıyla

P(x)

nin bu bölenle bölümünden kalan gerçekten

x+1

olur.

6) Sonuç

Doğru cevap: B

x+1
2. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki polinom için

P(x)=x3+ax2+bx+1

x-1 çarpanı ise ve x+1 ile bölündüğünde kalan 4 ise a+b kaçtır

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

1) Verilen polinom: P ( x ) = x 3 + a x 2 + b x + 1 2) x - 1 çarpanı olduğundan kalan teoremine göre: P ( 1 ) = 0 3) P ( 1 ) hesaplayalım: P ( 1 ) = 1 3 + a 1 2 + b · 1 + 1 P ( 1 ) = 1 + a + b + 1 1 + a + b + 1 = 0 a + b = - 2 4) x + 1 ile bölünce kalan 4 olduğundan: P ( - 1 ) = 4 5) P ( - 1 ) hesaplayalım: P ( - 1 ) = - 1 3 + a - 1 2 + b · - 1 + 1 P ( - 1 ) = - 1 + a - b + 1 P ( - 1 ) = a - b a - b = 4 6) Sistem: a + b = - 2 a - b = 4 Toplayalım: ( a + b ) + ( a - b ) = - 2 + 4 2 a = 2 a = 1 Sonra a + b = - 2 içine yazalım: 1 + b = - 2 b = - 3 7) İstenen değer: a + b = 1 + - 3 a + b = - 2 Bu değer şıklarda A seçeneğidir; dolayısıyla doğru cevap A dır.

  1. Çözüm: 1) Verilen polinom: P ( x ) = x 3 + a x 2 + b x + 1 2) x - 1 çarpanı olduğundan kalan teoremine göre: P ( 1 ) = 0 3) P ( 1 ) hesaplayalım: P ( 1 ) = 1 3 + a 1 2 + b · 1 + 1 P ( 1 ) = 1 + a + b + 1 1 + a + b + 1 = 0 a + b = - 2 4) x + 1 ile bölünce kalan 4 olduğundan: P ( - 1 ) = 4 5) P ( - 1 ) hesaplayalım: P ( - 1 ) = - 1 3 + a - 1 2 + b · - 1 + 1 P ( - 1 ) = - 1 + a - b + 1 P ( - 1 ) = a - b a - b = 4 6) Sistem: a + b = - 2 a - b = 4 Toplayalım: ( a + b ) + ( a - b ) = - 2 + 4 2 a = 2 a = 1 Sonra a + b = - 2 içine yazalım: 1 + b = - 2 b = - 3 7) İstenen değer: a + b = 1 + - 3 a + b = - 2 Bu değer şıklarda A seçeneğidir; dolayısıyla doğru cevap A dır.

1) Verilen polinom:

P(x)=x3+ax2+bx+1

2) x-1 çarpanı olduğundan kalan teoremine göre:

P(1)=0

3) P(1) hesaplayalım:

P(1)=13+a12+b·1+1P(1)=1+a+b+11+a+b+1=0a+b=-2

4) x+1 ile bölünce kalan 4 olduğundan:

P(-1)=4

5) P(-1) hesaplayalım:

P(-1)=-13+a-12+b·-1+1P(-1)=-1+a-b+1P(-1)=a-ba-b=4

6) Sistem:

a+b=-2a-b=4

Toplayalım:

(a+b)+(a-b)=-2+42a=2a=1

Sonraa+b=-2içine yazalım:

1+b=-2b=-3

7) İstenen değer:

a+b=1+-3a+b=-2

Bu değer şıklarda A seçeneğidir; dolayısıyla doğru cevap Adır.

3. SoruÇoktan Seçmeli

Verilen polinomda P(x)=x3-3x2+ax+2 ve P(1)=0 koşulu sağlanıyor. a kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Verilen koşulu polinomda yerine yazacağız. 1) Polinom ve verilen değer: P ( x ) = x 3 - 3 x 2 + a x + 2 P ( 1 ) = 0 2) P(1) değerini hesaplayalım: P ( 1 ) = 1 3 - 3 1 2 + a · 1 + 2 3) Basitleştirelim: P ( 1 ) = 1 - 3 + a + 2 4) Verilen koşula göre bu ifade 0 'a eşit olmalı: 1 - 3 + a + 2 = 0 5) Sayıları toplayalım: a + ( 1 - 3 + 2 ) = 0 a + 0 = 0 6) Buradan a bulunur: a = 0 Sonuç: Doğru cevap B384 şıkkıdır.

