10. Sınıf Matematik

10. Sınıf Matematik Permutasyon ve Kombinasyon Testleri

Permütasyon ve Kombinasyon konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

Permütasyon ve kombinasyonu sıralama-seçme ayrımıyla öğren

Permütasyon ve Kombinasyon, nesneleri belirli koşullara göre sıralama ve seçme yollarını hesaplamayı öğretir.

Bu çalışma; faktöriyeli, tekrarlı ve tekrarsız sıralamayı, seçim işlemlerini ve koşullu sayma problemlerini birlikte pekiştirir.

Bu konuyu çalışırken kazanacağın beceriler

  • Permütasyon ve kombinasyon arasındaki farkı açıklar.
  • Faktöriyel ifadelerini kullanır.
  • Sıralama ve seçim problemlerini uygun formülle çözer.
  • Tekrarlı durumları ve özel koşulları değerlendirir.

Sık karıştırılan noktalar

Sıralamanın önemli olduğu problemlerde permütasyon, yalnızca seçim yapılan problemlerde kombinasyon kullanılır.

Verimli çalışma yolu

Problemin önce seçim mi yoksa sıralama mı istediğini belirle, sonra tekrar ve koşul durumlarını kontrol et.

1. Test

10. Sınıf Matematik Permutasyon ve Kombinasyon Testleri

Permütasyon ve Kombinasyon konusu 1. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

Bir sınıfta 7 öğrenci vardır. Bunlardan 4 kişilik bir ekip seçilecektir. A ve B öğrencileri mutlaka ekipte olacaksa kaç farklı ekip seçilebilir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Soruda toplam öğrenci sayısı ve seçilecek ekip büyüklüğü: n = 7, k = 4 A ve B öğrencileri ekibe mutlaka gireceği için, bu iki kişi “sabit” seçilmiştir. Geriye ekibe alınacak kişi sayısı: 4 − 2 = 2 A ve B dışındaki öğrenci sayısı: 7 − 2 = 5 Dolayısıyla, kalan 5 öğrenciden 2 kişi seçilir: ( 5   C   2 ) Kombinasyonu hesaplayalım: ( 5   C   2 ) = 5! 2!   3! 5 · 4 2 · 1 = 10 Bulunan ekip sayısı: 10 Şıklarda bu değer seçeneğiA476dir. Yani verilen “B” cevabı doğrudur.

  1. Çözüm: Soruda toplam öğrenci sayısı ve seçilecek ekip büyüklüğü: n = 7, k = 4 A ve B öğrencileri ekibe mutlaka gireceği için, bu iki kişi “sabit” seçilmiştir. Geriye ekibe alınacak kişi sayısı: 4 − 2 = 2 A ve B dışındaki öğrenci sayısı: 7 − 2 = 5 Dolayısıyla, kalan 5 öğrenciden 2 kişi seçilir: ( 5   C   2 ) Kombinasyonu hesaplayalım: ( 5   C   2 ) = 5! 2!   3! 5 · 4 2 · 1 = 10 Bulunan ekip sayısı: 10 Şıklarda bu değer seçeneğiA476dir. Yani verilen “B” cevabı doğrudur.

Soruda toplam öğrenci sayısı ve seçilecek ekip büyüklüğü:

n=7,k=4

A ve B öğrencileri ekibe mutlaka gireceği için, bu iki kişi “sabit” seçilmiştir.

Geriye ekibe alınacak kişi sayısı:

42=2

A ve B dışındaki öğrenci sayısı:

72=5

Dolayısıyla, kalan 5 öğrenciden 2 kişi seçilir:

(5 C 2)

Kombinasyonu hesaplayalım:

(5 C 2)=5!2! 3!5·42·1=10

Bulunan ekip sayısı:

10

Şıklarda bu değer B seçeneğidir. Yani verilen “B” cevabı doğrudur.

