10. Sınıf Matematik

10. Sınıf Matematik İstatistik Testleri

İstatistik konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

İstatistiği veri toplama ve yorumlamayla öğren

İstatistik, verileri toplama, düzenleme, özetleme ve anlamlı sonuçlara dönüştürme sürecidir.

Bu çalışma; sıklık tablolarını, grafik türlerini, aritmetik ortalamayı, medyanı, modu ve veri dağılımını yorumlamayı pekiştirir.

Bu konuyu çalışırken kazanacağın beceriler

  • Verileri tablo ve grafiklerle düzenler.
  • Aritmetik ortalama, medyan ve modu hesaplar.
  • Grafiklerden doğru bilgi çıkarır.
  • Veri grubunu merkezi eğilim ölçüleriyle yorumlar.

Sık karıştırılan noktalar

Ortalama, medyan ve mod her zaman aynı sonucu vermez. Veri grubunun yapısına göre hangi ölçünün daha anlamlı olduğunu düşünmek gerekir.

Verimli çalışma yolu

Önce verileri sırala ve toplam sayıyı belirle; sonra sorunun istediği merkezi eğilim ölçüsünü seç.

5. Test

10. Sınıf Matematik İstatistik Testleri

İstatistik konusu 5. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki tabloda bir veri grubunun değerleri ve frekansları verilmiştir.

x481216
f1234

Bu veri grubunun varyansı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

1) Toplam gözlem sayısını (frekansların toplamını) bulalım. n = 1 + 2 + 3 + 4 = 10 2) Aritmetik ortalamayı hesaplayalım. x ¯ = 4 · 1 + 8 · 2 + 12 · 3 + 16 · 4 n x ¯ = 4 + 16 + 36 + 64 10 = 120 10 = 12 3) Varyans formülünü (frekanslı veri için) uygulayalım. σ 2 = ∑ f · ( x - x ¯ ) 2 n 4) Kareli sapmaları frekanslarla çarpıp toplayalım. ∑ f · ( x - 12 ) 2 = 1 · ( 4 - 12 ) 2 + 2 · ( 8 - 12 ) 2 + 3 · ( 12 - 12 ) 2 + 4 · ( 16 - 12 ) 2 = 1 · 64 + 2 · 16 + 3 · 0 + 4 · 16 = 160 5) Varyansı bulalım. σ 2 = 160 10 = 16 6) Sonuç ve şık kontrolü: Varyans 16 olduğundan doğru cevap C562 şıkkıdır.

  1. Çözüm: 1) Toplam gözlem sayısını (frekansların toplamını) bulalım. n = 1 + 2 + 3 + 4 = 10 2) Aritmetik ortalamayı hesaplayalım. x ¯ = 4 · 1 + 8 · 2 + 12 · 3 + 16 · 4 n x ¯ = 4 + 16 + 36 + 64 10 = 120 10 = 12 3) Varyans formülünü (frekanslı veri için) uygulayalım. σ 2 = ∑ f · ( x - x ¯ ) 2 n 4) Kareli sapmaları frekanslarla çarpıp toplayalım. ∑ f · ( x - 12 ) 2 = 1 · ( 4 - 12 ) 2 + 2 · ( 8 - 12 ) 2 + 3 · ( 12 - 12 ) 2 + 4 · ( 16 - 12 ) 2 = 1 · 64 + 2 · 16 + 3 · 0 + 4 · 16 = 160 5) Varyansı bulalım. σ 2 = 160 10 = 16 6) Sonuç ve şık kontrolü: Varyans 16 olduğundan doğru cevap C562 şıkkıdır.

1) Toplam gözlem sayısını (frekansların toplamını) bulalım.

n=1+2+3+4=10

2) Aritmetik ortalamayı hesaplayalım.

x¯=4·1+8·2+12·3+16·4nx¯=4+16+36+6410=12010=12

3) Varyans formülünü (frekanslı veri için) uygulayalım.

σ2=f·(x-x¯)2n

4) Kareli sapmaları frekanslarla çarpıp toplayalım.

f·(x-12)2=1·(4-12)2+2·(8-12)2+3·(12-12)2+4·(16-12)2=1·64+2·16+3·0+4·16=160

5) Varyansı bulalım.

σ2=16010=16

6) Sonuç ve şık kontrolü: Varyans

16

olduğundan doğru cevap B şıkkıdır.

2. SoruÇoktan Seçmeli

Bir veri grubunun aritmetik ortalaması 5 ve standart sapması 2 olup her bir gözleme y=3x4 dönüşümü uygulanıyor.