  1. Çözüm: Verilen koşulu polinomda yerine yazacağız. 1) Polinom ve verilen değer: P ( x ) = x 3 - 3 x 2 + a x + 2 P ( 1 ) = 0 2) P(1) değerini hesaplayalım: P ( 1 ) = 1 3 - 3 1 2 + a · 1 + 2 3) Basitleştirelim: P ( 1 ) = 1 - 3 + a + 2 4) Verilen koşula göre bu ifade 0 'a eşit olmalı: 1 - 3 + a + 2 = 0 5) Sayıları toplayalım: a + ( 1 - 3 + 2 ) = 0 a + 0 = 0 6) Buradan a bulunur: a = 0 Sonuç: Doğru cevap B384 şıkkıdır.

Verilen koşulu polinomda yerine yazacağız.

1) Polinom ve verilen değer:

P(x)=x3-3x2+ax+2
P(1)=0

2) P(1) değerini hesaplayalım:

P(1)=13-312+a·1+2

3) Basitleştirelim:

P(1)=1-3+a+2

4) Verilen koşula göre bu ifade 0'a eşit olmalı:

1-3+a+2=0

5) Sayıları toplayalım:

a+(1-3+2)=0
a+0=0

6) Buradan a bulunur:

a=0

Sonuç: Doğru cevap A şıkkıdır.

4. SoruÇoktan Seçmeli

Beşinci dereceden P(x) polinomu için aşağıdaki koşullar veriliyor.

P(1)=1P(2)=32P(3)=243P(4)=1024P(5)=3125P(6)=0

Buna göre P(0) kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Verilen değerler, 1 5, 2 5, 3 5, 4 5, 5 5 ile aynıdır. Bu yüzden fark polinomu tanımlayalım: Q ( x ) = P ( x ) - x 5 Bu durumda: Q ( 1 ) = P ( 1 ) - 1 5 = 1 - 1 = 0 Q ( 2 ) = P ( 2 ) - 2 5 = 32 - 32 = 0 Q ( 3 ) = P ( 3 ) - 3 5 = 243 - 243 = 0 Q ( 4 ) = P ( 4 ) - 4 5 = 1024 - 1024 = 0 Q ( 5 ) = P ( 5 ) - 5 5 = 3125 - 3125 = 0 Yani 1, 2, 3, 4, 5 sayıları Q ( x ) polinomunun kökleridir. Bu nedenle Q ( x ) şu şekilde yazılır: Q ( x ) = k ( x - 1 ) ( x - 2 ) ( x - 3 ) ( x - 4 ) ( x - 5 ) Dolayısıyla: P ( x ) = x 5 + k ( x - 1 ) ( x - 2 ) ( x - 3 ) ( x - 4 ) ( x - 5 ) P ( 6 ) = 0 koşulunu kullanalım: 0 = 6 5 + k ( 6 - 1 ) ( 6 - 2 ) ( 6 - 3 ) ( 6 - 4 ) ( 6 - 5 ) Buradan: 0 = 7776 + k ( 5 ⋅ 4 ⋅ 3 ⋅ 2 ⋅ 1 ) = 7776 + 120 k Dolayısıyla: k = - 7776 120 = - 324 5 Şimdi P ( 0 ) değerini bulalım: P ( 0 ) = 0 5 + k ( 0 - 1 ) ( 0 - 2 ) ( 0 - 3 ) ( 0 - 4 ) ( 0 - 5 ) Çarpım: ( - 1 ) ( - 2 ) ( - 3 ) ( - 4 ) ( - 5 ) = - 120 O hâlde: P ( 0 ) = k ( - 120 ) = - 120 ⋅ ( - 7776 120 ) = 7776 Sonuç: P ( 0 ) = 7776 bulunur. Doğru seçenek C1046 ’dır.