2. SoruÇoktan Seçmeli

Yuvarlak bir masaya 10 farklı kişi oturacaktır. A, B ve C kişilerinin yan yana (ardışık) oturması zorunlu, D ile E kişileri ise yan yana oturmamalıdır. Buna göre kaç farklı oturma düzeni vardır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Doğru seçenek B ’dir. Yan yana oturması zorunlu olan A, B, C kişilerini bir blok (tek parça) gibi düşünelim. Bu durumda yuvarlak masada yerleştirilecek birimler: ( ABC bloğu ) + diğer 7 kişi = 8 birim Yuvarlak masa düzeninde (dönmeler aynı sayıldığı için) n farklı birim için yerleşim sayısı: Yerleşim = ( n − 1 )! Burada 8 birim olduğundan, birimlerin masa etrafındaki dizilişi: ( 8 − 1 )! = 7! ABC bloğunun kendi içindeki sıralanışı da değişebilir: 3! Dolayısıyla ABC yan yana şartını sağlayan toplam düzen sayısı: 7! · 3! = 5040 · 6 = 30240 Şimdi D ile E yan yana olmasın şartını uygulamak için, tersini sayıp çıkaralım: D ve E yan yana olsun. Bu durumda hem ABC bir blok hem de DE bir blok olur. Birimler: ( ABC bloğu ) + ( DE bloğu ) + diğer 5 kişi = 7 birim Yuvarlak diziliş sayısı: ( 7 − 1 )! = 6! Blok içi sıralanmalar: 3! ve 2! Dolayısıyla ABC yan yana ve D-E yan yana olan düzen sayısı: 6! · 3! · 2! = 720 · 6 · 2 = 8640 İstenen (ABC yan yana, D ve E yan yana değil) düzen sayısı: 30240 − 8640 = 21600 Sonuç 21600 olduğundan doğru cevap B ’dir.

  1. Çözüm: Doğru seçenek B ’dir. Yan yana oturması zorunlu olan A, B, C kişilerini bir blok (tek parça) gibi düşünelim. Bu durumda yuvarlak masada yerleştirilecek birimler: ( ABC bloğu ) + diğer 7 kişi = 8 birim Yuvarlak masa düzeninde (dönmeler aynı sayıldığı için) n farklı birim için yerleşim sayısı: Yerleşim = ( n − 1 )! Burada 8 birim olduğundan, birimlerin masa etrafındaki dizilişi: ( 8 − 1 )! = 7! ABC bloğunun kendi içindeki sıralanışı da değişebilir: 3! Dolayısıyla ABC yan yana şartını sağlayan toplam düzen sayısı: 7! · 3! = 5040 · 6 = 30240 Şimdi D ile E yan yana olmasın şartını uygulamak için, tersini sayıp çıkaralım: D ve E yan yana olsun. Bu durumda hem ABC bir blok hem de DE bir blok olur. Birimler: ( ABC bloğu ) + ( DE bloğu ) + diğer 5 kişi = 7 birim Yuvarlak diziliş sayısı: ( 7 − 1 )! = 6! Blok içi sıralanmalar: 3! ve 2! Dolayısıyla ABC yan yana ve D-E yan yana olan düzen sayısı: 6! · 3! · 2! = 720 · 6 · 2 = 8640 İstenen (ABC yan yana, D ve E yan yana değil) düzen sayısı: 30240 − 8640 = 21600 Sonuç 21600 olduğundan doğru cevap B ’dir.

Doğru seçenek B’dir.

Yan yana oturması zorunlu olan A, B, C kişilerini bir blok (tek parça) gibi düşünelim.

Bu durumda yuvarlak masada yerleştirilecek birimler:

(ABC bloğu)+diğer7kişi=8birim

Yuvarlak masa düzeninde (dönmeler aynı sayıldığı için) n farklı birim için yerleşim sayısı:

Yerleşim=(n1)!

Burada 8 birim olduğundan, birimlerin masa etrafındaki dizilişi:

(81)!=7!

ABC bloğunun kendi içindeki sıralanışı da değişebilir:

3!