Yeni veri grubunun varyansı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

1) Şık kontrolü: Yeni veri grubunun varyansı şıkkıD45 ile uyumlu mu kontrol edelim. 2) Verilenler: Aritmetik ortalama = 5 Standart sapma = 2 Dönüşüm: y = 3 x − 4 3) Önce eski varyansı bulalım. Varyans, standart sapmanın karesidir: Var ( X ) = σ 2 Var ( X ) = 2 2 = 4 4) Doğrusal dönüşümde varyansın nasıl değiştiğini kullanalım: Var ( aX + b ) = a 2 Var ( X ) Burada katsayı a değeri dönüşümden gelir: y = 3 x − 4 ⇒ a = 3 5) Yeni varyansı hesaplayalım: Var ( Y ) = 3 2 Var ( X ) Var ( Y ) = 9 ⋅ 4 = 36 6) Sonuç: Yeni veri grubunun varyansı 36 Bu nedenle doğru cevap D588 şıkkıdır.

  1. Çözüm: 1) Şık kontrolü: Yeni veri grubunun varyansı şıkkıD45 ile uyumlu mu kontrol edelim. 2) Verilenler: Aritmetik ortalama = 5 Standart sapma = 2 Dönüşüm: y = 3 x − 4 3) Önce eski varyansı bulalım. Varyans, standart sapmanın karesidir: Var ( X ) = σ 2 Var ( X ) = 2 2 = 4 4) Doğrusal dönüşümde varyansın nasıl değiştiğini kullanalım: Var ( aX + b ) = a 2 Var ( X ) Burada katsayı a değeri dönüşümden gelir: y = 3 x − 4 ⇒ a = 3 5) Yeni varyansı hesaplayalım: Var ( Y ) = 3 2 Var ( X ) Var ( Y ) = 9 ⋅ 4 = 36 6) Sonuç: Yeni veri grubunun varyansı 36 Bu nedenle doğru cevap D588 şıkkıdır.

1) Şık kontrolü: Yeni veri grubunun varyansı C şıkkı ile uyumlu mu kontrol edelim.

2) Verilenler:

Aritmetik ortalama=5Standart sapma=2Dönüşüm:y=3x4

3) Önce eski varyansı bulalım. Varyans, standart sapmanın karesidir:

Var(X)=σ2Var(X)=22=4

4) Doğrusal dönüşümde varyansın nasıl değiştiğini kullanalım:

Var(aX+b)=a2Var(X)

Burada katsayı a değeri dönüşümden gelir:

y=3x4a=3

5) Yeni varyansı hesaplayalım:

Var(Y)=32Var(X)Var(Y)=94=36

6) Sonuç: Yeni veri grubunun varyansı

36

Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.

3. SoruÇoktan Seçmeli

Bir veri grubunun eleman sayısı n=5, aritmetik ortalaması x¯=8 ve (anakütle) varyansı σ2=6 olsun. Bu gruba x=14 değeri eklenirse yeni (anakütle) varyans kaç olur?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Verilenler: n = 5 μ = 8 σ 2 = 6 Gruptan sonra eklenecek değer: x = 14 (Anakütle) varyans tanımından sapmaların kareleri toplamını bulalım: ∑ i = 1 ( x i - μ ) 2 = n ⋅ σ 2 = 5 ⋅ 6 = 30 Toplamı aritmetik ortalamadan bulalım: ∑ i = 1 x i = n ⋅ μ = 5 ⋅ 8 = 40 Sapma-kare toplamı ile kareler toplamı ilişkisini kullanalım: ∑ i = 1 ( x i - μ ) 2 = ∑ i = 1 x i 2 - n ⋅ μ 2 Buradan ilk grubun kareler toplamı: ∑ i = 1 x i 2 = 30 + 5 ⋅ 8 2 = 30 + 320 = 350 Yeni değer eklendiğinde yeni eleman sayısı ve yeni ortalama: n ' = 6 μ ' = 40 + 14 6 = 54 6 = 9 Yeni kareler toplamı: ∑ i = 1 y i 2 = 350 + 14 2 = 350 + 196 = 546 Yeni (anakütle) varyans: σ 2 ' = 1 6 ∑ i = 1 y i 2 - ( μ ' ) 2 σ 2 ' = 546 6 - 9 2 = 91 - 81 = 10 Sonuç: Yeni (anakütle) varyans 10 olur. Doğru seçenek: A885.