  1. Çözüm: Verilen değerler, 1 5, 2 5, 3 5, 4 5, 5 5 ile aynıdır. Bu yüzden fark polinomu tanımlayalım: Q ( x ) = P ( x ) - x 5 Bu durumda: Q ( 1 ) = P ( 1 ) - 1 5 = 1 - 1 = 0 Q ( 2 ) = P ( 2 ) - 2 5 = 32 - 32 = 0 Q ( 3 ) = P ( 3 ) - 3 5 = 243 - 243 = 0 Q ( 4 ) = P ( 4 ) - 4 5 = 1024 - 1024 = 0 Q ( 5 ) = P ( 5 ) - 5 5 = 3125 - 3125 = 0 Yani 1, 2, 3, 4, 5 sayıları Q ( x ) polinomunun kökleridir. Bu nedenle Q ( x ) şu şekilde yazılır: Q ( x ) = k ( x - 1 ) ( x - 2 ) ( x - 3 ) ( x - 4 ) ( x - 5 ) Dolayısıyla: P ( x ) = x 5 + k ( x - 1 ) ( x - 2 ) ( x - 3 ) ( x - 4 ) ( x - 5 ) P ( 6 ) = 0 koşulunu kullanalım: 0 = 6 5 + k ( 6 - 1 ) ( 6 - 2 ) ( 6 - 3 ) ( 6 - 4 ) ( 6 - 5 ) Buradan: 0 = 7776 + k ( 5 ⋅ 4 ⋅ 3 ⋅ 2 ⋅ 1 ) = 7776 + 120 k Dolayısıyla: k = - 7776 120 = - 324 5 Şimdi P ( 0 ) değerini bulalım: P ( 0 ) = 0 5 + k ( 0 - 1 ) ( 0 - 2 ) ( 0 - 3 ) ( 0 - 4 ) ( 0 - 5 ) Çarpım: ( - 1 ) ( - 2 ) ( - 3 ) ( - 4 ) ( - 5 ) = - 120 O hâlde: P ( 0 ) = k ( - 120 ) = - 120 ⋅ ( - 7776 120 ) = 7776 Sonuç: P ( 0 ) = 7776 bulunur. Doğru seçenek C1046 ’dır.

Verilen değerler, 15,25,35,45,55 ile aynıdır. Bu yüzden fark polinomu tanımlayalım:

Q(x)=P(x)-x5

Bu durumda:

Q(1)=P(1)-15=1-1=0Q(2)=P(2)-25=32-32=0Q(3)=P(3)-35=243-243=0Q(4)=P(4)-45=1024-1024=0Q(5)=P(5)-55=3125-3125=0

Yani 1,2,3,4,5 sayıları Q(x) polinomunun kökleridir.

Bu nedenle Q(x) şu şekilde yazılır:

Q(x)=k(x-1)(x-2)(x-3)(x-4)(x-5)

Dolayısıyla:

P(x)=x5+k(x-1)(x-2)(x-3)(x-4)(x-5)

P(6)=0 koşulunu kullanalım:

0=65+k(6-1)(6-2)(6-3)(6-4)(6-5)

Buradan:

0=7776+k(54321)=7776+120k

Dolayısıyla:

k=-7776120=-3245

Şimdi P(0) değerini bulalım:

P(0)=05+k(0-1)(0-2)(0-3)(0-4)(0-5)

Çarpım:

(-1)(-2)(-3)(-4)(-5)=-120

O hâlde:

P(0)=k(-120)=-120(-7776120)=7776

Sonuç: P(0)=7776 bulunur. Doğru seçenek A’dır.

5. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki polinom için

P(x)=x2+ax+b

koşulları sağlanıyor:

P(1)=3
P(2)=8

Buna göre

P(3)

kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Verilen polinom: P ( x ) = x 2 + a x + b Birinci koşulu yerine yazalım: P ( 1 ) = 1 2 + a ⋅ 1 + b = 3 Buradan elde edilen denklem: a + b = 2 İkinci koşulu yerine yazalım: P ( 2 ) = 2 2 + a ⋅ 2 + b = 8 Buradan elde edilen denklem: 4 + 2 a + b = 8 Sadeleştirirsek: 2 a + b = 4 Şimdi iki denklemi taraf tarafa çıkaralım: ( 2 a + b ) − ( a + b ) = 4 − 2 Buradan: a = 2 Şimdi a + b = 2 denkleminde yerine koyup b 'yi bulalım: 2 + b = 2 Buradan: b = 0 Artık P(3) 'ü bulalım: P ( 3 ) = 3 2 + a ⋅ 3 + b Bulduğumuz a ve b değerlerini yerine yazalım: P ( 3 ) = 9 + 2 ⋅ 3 + 0 Sonuç: P ( 3 ) = 15 Bu değer şıklarda seçeneğiD645ne karşılık geldiği için, doğru cevap D681'dir.