Dolayısıyla ABC yan yana şartını sağlayan toplam düzen sayısı:

7!·3!=5040·6=30240

Şimdi D ile E yan yana olmasın şartını uygulamak için, tersini sayıp çıkaralım: D ve E yan yana olsun.

Bu durumda hem ABC bir blok hem de DE bir blok olur. Birimler:

(ABC bloğu)+(DE bloğu)+diğer5kişi=7birim

Yuvarlak diziliş sayısı:

(71)!=6!

Blok içi sıralanmalar:

3!ve2!

Dolayısıyla ABC yan yana ve D-E yan yana olan düzen sayısı:

6!·3!·2!=720·6·2=8640

İstenen (ABC yan yana, D ve E yan yana değil) düzen sayısı:

302408640=21600

Sonuç 21600 olduğundan doğru cevap B’dir.

3. SoruÇoktan Seçmeli

7 farklı kitap bir rafa dizilecektir. Matematik ve Fizik kitapları yan yana olmak şartıyla kaç farklı diziliş vardır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Soru: 7 farklı kitap bir rafa dizilecektir. Matematik ve Fizik kitapları yan yana olmak şartıyla kaç farklı diziliş vardır? 1) Matematik ve Fizik kitaplarını yan yana olacak şekilde tek bir “blok” gibi düşünelim. Bu durumda rafta dizilecek toplam birim sayısı: 5 + 1 = 6 2) Bu 6 birimin (blok + diğer 5 kitap) kendi aralarındaki diziliş sayısı: 6! Hesaplayalım: 6! = 720 3) Blok içindeki Matematik ve Fizik kitapları kendi aralarında yer değiştirebilir. Yani blok içi diziliş sayısı: 2 4) Toplam diziliş sayısı: 720 × 2 = 1440 Sonuç: Doğru cevap C539 şıkkıdır.

  1. Çözüm: Soru: 7 farklı kitap bir rafa dizilecektir. Matematik ve Fizik kitapları yan yana olmak şartıyla kaç farklı diziliş vardır? 1) Matematik ve Fizik kitaplarını yan yana olacak şekilde tek bir “blok” gibi düşünelim. Bu durumda rafta dizilecek toplam birim sayısı: 5 + 1 = 6 2) Bu 6 birimin (blok + diğer 5 kitap) kendi aralarındaki diziliş sayısı: 6! Hesaplayalım: 6! = 720 3) Blok içindeki Matematik ve Fizik kitapları kendi aralarında yer değiştirebilir. Yani blok içi diziliş sayısı: 2 4) Toplam diziliş sayısı: 720 × 2 = 1440 Sonuç: Doğru cevap C539 şıkkıdır.

Soru: 7 farklı kitap bir rafa dizilecektir. Matematik ve Fizik kitapları yan yana olmak şartıyla kaç farklı diziliş vardır?

1) Matematik ve Fizik kitaplarını yan yana olacak şekilde tek bir “blok” gibi düşünelim.

Bu durumda rafta dizilecek toplam birim sayısı:

5+1=6

2) Bu 6 birimin (blok + diğer 5 kitap) kendi aralarındaki diziliş sayısı:

6!

Hesaplayalım:

6!=720

3) Blok içindeki Matematik ve Fizik kitapları kendi aralarında yer değiştirebilir. Yani blok içi diziliş sayısı:

2

4) Toplam diziliş sayısı:

720×2=1440

Sonuç: Doğru cevap B şıkkıdır.

4. SoruÇoktan Seçmeli

Bir rafta 5 farklı kitap vardır. Bu kitaplardan 3 tanesi seçilip sıraya dizilecektir.

Kaç farklı diziliş yapılabilir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Bu soru, farklı kitaplardan seçim yapıp sıraya dizme istediği için tekrarsız permütasyon sorusudur. Adım 1: Kullanılacak model (permütasyon): P ( n, r ) = n! ( n - r )! Adım 2: Burada toplam kitap sayısı ve seçilip dizilecek kitap sayısı: n = 5, r = 3 Adım 3: Formülde yerine yazalım: P ( 5, 3 ) = 5! ( 5 - 3 )! Adım 4: Sadeleştirelim: P ( 5, 3 ) = 5! 2! Adım 5: Açıp hesaplayalım: 5! 2! = 5 × 4 × 3 = 60 Sonuç: Yapılabilecek farklı diziliş sayısı 60 Bu nedenle doğru seçenek D476 'dir.