  1. Çözüm: Verilenler: n = 5 μ = 8 σ 2 = 6 Gruptan sonra eklenecek değer: x = 14 (Anakütle) varyans tanımından sapmaların kareleri toplamını bulalım: ∑ i = 1 ( x i - μ ) 2 = n ⋅ σ 2 = 5 ⋅ 6 = 30 Toplamı aritmetik ortalamadan bulalım: ∑ i = 1 x i = n ⋅ μ = 5 ⋅ 8 = 40 Sapma-kare toplamı ile kareler toplamı ilişkisini kullanalım: ∑ i = 1 ( x i - μ ) 2 = ∑ i = 1 x i 2 - n ⋅ μ 2 Buradan ilk grubun kareler toplamı: ∑ i = 1 x i 2 = 30 + 5 ⋅ 8 2 = 30 + 320 = 350 Yeni değer eklendiğinde yeni eleman sayısı ve yeni ortalama: n ' = 6 μ ' = 40 + 14 6 = 54 6 = 9 Yeni kareler toplamı: ∑ i = 1 y i 2 = 350 + 14 2 = 350 + 196 = 546 Yeni (anakütle) varyans: σ 2 ' = 1 6 ∑ i = 1 y i 2 - ( μ ' ) 2 σ 2 ' = 546 6 - 9 2 = 91 - 81 = 10 Sonuç: Yeni (anakütle) varyans 10 olur. Doğru seçenek: A885.

Verilenler:

n=5μ=8σ2=6

Gruptan sonra eklenecek değer:

x=14

(Anakütle) varyans tanımından sapmaların kareleri toplamını bulalım:

i=1(xi-μ)2=nσ2=56=30

Toplamı aritmetik ortalamadan bulalım:

i=1xi=nμ=58=40

Sapma-kare toplamı ile kareler toplamı ilişkisini kullanalım:

i=1(xi-μ)2=i=1xi2-nμ2

Buradan ilk grubun kareler toplamı:

i=1xi2=30+582=30+320=350

Yeni değer eklendiğinde yeni eleman sayısı ve yeni ortalama:

n'=6μ'=40+146=546=9

Yeni kareler toplamı:

i=1yi2=350+142=350+196=546

Yeni (anakütle) varyans:

σ2'=16i=1yi2-(μ')2σ2'=5466-92=91-81=10

Sonuç: Yeni (anakütle) varyans

10

olur. Doğru seçenek: A4486.

4. SoruÇoktan Seçmeli

İki grubun istatistikleri aşağıdaki gibidir:

  • Birinci grup: n=10,x¯=70,s2=36
  • İkinci grup: n=15,x¯=80,s2=16

Gruplar birleştirildiğinde oluşan grubun varyansı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

1) Önce birleştirilmiş grubun ortalamasını bulalım. x ¯ = n 1 x ¯ 1 + n 2 x ¯ 2 n 1 + n 2 Verileri yerine yazalım. x ¯ = 10 · 70 + 15 · 80 25 = 1900 25 = 76 2) Lise düzeyinde “varyans” genelde tüm veri sayısına bölünerek (paydada n ) hesaplanır. Birleştirme için toplam kareler ayrışımı kullanılır: s 2 = n 1 ( s 1 2 + ( x ¯ 1 - x ¯ ) 2 ) + n 2 ( s 2 2 + ( x ¯ 2 - x ¯ ) 2 ) n 1 + n 2 3) Ortalamadan sapmaları bulalım. x ¯ 1 - x ¯ = 70 - 76 = - 6 ( x ¯ 1 - x ¯ ) 2 = ( - 6 ) 2 = 36 x ¯ 2 - x ¯ = 80 - 76 = 4 ( x ¯ 2 - x ¯ ) 2 = ( 4 ) 2 = 16 4) Formülde yerine yazıp hesaplayalım. s 2 = 10 ( 36 + 36 ) + 15 ( 16 + 16 ) 25 s 2 = 10 · 72 + 15 · 32 25 = 720 + 480 25 = 1200 25 = 48 5) Sonuç: Birleştirilmiş grubun varyansı 48 bulunur. Bu nedenle doğru seçenek B742 ’dir.