  1. Çözüm: Verilen polinom: P ( x ) = x 2 + a x + b Birinci koşulu yerine yazalım: P ( 1 ) = 1 2 + a ⋅ 1 + b = 3 Buradan elde edilen denklem: a + b = 2 İkinci koşulu yerine yazalım: P ( 2 ) = 2 2 + a ⋅ 2 + b = 8 Buradan elde edilen denklem: 4 + 2 a + b = 8 Sadeleştirirsek: 2 a + b = 4 Şimdi iki denklemi taraf tarafa çıkaralım: ( 2 a + b ) − ( a + b ) = 4 − 2 Buradan: a = 2 Şimdi a + b = 2 denkleminde yerine koyup b 'yi bulalım: 2 + b = 2 Buradan: b = 0 Artık P(3) 'ü bulalım: P ( 3 ) = 3 2 + a ⋅ 3 + b Bulduğumuz a ve b değerlerini yerine yazalım: P ( 3 ) = 9 + 2 ⋅ 3 + 0 Sonuç: P ( 3 ) = 15 Bu değer şıklarda seçeneğiD645ne karşılık geldiği için, doğru cevap D681'dir.

Verilen polinom:

P(x)=x2+ax+b

Birinci koşulu yerine yazalım:

P(1)=12+a1+b=3

Buradan elde edilen denklem:

a+b=2

İkinci koşulu yerine yazalım:

P(2)=22+a2+b=8

Buradan elde edilen denklem:

4+2a+b=8

Sadeleştirirsek:

2a+b=4

Şimdi iki denklemi taraf tarafa çıkaralım:

(2a+b)(a+b)=42

Buradan:

a=2

Şimdi a + b = 2 denkleminde yerine koyup b'yi bulalım:

2+b=2

Buradan:

b=0

Artık P(3)'ü bulalım:

P(3)=32+a3+b

Bulduğumuz a ve b değerlerini yerine yazalım:

P(3)=9+23+0

Sonuç:

P(3)=15

Bu değer şıklarda seçeneğiD3753ne karşılık geldiği için, doğru cevap D3789'dir.

6. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıda verilen polinom için x-1 polinomu bir çarpan ise a kaçtır?

P(x)=x3-2x2+ax+1

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Verilen polinom: P ( x ) = x 3 - 2 x 2 + a x + 1 Eğer x - 1 bir çarpansa, Çarpan Teoremi’ne göre: P ( 1 ) = 0 Şimdi x = 1 yazalım: P ( 1 ) = 1 3 - 2 1 2 + a ⋅ 1 + 1 Sadeleştirelim: P ( 1 ) = 1 - 2 + a + 1 P ( 1 ) = a Çarpan teoremine göre P ( 1 ) = 0 olmalıydı. O hâlde: a = 0 Sonuç: Doğru cevap A şıkkıdır.

  1. Çözüm: Verilen polinom: P ( x ) = x 3 - 2 x 2 + a x + 1 Eğer x - 1 bir çarpansa, Çarpan Teoremi’ne göre: P ( 1 ) = 0 Şimdi x = 1 yazalım: P ( 1 ) = 1 3 - 2 1 2 + a ⋅ 1 + 1 Sadeleştirelim: P ( 1 ) = 1 - 2 + a + 1 P ( 1 ) = a Çarpan teoremine göre P ( 1 ) = 0 olmalıydı. O hâlde: a = 0 Sonuç: Doğru cevap A şıkkıdır.

Verilen polinom:

P(x)=x3-2x2+ax+1

Eğer x-1 bir çarpansa, Çarpan Teoremi’ne göre:

P(1)=0

Şimdi x=1 yazalım:

P(1)=13-212+a1+1

Sadeleştirelim:

P(1)=1-2+a+1
P(1)=a

Çarpan teoremine göre P(1)=0 olmalıydı. O hâlde:

a=0

Sonuç: Doğru cevap A şıkkıdır.