  1. Çözüm: Bu soru, farklı kitaplardan seçim yapıp sıraya dizme istediği için tekrarsız permütasyon sorusudur. Adım 1: Kullanılacak model (permütasyon): P ( n, r ) = n! ( n - r )! Adım 2: Burada toplam kitap sayısı ve seçilip dizilecek kitap sayısı: n = 5, r = 3 Adım 3: Formülde yerine yazalım: P ( 5, 3 ) = 5! ( 5 - 3 )! Adım 4: Sadeleştirelim: P ( 5, 3 ) = 5! 2! Adım 5: Açıp hesaplayalım: 5! 2! = 5 × 4 × 3 = 60 Sonuç: Yapılabilecek farklı diziliş sayısı 60 Bu nedenle doğru seçenek D476 'dir.

Bu soru, farklı kitaplardan seçim yapıp sıraya dizme istediği için tekrarsız permütasyon sorusudur.

Adım 1: Kullanılacak model (permütasyon):

P(n,r)=n!(n-r)!

Adım 2: Burada toplam kitap sayısı ve seçilip dizilecek kitap sayısı:

n=5,r=3

Adım 3: Formülde yerine yazalım:

P(5,3)=5!(5-3)!

Adım 4: Sadeleştirelim:

P(5,3)=5!2!

Adım 5: Açıp hesaplayalım:

5!2!=5×4×3=60

Sonuç: Yapılabilecek farklı diziliş sayısı

60

Bu nedenle doğru seçenek C'dir.

5. SoruÇoktan Seçmeli

7 farklı kişi (Ayşe, Burak, Can, Deniz, Ece, Fatih, Gizem) bir sıraya dizilecektir.

Burak ile Can yan yana gelmeyecek ve Ayşe mutlaka en başta ya da en sonda olacaktır.

Buna göre kaç farklı diziliş vardır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Ayşe’nin en başta ya da en sonda olması şartı nedeniyle önce Ayşe’yi yerleştirelim. A y ş e uçlarda → 2 seçenek Şimdi Ayşe’yi bir uca sabitleyip kalan kişileri sayalım (Burak ve Can yan yana gelmeyecek). Ayşe sabitken geriye kalan 6 kişi (Burak, Can, Deniz, Ece, Fatih, Gizem) kendi aralarında dizilir. Toplam diziliş = 6! = 720 Şimdi “kötü durumları” (Burak ile Can’ın yan yana geldiği dizilişleri) çıkaralım. Burak ve Can yan yana ise (BC) tek blok gibi düşünülür. Bu blok kendi içinde iki farklı sıralanır: BC veya CB. Bu durumda Ayşe sabitken dizilecek toplam birim sayısı: (BC bloğu) + diğer 4 kişi = 5 birim. Kötü durum sayısı = 5! × 2 = 120 × 2 = 240 Ayşe sabitken istenen (iyi) diziliş sayısı: İyi durum = 6! − 5! × 2 = 720 − 240 = 480 Ayşe’nin iki uçtan birinde olma durumunu tekrar ekleyelim: Toplam = 2 × 480 = 960 Sonuç 960 olduğundan doğru seçenek A896 ’dir. Cevap = 960