  1. Çözüm: 1) Önce birleştirilmiş grubun ortalamasını bulalım. x ¯ = n 1 x ¯ 1 + n 2 x ¯ 2 n 1 + n 2 Verileri yerine yazalım. x ¯ = 10 · 70 + 15 · 80 25 = 1900 25 = 76 2) Lise düzeyinde “varyans” genelde tüm veri sayısına bölünerek (paydada n ) hesaplanır. Birleştirme için toplam kareler ayrışımı kullanılır: s 2 = n 1 ( s 1 2 + ( x ¯ 1 - x ¯ ) 2 ) + n 2 ( s 2 2 + ( x ¯ 2 - x ¯ ) 2 ) n 1 + n 2 3) Ortalamadan sapmaları bulalım. x ¯ 1 - x ¯ = 70 - 76 = - 6 ( x ¯ 1 - x ¯ ) 2 = ( - 6 ) 2 = 36 x ¯ 2 - x ¯ = 80 - 76 = 4 ( x ¯ 2 - x ¯ ) 2 = ( 4 ) 2 = 16 4) Formülde yerine yazıp hesaplayalım. s 2 = 10 ( 36 + 36 ) + 15 ( 16 + 16 ) 25 s 2 = 10 · 72 + 15 · 32 25 = 720 + 480 25 = 1200 25 = 48 5) Sonuç: Birleştirilmiş grubun varyansı 48 bulunur. Bu nedenle doğru seçenek B742 ’dir.

1) Önce birleştirilmiş grubun ortalamasını bulalım.

x¯=n1x¯1+n2x¯2n1+n2

Verileri yerine yazalım.

x¯=10·70+15·8025=190025=76

2) Lise düzeyinde “varyans” genelde tüm veri sayısına bölünerek (paydada n) hesaplanır. Birleştirme için toplam kareler ayrışımı kullanılır:

s2=n1(s12+(x¯1-x¯)2)+n2(s22+(x¯2-x¯)2)n1+n2

3) Ortalamadan sapmaları bulalım.

x¯1-x¯=70-76=-6(x¯1-x¯)2=(-6)2=36x¯2-x¯=80-76=4(x¯2-x¯)2=(4)2=16

4) Formülde yerine yazıp hesaplayalım.

s2=10(36+36)+15(16+16)25s2=10·72+15·3225=720+48025=120025=48

5) Sonuç: Birleştirilmiş grubun varyansı 48 bulunur. Bu nedenle doğru seçenek C’dir.

5. SoruÇoktan Seçmeli

Bir veri grubunda gözlem sayısı 10, aritmetik ortalama 12 ve varyans 9 dur.

Bu gruba bir yeni gözlem eklenince yeni aritmetik ortalama 13 oluyor.

Buna göre yeni varyans kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Verilenler: n = 10, x ¯ = 12, V 2 = 9 Önce veri grubunun toplamını bulalım: ∑ x = n · x ¯ = 10 · 12 = 120 Varyans tanımından kareli sapmalar toplamı: V 2 = ∑ ( x − x ¯ ) 2 n ∑ ( x − 12 ) 2 = n · V 2 = 10 · 9 = 90 Şimdi kareler toplamını bulalım: ∑ x 2 = ∑ ( x − x ¯ ) 2 + n · x ¯ 2 ∑ x 2 = 90 + 10 · 12 2 = 90 + 10 · 144 = 1530 Gruba bir gözlem eklendiğinde yeni ortalama: n ′ = 11, x ¯ ′ = 13 Yeni toplam: ∑ x ′ = n ′ · x ¯ ′ = 11 · 13 = 143 Eklenen yeni gözlemi bulalım: a = ∑ x ′ − ∑ x = 143 − 120 = 23 Yeni kareler toplamı: ∑ x 2 ′ = ∑ x 2 + a 2 = 1530 + 23 2 = 1530 + 529 = 2059 Yeni varyansı hesaplayalım (kullanışlı formül): V 2 ′ = ∑ x 2 ′ n ′ − x ¯ ′ 2 V 2 ′ = 2059 11 − 13 2 = 2059 11 − 169 = 2059 − 1859 11 = 200 11 Sonuç: Doğru seçenek C’dir. V 2 ′ = 200 11