7. SoruÇoktan Seçmeli

Baş katsayısı 1 olan üçüncü dereceden P polinomu için

P(1)=2,P(2)=5,P(3)=10

olduğuna göre P(0) kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Monik (baş katsayısı bir) üçüncü dereceden polinomu genel biçimde yazalım: P ( x ) = x 3 + a x 2 + b x + c Verilen değerlere göre sırasıyla denklemleri yazalım: P ( 1 ) = 2 1 + a + b + c = 2 a + b + c = 1 P ( 2 ) = 5 8 + 4 a + 2 b + c = 5 4 a + 2 b + c = - 3 P ( 3 ) = 10 27 + 9 a + 3 b + c = 10 9 a + 3 b + c = - 17 Şimdi sistemi çözelim. İkinci denklemden birinci denklemi çıkaralım: ( 4 a + 2 b + c ) - ( a + b + c ) = - 3 - 1 3 a + b = - 4 Üçüncü denklemden ikinci denklemi çıkaralım: ( 9 a + 3 b + c ) - ( 4 a + 2 b + c ) = - 17 - ( - 3 ) 5 a + b = - 14 Bu iki denklemi birbirinden çıkaralım: ( 5 a + b ) - ( 3 a + b ) = - 14 - ( - 4 ) 2 a = - 10 a = - 5 Bulduğumuz değeri 3a+b=-4 denkleminde yerine koyup b’yi bulalım: 3 ( - 5 ) + b = - 4 - 15 + b = - 4 b = 11 Son olarak a+b+c=1 denkleminden c’yi bulalım: - 5 + 11 + c = 1 6 + c = 1 c = - 5 İstenen değer P(0) olduğundan: P ( 0 ) = c = - 5 Bu değer şıklarla karşılaştırıldığında doğru seçenek B936 ’dır.

  1. Çözüm: Monik (baş katsayısı bir) üçüncü dereceden polinomu genel biçimde yazalım: P ( x ) = x 3 + a x 2 + b x + c Verilen değerlere göre sırasıyla denklemleri yazalım: P ( 1 ) = 2 1 + a + b + c = 2 a + b + c = 1 P ( 2 ) = 5 8 + 4 a + 2 b + c = 5 4 a + 2 b + c = - 3 P ( 3 ) = 10 27 + 9 a + 3 b + c = 10 9 a + 3 b + c = - 17 Şimdi sistemi çözelim. İkinci denklemden birinci denklemi çıkaralım: ( 4 a + 2 b + c ) - ( a + b + c ) = - 3 - 1 3 a + b = - 4 Üçüncü denklemden ikinci denklemi çıkaralım: ( 9 a + 3 b + c ) - ( 4 a + 2 b + c ) = - 17 - ( - 3 ) 5 a + b = - 14 Bu iki denklemi birbirinden çıkaralım: ( 5 a + b ) - ( 3 a + b ) = - 14 - ( - 4 ) 2 a = - 10 a = - 5 Bulduğumuz değeri 3a+b=-4 denkleminde yerine koyup b’yi bulalım: 3 ( - 5 ) + b = - 4 - 15 + b = - 4 b = 11 Son olarak a+b+c=1 denkleminden c’yi bulalım: - 5 + 11 + c = 1 6 + c = 1 c = - 5 İstenen değer P(0) olduğundan: P ( 0 ) = c = - 5 Bu değer şıklarla karşılaştırıldığında doğru seçenek B936 ’dır.

Monik (baş katsayısı bir) üçüncü dereceden polinomu genel biçimde yazalım:

P(x)=x3+ax2+bx+c

Verilen değerlere göre sırasıyla denklemleri yazalım:

P(1)=21+a+b+c=2a+b+c=1
P(2)=58+4a+2b+c=54a+2b+c=-3
P(3)=1027+9a+3b+c=109a+3b+c=-17

Şimdi sistemi çözelim. İkinci denklemden birinci denklemi çıkaralım:

(4a+2b+c)-(a+b+c)=-3-13a+b=-4

Üçüncü denklemden ikinci denklemi çıkaralım:

(9a+3b+c)-(4a+2b+c)=-17-(-3)5a+b=-14

Bu iki denklemi birbirinden çıkaralım:

(5a+b)-(3a+b)=-14-(-4)2a=-10a=-5

Bulduğumuz değeri 3a+b=-4 denkleminde yerine koyup b’yi bulalım:

3(-5)+b=-4-15+b=-4b=11

Son olarak a+b+c=1 denkleminden c’yi bulalım:

-5+11+c=16+c=1c=-5

İstenen değer P(0) olduğundan:

P(0)=c=-5

Bu değer şıklarla karşılaştırıldığında doğru seçenek A’dır.

8. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki polinom için aşağıdaki kalanlar veriliyor.