  1. Çözüm: Ayşe’nin en başta ya da en sonda olması şartı nedeniyle önce Ayşe’yi yerleştirelim. A y ş e uçlarda → 2 seçenek Şimdi Ayşe’yi bir uca sabitleyip kalan kişileri sayalım (Burak ve Can yan yana gelmeyecek). Ayşe sabitken geriye kalan 6 kişi (Burak, Can, Deniz, Ece, Fatih, Gizem) kendi aralarında dizilir. Toplam diziliş = 6! = 720 Şimdi “kötü durumları” (Burak ile Can’ın yan yana geldiği dizilişleri) çıkaralım. Burak ve Can yan yana ise (BC) tek blok gibi düşünülür. Bu blok kendi içinde iki farklı sıralanır: BC veya CB. Bu durumda Ayşe sabitken dizilecek toplam birim sayısı: (BC bloğu) + diğer 4 kişi = 5 birim. Kötü durum sayısı = 5! × 2 = 120 × 2 = 240 Ayşe sabitken istenen (iyi) diziliş sayısı: İyi durum = 6! − 5! × 2 = 720 − 240 = 480 Ayşe’nin iki uçtan birinde olma durumunu tekrar ekleyelim: Toplam = 2 × 480 = 960 Sonuç 960 olduğundan doğru seçenek A896 ’dir. Cevap = 960

Ayşe’nin en başta ya da en sonda olması şartı nedeniyle önce Ayşe’yi yerleştirelim.

Ayşeuçlarda2seçenek

Şimdi Ayşe’yi bir uca sabitleyip kalan kişileri sayalım (Burak ve Can yan yana gelmeyecek).

Ayşe sabitken geriye kalan 6 kişi (Burak, Can, Deniz, Ece, Fatih, Gizem) kendi aralarında dizilir.

Toplam diziliş=6!=720

Şimdi “kötü durumları” (Burak ile Can’ın yan yana geldiği dizilişleri) çıkaralım.

Burak ve Can yan yana ise (BC) tek blok gibi düşünülür. Bu blok kendi içinde iki farklı sıralanır: BC veya CB.

Bu durumda Ayşe sabitken dizilecek toplam birim sayısı: (BC bloğu) + diğer 4 kişi = 5 birim.

Kötü durum sayısı=5!×2=120×2=240

Ayşe sabitken istenen (iyi) diziliş sayısı:

İyi durum=6!5!×2=720240=480

Ayşe’nin iki uçtan birinde olma durumunu tekrar ekleyelim:

Toplam=2×480=960

Sonuç 960 olduğundan doğru seçenek C’dir.

Cevap=960

6. SoruÇoktan Seçmeli

Bir kulüpte 5 kız ve 4 erkek üye vardır. Bu üyelerden 3 kişilik bir komite seçilecektir. Komitede en az 2 kız bulunacağına göre kaç farklı komite seçilebilir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Kulüpteki üye sayıları: Kız = 5 Erkek = 4 Komite   kişi = 3 Komitede en az kız bulunacağı için olası durumlar: ( 2   kız, 1   erkek )   ve   ( 3   kız, 0   erkek ) Durum (2 kız, 1 erkek): C ( 5, 2 ) ⋅ C ( 4, 1 ) = 10 ⋅ 4 = 40 Durum (3 kız): C ( 5, 3 ) = 10 Toplam komite sayısı: 40 + 10 = 50 Sonuç: Bulunan değer şıkkıB362ndaki değere eşittir; yani doğru cevap B396 ’dir.

  1. Çözüm: Kulüpteki üye sayıları: Kız = 5 Erkek = 4 Komite   kişi = 3 Komitede en az kız bulunacağı için olası durumlar: ( 2   kız, 1   erkek )   ve   ( 3   kız, 0   erkek ) Durum (2 kız, 1 erkek): C ( 5, 2 ) ⋅ C ( 4, 1 ) = 10 ⋅ 4 = 40 Durum (3 kız): C ( 5, 3 ) = 10 Toplam komite sayısı: 40 + 10 = 50 Sonuç: Bulunan değer şıkkıB362ndaki değere eşittir; yani doğru cevap B396 ’dir.

Kulüpteki üye sayıları:

Kız=5Erkek=4Komite kişi=3

Komitede en az kız bulunacağı için olası durumlar:

(2 kız,1 erkek) ve (3 kız,0 erkek)

Durum (2 kız, 1 erkek):

C(5,2)C(4,1)=104=40

Durum (3 kız):

C(5,3)=10

Toplam komite sayısı:

40+10=50

Sonuç: Bulunan değer şıkkıB1686ndaki değere eşittir; yani doğru cevap C’dir.