  1. Çözüm: Verilenler: n = 10, x ¯ = 12, V 2 = 9 Önce veri grubunun toplamını bulalım: ∑ x = n · x ¯ = 10 · 12 = 120 Varyans tanımından kareli sapmalar toplamı: V 2 = ∑ ( x − x ¯ ) 2 n ∑ ( x − 12 ) 2 = n · V 2 = 10 · 9 = 90 Şimdi kareler toplamını bulalım: ∑ x 2 = ∑ ( x − x ¯ ) 2 + n · x ¯ 2 ∑ x 2 = 90 + 10 · 12 2 = 90 + 10 · 144 = 1530 Gruba bir gözlem eklendiğinde yeni ortalama: n ′ = 11, x ¯ ′ = 13 Yeni toplam: ∑ x ′ = n ′ · x ¯ ′ = 11 · 13 = 143 Eklenen yeni gözlemi bulalım: a = ∑ x ′ − ∑ x = 143 − 120 = 23 Yeni kareler toplamı: ∑ x 2 ′ = ∑ x 2 + a 2 = 1530 + 23 2 = 1530 + 529 = 2059 Yeni varyansı hesaplayalım (kullanışlı formül): V 2 ′ = ∑ x 2 ′ n ′ − x ¯ ′ 2 V 2 ′ = 2059 11 − 13 2 = 2059 11 − 169 = 2059 − 1859 11 = 200 11 Sonuç: Doğru seçenek C’dir. V 2 ′ = 200 11

Verilenler:

n=10,x¯=12,V2=9

Önce veri grubunun toplamını bulalım:

x=n·x¯=10·12=120

Varyans tanımından kareli sapmalar toplamı:

V2=(xx¯)2n(x12)2=n·V2=10·9=90

Şimdi kareler toplamını bulalım:

x2=(xx¯)2+n·x¯2x2=90+10·122=90+10·144=1530

Gruba bir gözlem eklendiğinde yeni ortalama:

n=11,x¯=13

Yeni toplam:

x=n·x¯=11·13=143

Eklenen yeni gözlemi bulalım:

a=xx=143120=23

Yeni kareler toplamı:

x2=x2+a2=1530+232=1530+529=2059

Yeni varyansı hesaplayalım (kullanışlı formül):

V2=x2nx¯2V2=205911132=205911169=2059185911=20011

Sonuç: Doğru seçenek C’dir.

V2=20011
6. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki frekans tablosu bir veri grubunu göstermektedir.

Xf
41
62
83
104

Y=3X-2 dönüşümü uygulanırsa Y değişkeninin standart sapması kaç olur?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Toplam frekansı bulalım. N = 1 + 2 + 3 + 4 = 10 Önce X değişkeninin aritmetik ortalamasını hesaplayalım. X ¯ = 4 · 1 + 6 · 2 + 8 · 3 + 10 · 4 10 = 80 10 = 8 Standart sapma için önce varyansı bulmak üzere X 2 ortalamasını hesaplayalım. E ( X 2 ) = 4 2 · 1 + 6 2 · 2 + 8 2 · 3 + 10 2 · 4 10 = 680 10 = 68 Varyans: σ X 2 = E ( X 2 ) - E ( X ) 2 = 68 - 8 2 = 68 - 64 = 4 Buna göre X standart sapması: σ X = 4 = 2 Dönüşüm: Y = 3 X - 2 Sabit eklemek standart sapmayı değiştirmez, katsayı ile çarpmak standart sapmayı mutlak değer kadar çarpar: σ Y = | 3 | σ X = 3 · 2 = 6 Sonuç: Doğru seçenek D573 ’dir.

  1. Çözüm: Toplam frekansı bulalım. N = 1 + 2 + 3 + 4 = 10 Önce X değişkeninin aritmetik ortalamasını hesaplayalım. X ¯ = 4 · 1 + 6 · 2 + 8 · 3 + 10 · 4 10 = 80 10 = 8 Standart sapma için önce varyansı bulmak üzere X 2 ortalamasını hesaplayalım. E ( X 2 ) = 4 2 · 1 + 6 2 · 2 + 8 2 · 3 + 10 2 · 4 10 = 680 10 = 68 Varyans: σ X 2 = E ( X 2 ) - E ( X ) 2 = 68 - 8 2 = 68 - 64 = 4 Buna göre X standart sapması: σ X = 4 = 2 Dönüşüm: Y = 3 X - 2 Sabit eklemek standart sapmayı değiştirmez, katsayı ile çarpmak standart sapmayı mutlak değer kadar çarpar: σ Y = | 3 | σ X = 3 · 2 = 6 Sonuç: Doğru seçenek D573 ’dir.

Toplam frekansı bulalım.

N=1+2+3+4=10

Önce X değişkeninin aritmetik ortalamasını hesaplayalım.

X¯=4·1+6·2+8·3+10·410=8010=8

Standart sapma için önce varyansı bulmak üzere X2 ortalamasını hesaplayalım.