P(x)=x32x2+ax+b

Bu polinom

(x1)

ile bölündüğünde kalan

3

ve

(x+1)

ile bölündüğünde kalan

1

olduğuna göre

a+b

değeri kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Önce kalan teoremini kullanalım: Bir polinom (x−k) ile bölünürse kalan P(k) olur. Verilen polinom: P ( x ) = x 3 − 2 x 2 + a x + b Polinom (x−1) ile bölündüğünde kalan 3 olduğuna göre: P ( 1 ) = 3 Şimdi x=1 yazalım: P ( 1 ) = 1 3 − 2 1 2 + a · 1 + b Sadeleştirelim: P ( 1 ) = 1 − 2 + a + b = − 1 + a + b Bu değer 3’e eşit olduğundan: − 1 + a + b = 3 Buradan: a + b = 4 Dolayısıyla a+b değeri 4 bulunur ve doğru seçenek C’dir. Kontrol için ikinci bilgiyle de doğrulayalım: (x+1) ile bölününce kalan −1 ise: P ( − 1 ) = − 1 Hesaplayalım: P ( − 1 ) = − 1 3 − 2 − 1 2 + a ( − 1 ) + b Sadeleştirme: P ( − 1 ) = − 1 − 2 − a + b = − 3 − a + b Bu değer −1 olmalı: − 3 − a + b = − 1 Buradan: − a + b = 2 Bu da ilk bulduğumuz a+b=4 ile tutarlıdır. Sonuç: C seçeneği doğrudur.

  1. Çözüm: Önce kalan teoremini kullanalım: Bir polinom (x−k) ile bölünürse kalan P(k) olur. Verilen polinom: P ( x ) = x 3 − 2 x 2 + a x + b Polinom (x−1) ile bölündüğünde kalan 3 olduğuna göre: P ( 1 ) = 3 Şimdi x=1 yazalım: P ( 1 ) = 1 3 − 2 1 2 + a · 1 + b Sadeleştirelim: P ( 1 ) = 1 − 2 + a + b = − 1 + a + b Bu değer 3’e eşit olduğundan: − 1 + a + b = 3 Buradan: a + b = 4 Dolayısıyla a+b değeri 4 bulunur ve doğru seçenek C’dir. Kontrol için ikinci bilgiyle de doğrulayalım: (x+1) ile bölününce kalan −1 ise: P ( − 1 ) = − 1 Hesaplayalım: P ( − 1 ) = − 1 3 − 2 − 1 2 + a ( − 1 ) + b Sadeleştirme: P ( − 1 ) = − 1 − 2 − a + b = − 3 − a + b Bu değer −1 olmalı: − 3 − a + b = − 1 Buradan: − a + b = 2 Bu da ilk bulduğumuz a+b=4 ile tutarlıdır. Sonuç: C seçeneği doğrudur.

Önce kalan teoremini kullanalım: Bir polinom (x−k) ile bölünürse kalan P(k) olur.

Verilen polinom:

P(x)=x32x2+ax+b

Polinom (x−1) ile bölündüğünde kalan 3 olduğuna göre:

P(1)=3

Şimdi x=1 yazalım:

P(1)=13212+a·1+b

Sadeleştirelim:

P(1)=12+a+b=1+a+b

Bu değer 3’e eşit olduğundan:

1+a+b=3

Buradan:

a+b=4

Dolayısıyla a+b değeri 4 bulunur ve doğru seçenek C’dir.

Kontrol için ikinci bilgiyle de doğrulayalım: (x+1) ile bölününce kalan −1 ise:

P(1)=1

Hesaplayalım:

P(1)=13212+a(1)+b

Sadeleştirme:

P(1)=12a+b=3a+b

Bu değer −1 olmalı:

3a+b=1

Buradan:

a+b=2

Bu da ilk bulduğumuz a+b=4 ile tutarlıdır. Sonuç: C seçeneği doğrudur.

9. SoruÇoktan Seçmeli

Dördüncü dereceden P(x) polinomu, (x-1)(x-2)(x-3) ile bölündüğünde kalan 2x olmaktadır.

Ayrıca P(-1)=0 veriliyor.