7. SoruÇoktan Seçmeli

Bir kitap kulübünde 5 farklı kitaptan, okunacak 2 kitap seçilip okunma sırası da belirleniyor. Buna göre kaç farklı seçim yapılabilir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Okunma sırası da belirlendiği için bu soru sıralı seçim (permütasyon) sorusudur. Birinci sıraya gelecek kitabı seçme sayısı: 5 Bir kitap seçildikten sonra kalan kitap sayısı ile ikinci sıraya gelecek kitabı seçme sayısı: 4 Toplam sıralı seçim sayısı çarpım kuralı ile bulunur: 5 × 4 = 20 Bu aynı zamanda permütasyon gösterimiyle: P 5, 2 = 20 Sonuç olarak doğru cevap C şıkkıdır.

  1. Çözüm: Okunma sırası da belirlendiği için bu soru sıralı seçim (permütasyon) sorusudur. Birinci sıraya gelecek kitabı seçme sayısı: 5 Bir kitap seçildikten sonra kalan kitap sayısı ile ikinci sıraya gelecek kitabı seçme sayısı: 4 Toplam sıralı seçim sayısı çarpım kuralı ile bulunur: 5 × 4 = 20 Bu aynı zamanda permütasyon gösterimiyle: P 5, 2 = 20 Sonuç olarak doğru cevap C şıkkıdır.

Okunma sırası da belirlendiği için bu soru sıralı seçim (permütasyon) sorusudur.

Birinci sıraya gelecek kitabı seçme sayısı:

5

Bir kitap seçildikten sonra kalan kitap sayısı ile ikinci sıraya gelecek kitabı seçme sayısı:

4

Toplam sıralı seçim sayısı çarpım kuralı ile bulunur:

5×4=20

Bu aynı zamanda permütasyon gösterimiyle:

P5,2=20

Sonuç olarak doğru cevap C şıkkıdır.

8. SoruÇoktan Seçmeli

7 kişilik bir gruptan başkan, başkan yardımcısı ve sekreter seçilecektir (görevler farklıdır).

A ve B aynı anda seçilemez, ayrıca C seçilirse D de seçilmelidir.

Bu seçimler kaç farklı şekilde yapılabilir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Önce kısıt olmasaydı 7 kişiden farklı görevler için (başkan, başkan yardımcısı, sekreter) sıralı seçim sayısını bulalım: 7 × 6 × 5 = 210 Şimdi kısıtları kullanarak geçersiz durumları çıkaralım. 1. kısıt: A ve B aynı anda seçilemez. A ve B birlikte seçilirse üçüncü kişi kalan 5 kişiden seçilir; her seçilen 3 kişi farklı görevlere 3! şekilde yerleşir: 5 × 3! = 5 × 6 = 30 2. kısıt: C seçilirse D de seçilmelidir. Buna aykırı (geçersiz) durum: C seçilmiş, D seçilmemiş olsun. C seçiliyken diğer 2 kişi, D hariç kalan 5 kişiden seçilir; yine görev dağılımı 3! şekilde olur: ( 5! 2! 3! ) × 3! = 10 × 6 = 60 Bu iki geçersiz sayımı toplarken kesişimi iki kez saymış oluruz; kesişimi bir kez geri eklemeliyiz (dahil-et/çıkar). Kesişim: Hem A ve B birlikte seçilmiş olacak hem de C seçilip D seçilmeyecek. Bu ancak seçilen üçlünün A, B, C olmasıyla mümkündür; görev dağılımı yine 3! tanedir: 3! = 6 Toplam geçersiz seçim sayısı: 30 + 60 − 6 = 84 Geçerli seçim sayısı: 210 − 84 = 126 Sonuç: Doğru cevap D1039 şıkkıdır.

  1. Çözüm: Önce kısıt olmasaydı 7 kişiden farklı görevler için (başkan, başkan yardımcısı, sekreter) sıralı seçim sayısını bulalım: 7 × 6 × 5 = 210 Şimdi kısıtları kullanarak geçersiz durumları çıkaralım. 1. kısıt: A ve B aynı anda seçilemez. A ve B birlikte seçilirse üçüncü kişi kalan 5 kişiden seçilir; her seçilen 3 kişi farklı görevlere 3! şekilde yerleşir: 5 × 3! = 5 × 6 = 30 2. kısıt: C seçilirse D de seçilmelidir. Buna aykırı (geçersiz) durum: C seçilmiş, D seçilmemiş olsun. C seçiliyken diğer 2 kişi, D hariç kalan 5 kişiden seçilir; yine görev dağılımı 3! şekilde olur: ( 5! 2! 3! ) × 3! = 10 × 6 = 60 Bu iki geçersiz sayımı toplarken kesişimi iki kez saymış oluruz; kesişimi bir kez geri eklemeliyiz (dahil-et/çıkar). Kesişim: Hem A ve B birlikte seçilmiş olacak hem de C seçilip D seçilmeyecek. Bu ancak seçilen üçlünün A, B, C olmasıyla mümkündür; görev dağılımı yine 3! tanedir: 3! = 6 Toplam geçersiz seçim sayısı: 30 + 60 − 6 = 84 Geçerli seçim sayısı: 210 − 84 = 126 Sonuç: Doğru cevap D1039 şıkkıdır.

Önce kısıt olmasaydı 7 kişiden farklı görevler için (başkan, başkan yardımcısı, sekreter) sıralı seçim sayısını bulalım:

7×6×5=210

Şimdi kısıtları kullanarak geçersiz durumları çıkaralım. 1. kısıt: A ve B aynı anda seçilemez.

A ve B birlikte seçilirse üçüncü kişi kalan 5 kişiden seçilir; her seçilen 3 kişi farklı görevlere 3! şekilde yerleşir:

5×3!=5×6=30

2. kısıt: C seçilirse D de seçilmelidir. Buna aykırı (geçersiz) durum: C seçilmiş, D seçilmemiş olsun.

C seçiliyken diğer 2 kişi, D hariç kalan 5 kişiden seçilir; yine görev dağılımı 3! şekilde olur:

(5!2!3!)×3!=10×6=60

Bu iki geçersiz sayımı toplarken kesişimi iki kez saymış oluruz; kesişimi bir kez geri eklemeliyiz (dahil-et/çıkar).

Kesişim: Hem A ve B birlikte seçilmiş olacak hem de C seçilip D seçilmeyecek. Bu ancak seçilen üçlünün A, B, C olmasıyla mümkündür; görev dağılımı yine 3! tanedir:

3!=6

Toplam geçersiz seçim sayısı:

30+606=84

Geçerli seçim sayısı:

21084=126

Sonuç: Doğru cevap C şıkkıdır.

9. SoruÇoktan Seçmeli

Altı farklı öğrenciden, biri başkan diğeri başkan yardımcısı olacak şekilde iki öğrenci seçiliyor.

Kaç farklı seçim vardır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Başkan ve başkan yardımcısı görevleri farklı olduğu için seçimler sıralıdır (önce başkan, sonra başkan yardımcısı). 1) Başkan seçimi: 6 2) Başkan seçildikten sonra geriye kalan öğrencilerden başkan yardımcısı seçimi: 5 3) Çarpma kuralı ile toplam seçim sayısı: 6 × 5 = 30 Sonuç: Doğru cevap A284 seçeneğidir.

  1. Çözüm: Başkan ve başkan yardımcısı görevleri farklı olduğu için seçimler sıralıdır (önce başkan, sonra başkan yardımcısı). 1) Başkan seçimi: 6 2) Başkan seçildikten sonra geriye kalan öğrencilerden başkan yardımcısı seçimi: 5 3) Çarpma kuralı ile toplam seçim sayısı: 6 × 5 = 30 Sonuç: Doğru cevap A284 seçeneğidir.

Başkan ve başkan yardımcısı görevleri farklı olduğu için seçimler sıralıdır (önce başkan, sonra başkan yardımcısı).