Buna göre P(4) kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Bölme algoritmasına göre, P ( x ) = Q ( x ) ( x - 1 ) ( x - 2 ) ( x - 3 ) + 2 x Bölen 3. dereceden ve P ( x ) 4. dereceden olduğundan, bölüm 1. dereceden olmalı: Q ( x ) = a x + b Verilen P ( - 1 ) = 0 koşulunu kullanacağız. Önce çarpanı hesaplayalım: ( - 1 - 1 ) ( - 1 - 2 ) ( - 1 - 3 ) = ( - 2 ) ( - 3 ) ( - 4 ) = - 24 Şimdi x = - 1 yazalım: P ( - 1 ) = Q ( - 1 ) · ( - 24 ) + 2 ( - 1 ) 0 = - 24 Q ( - 1 ) - 2 Q ( - 1 ) = - 1 12 Ama Q ( x ) = a x + b olduğundan: Q ( - 1 ) = - a + b = - 1 12 Buradan tek bir ilişki çıkar: b - a = - 1 12 Şimdi P ( 4 ) hesaplayalım. Önce çarpan: ( 4 - 1 ) ( 4 - 2 ) ( 4 - 3 ) = 3 · 2 · 1 = 6 Dolayısıyla: P ( 4 ) = Q ( 4 ) · 6 + 2 · 4 P ( 4 ) = 6 ( 4 a + b ) + 8 Elimizde b - a = - 1 12 olduğundan b = a - 1 12 yazabiliriz: P ( 4 ) = 6 ( 4 a + a - 1 12 ) + 8 P ( 4 ) = 6 ( 5 a - 1 12 ) + 8 P ( 4 ) = 30 a - 1 2 + 8 = 30 a + 15 2 Sonuç: P ( 4 ) değeri a ’ya bağlıdır; yani verilen bilgilerle tek bir sayıya zorunlu olarak belirlenmez. Dolayısıyla “doğru cevap kesinlikle D’dir” denemez. Ancak ek olarak P ( x ) polinomunun baş katsayısının 1 (monik) olduğu varsayılırsa, o zaman a = 1 olur ve: P ( 4 ) = 30 · 1 + 15 2 = 75 2 Bu durumda seçenek B doğru olur.

  1. Çözüm: Bölme algoritmasına göre, P ( x ) = Q ( x ) ( x - 1 ) ( x - 2 ) ( x - 3 ) + 2 x Bölen 3. dereceden ve P ( x ) 4. dereceden olduğundan, bölüm 1. dereceden olmalı: Q ( x ) = a x + b Verilen P ( - 1 ) = 0 koşulunu kullanacağız. Önce çarpanı hesaplayalım: ( - 1 - 1 ) ( - 1 - 2 ) ( - 1 - 3 ) = ( - 2 ) ( - 3 ) ( - 4 ) = - 24 Şimdi x = - 1 yazalım: P ( - 1 ) = Q ( - 1 ) · ( - 24 ) + 2 ( - 1 ) 0 = - 24 Q ( - 1 ) - 2 Q ( - 1 ) = - 1 12 Ama Q ( x ) = a x + b olduğundan: Q ( - 1 ) = - a + b = - 1 12 Buradan tek bir ilişki çıkar: b - a = - 1 12 Şimdi P ( 4 ) hesaplayalım. Önce çarpan: ( 4 - 1 ) ( 4 - 2 ) ( 4 - 3 ) = 3 · 2 · 1 = 6 Dolayısıyla: P ( 4 ) = Q ( 4 ) · 6 + 2 · 4 P ( 4 ) = 6 ( 4 a + b ) + 8 Elimizde b - a = - 1 12 olduğundan b = a - 1 12 yazabiliriz: P ( 4 ) = 6 ( 4 a + a - 1 12 ) + 8 P ( 4 ) = 6 ( 5 a - 1 12 ) + 8 P ( 4 ) = 30 a - 1 2 + 8 = 30 a + 15 2 Sonuç: P ( 4 ) değeri a ’ya bağlıdır; yani verilen bilgilerle tek bir sayıya zorunlu olarak belirlenmez. Dolayısıyla “doğru cevap kesinlikle D’dir” denemez. Ancak ek olarak P ( x ) polinomunun baş katsayısının 1 (monik) olduğu varsayılırsa, o zaman a = 1 olur ve: P ( 4 ) = 30 · 1 + 15 2 = 75 2 Bu durumda seçenek B doğru olur.

Bölme algoritmasına göre,

P(x)=Q(x)(x-1)(x-2)(x-3)+2x

Bölen 3. dereceden ve P(x) 4. dereceden olduğundan, bölüm 1. dereceden olmalı:

Q(x)=ax+b

Verilen P(-1)=0 koşulunu kullanacağız. Önce çarpanı hesaplayalım:

(-1-1)(-1-2)(-1-3)=(-2)(-3)(-4)=-24

Şimdi x=-1 yazalım:

P(-1)=Q(-1)·(-24)+2(-1)0=-24Q(-1)-2Q(-1)=-112

Ama Q(x)=ax+b olduğundan:

Q(-1)=-a+b=-112

Buradan tek bir ilişki çıkar:

b-a=-112

Şimdi P(4) hesaplayalım. Önce çarpan:

(4-1)(4-2)(4-3)=3·2·1=6

Dolayısıyla:

P(4)=Q(4)·6+2·4P(4)=6(4a+b)+8

Elimizde b-a=-112 olduğundan b=a-112 yazabiliriz:

P(4)=6(4a+a-112)+8P(4)=6(5a-112)+8P(4)=30a-12+8=30a+152

Sonuç: P(4) değeri a’ya bağlıdır; yani verilen bilgilerle tek bir sayıya zorunlu olarak belirlenmez.

Dolayısıyla “doğru cevap kesinlikle D’dir” denemez.

Ancak ek olarak P(x) polinomunun baş katsayısının 1 (monik) olduğu varsayılırsa, o zaman a=1 olur ve:

P(4)=30·1+152=752

Bu durumda seçenek B doğru olur.

10. SoruÇoktan Seçmeli

P(x)=x3-3x2+ax+b polinomu için P(1)=2 ve P(2)=0 veriliyor. a kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Verilen polinom: P ( x ) = x 3 - 3 x 2 + a x + b Koşullardan birincisini kullanalım: P ( 1 ) = 2 Polinomda yerine koyma: P ( 1 ) = 1 3 - 3 1 2 + a · 1 + b Düzenleyelim: 1 - 3 + a + b = 2 a + b - 2 = 2 a + b = 4 Şimdi ikinci koşulu kullanalım: P ( 2 ) = 0 Polinomda yerine koyma: P ( 2 ) = 2 3 - 3 2 2 + a · 2 + b Hesaplayıp düzenleyelim: 8 - 12 + 2 a + b = 0 - 4 + 2 a + b = 0 2 a + b = 4 Elimizde iki denklem var: a + b = 4 2 a + b = 4 İkinci denklemden birinci denklemi çıkaralım: ( 2 a + b ) - ( a + b ) = 4 - 4 a = 0 Sonuç: a = 0 Dolayısıyla doğru seçenek: A

  1. Çözüm: Verilen polinom: P ( x ) = x 3 - 3 x 2 + a x + b Koşullardan birincisini kullanalım: P ( 1 ) = 2 Polinomda yerine koyma: P ( 1 ) = 1 3 - 3 1 2 + a · 1 + b Düzenleyelim: 1 - 3 + a + b = 2 a + b - 2 = 2 a + b = 4 Şimdi ikinci koşulu kullanalım: P ( 2 ) = 0 Polinomda yerine koyma: P ( 2 ) = 2 3 - 3 2 2 + a · 2 + b Hesaplayıp düzenleyelim: 8 - 12 + 2 a + b = 0 - 4 + 2 a + b = 0 2 a + b = 4 Elimizde iki denklem var: a + b = 4 2 a + b = 4 İkinci denklemden birinci denklemi çıkaralım: ( 2 a + b ) - ( a + b ) = 4 - 4 a = 0 Sonuç: a = 0 Dolayısıyla doğru seçenek: A

Verilen polinom:

P(x)=x3-3x2+ax+b

Koşullardan birincisini kullanalım:

P(1)=2

Polinomda yerine koyma:

P(1)=13-312+a·1+b

Düzenleyelim:

1-3+a+b=2a+b-2=2a+b=4

Şimdi ikinci koşulu kullanalım:

P(2)=0

Polinomda yerine koyma:

P(2)=23-322+a·2+b

Hesaplayıp düzenleyelim:

8-12+2a+b=0-4+2a+b=02a+b=4

Elimizde iki denklem var:

a+b=42a+b=4

İkinci denklemden birinci denklemi çıkaralım:

(2a+b)-(a+b)=4-4a=0

Sonuç:

a=0

Dolayısıyla doğru seçenek:

A

Polinomlar Sık Sorulan Sorular

Polinomun derecesi nedir?

Sıfır olmayan katsayılı terimler arasındaki en büyük kuvvettir.

Sabit terim nedir?

Değişken içermeyen, polinomun x yerine 0 yazıldığında kalan terimidir.

Kalan teoremi ne işe yarar?

Bir polinomun x-a ile bölümünden kalanını P(a) değerini hesaplayarak bulmayı sağlar.