1) Başkan seçimi:

6

2) Başkan seçildikten sonra geriye kalan öğrencilerden başkan yardımcısı seçimi:

5

3) Çarpma kuralı ile toplam seçim sayısı:

6×5=30

Sonuç: Doğru cevap C seçeneğidir.

10. SoruÇoktan Seçmeli

Bir rafta birbirinden farklı 6 kitap vardır. Bu kitaplardan 3 tanesi seçilip yan yana dizilecektir. Kaç farklı diziliş elde edilir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Bu soru, raftaki birbirinden farklı kitaplardan seçilenlerin yan yana dizilmesi istendiği için sıra (diziliş) önemlidir. Toplam kitap sayısı (seçim yapılacak farklı eleman sayısı): 6 Yan yana dizilecek kitap sayısı: 3 Sıra önemli olduğundan, istenen sayı permütasyon ile bulunur: Diziliş sayısı = 6! 6 − 3! Paydadaki farkı hesaplayalım: 6 − 3 = 3 Böylece ifade şu hale gelir: Diziliş sayısı = 6! 3! Faktöriyelleri açıp sadeleştirelim: 6 ⋅ 5 ⋅ 4 ⋅ 3 ⋅ 2 ⋅ 1 3 ⋅ 2 ⋅ 1 = 6 ⋅ 5 ⋅ 4 Son çarpımı yapalım: 6 ⋅ 5 ⋅ 4 = 120 Sonuç: Elde edilen farklı diziliş sayısı seçeneklerde B 'dir. Yani C doğru.

  1. Çözüm: Bu soru, raftaki birbirinden farklı kitaplardan seçilenlerin yan yana dizilmesi istendiği için sıra (diziliş) önemlidir. Toplam kitap sayısı (seçim yapılacak farklı eleman sayısı): 6 Yan yana dizilecek kitap sayısı: 3 Sıra önemli olduğundan, istenen sayı permütasyon ile bulunur: Diziliş sayısı = 6! 6 − 3! Paydadaki farkı hesaplayalım: 6 − 3 = 3 Böylece ifade şu hale gelir: Diziliş sayısı = 6! 3! Faktöriyelleri açıp sadeleştirelim: 6 ⋅ 5 ⋅ 4 ⋅ 3 ⋅ 2 ⋅ 1 3 ⋅ 2 ⋅ 1 = 6 ⋅ 5 ⋅ 4 Son çarpımı yapalım: 6 ⋅ 5 ⋅ 4 = 120 Sonuç: Elde edilen farklı diziliş sayısı seçeneklerde B 'dir. Yani C doğru.

Bu soru, raftaki birbirinden farklı kitaplardan seçilenlerin yan yana dizilmesi istendiği için sıra (diziliş) önemlidir.

Toplam kitap sayısı (seçim yapılacak farklı eleman sayısı):

6

Yan yana dizilecek kitap sayısı:

3

Sıra önemli olduğundan, istenen sayı permütasyon ile bulunur:

Diziliş sayısı=6!63!

Paydadaki farkı hesaplayalım:

63=3

Böylece ifade şu hale gelir:

Diziliş sayısı=6!3!

Faktöriyelleri açıp sadeleştirelim:

654321321=654

Son çarpımı yapalım:

654=120

Sonuç: Elde edilen farklı diziliş sayısı seçeneklerde C'dir. Yani C doğru.

Permütasyon ve Kombinasyon Sık Sorulan Sorular

Permütasyon ve kombinasyon farkı nedir?

Permütasyonda sıralama önemlidir; kombinasyonda seçilen grubun sırası önemli değildir.

Faktöriyel nedir?

Pozitif bir tam sayının kendisinden 1’e kadar olan sayıların çarpımıdır.

Soruda hangi yöntemin kullanılacağı nasıl anlaşılır?

Seçilen nesnelerin yerleri değiştiğinde sonuç değişiyorsa permütasyon, değişmiyorsa kombinasyon düşünülür.