E(X2)=42·1+62·2+82·3+102·410=68010=68

Varyans:

σX2=E(X2)-E(X)2=68-82=68-64=4

Buna göre X standart sapması:

σX=4=2

Dönüşüm:

Y=3X-2

Sabit eklemek standart sapmayı değiştirmez, katsayı ile çarpmak standart sapmayı mutlak değer kadar çarpar:

σY=|3|σX=3·2=6

Sonuç: Doğru seçenek B’dir.

7. SoruÇoktan Seçmeli

Bir veri grubunda değerler ve frekansları aşağıdaki gibidir:
DeğerFrekans
11
2a
33
4a
51
Bu veri grubunun (anakütle) varyansı 43 olduğuna göre a kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

1) Şık kontrolü: Bulunan değer, seçeneğiA32 ile aynıdır. 2) Toplam veri sayısını (anakütle büyüklüğünü) frekansların toplamı ile bulalım. N = 1 + a + 3 + a + 1 = 5 + 2 a 3) Aritmetik ortalamayı (anakütle ortalaması) hesaplayalım. \mu = 1 · 1 + 2 · a + 3 · 3 + 4 · a + 5 · 1 N 4) Payı sadeleştirip ortalamayı bulalım. \mu = 1 + 2 a + 9 + 4 a + 5 5 + 2 a = 15 + 6 a 5 + 2 a = 3 5) Anakütle varyansı formülünü kullanıp sapmaların karelerini frekanslarla toplayalım. \sigma 2 = ∑ f ( x − \mu ) 2 N 6) Ortalama 3 olduğundan, her değer için katkıları yazalım. ( 1 − 3 ) 2 = 4 ( 2 − 3 ) 2 = 1 ( 3 − 3 ) 2 = 0 ( 4 − 3 ) 2 = 1 ( 5 − 3 ) 2 = 4 7) Frekanslarla çarpıp toplam sapma-karelerini bulalım. ∑ f ( x − \mu ) 2 = 1 · 4 + a · 1 + 3 · 0 + a · 1 + 1 · 4 = 8 + 2 a 8) Varyansı verilen değere eşitleyip çözüm yapalım. \sigma 2 = 8 + 2 a 5 + 2 a = 4 3 9) İçler-dışlar çarpımı ile denklemi çözelim. 3 ( 8 + 2 a ) = 4 ( 5 + 2 a ) 24 + 6 a = 20 + 8 a 4 = 2 a a = 2 Sonuç: Doğru cevap A959 seçeneğidir.

  1. Çözüm: 1) Şık kontrolü: Bulunan değer, seçeneğiA32 ile aynıdır. 2) Toplam veri sayısını (anakütle büyüklüğünü) frekansların toplamı ile bulalım. N = 1 + a + 3 + a + 1 = 5 + 2 a 3) Aritmetik ortalamayı (anakütle ortalaması) hesaplayalım. \mu = 1 · 1 + 2 · a + 3 · 3 + 4 · a + 5 · 1 N 4) Payı sadeleştirip ortalamayı bulalım. \mu = 1 + 2 a + 9 + 4 a + 5 5 + 2 a = 15 + 6 a 5 + 2 a = 3 5) Anakütle varyansı formülünü kullanıp sapmaların karelerini frekanslarla toplayalım. \sigma 2 = ∑ f ( x − \mu ) 2 N 6) Ortalama 3 olduğundan, her değer için katkıları yazalım. ( 1 − 3 ) 2 = 4 ( 2 − 3 ) 2 = 1 ( 3 − 3 ) 2 = 0 ( 4 − 3 ) 2 = 1 ( 5 − 3 ) 2 = 4 7) Frekanslarla çarpıp toplam sapma-karelerini bulalım. ∑ f ( x − \mu ) 2 = 1 · 4 + a · 1 + 3 · 0 + a · 1 + 1 · 4 = 8 + 2 a 8) Varyansı verilen değere eşitleyip çözüm yapalım. \sigma 2 = 8 + 2 a 5 + 2 a = 4 3 9) İçler-dışlar çarpımı ile denklemi çözelim. 3 ( 8 + 2 a ) = 4 ( 5 + 2 a ) 24 + 6 a = 20 + 8 a 4 = 2 a a = 2 Sonuç: Doğru cevap A959 seçeneğidir.

1) Şık kontrolü: Bulunan değer, seçeneğiA92 ile aynıdır.

2) Toplam veri sayısını (anakütle büyüklüğünü) frekansların toplamı ile bulalım.

N=1+a+3+a+1=5+2a

3) Aritmetik ortalamayı (anakütle ortalaması) hesaplayalım.

\mu=1·1+2·a+3·3+4·a+5·1N

4) Payı sadeleştirip ortalamayı bulalım.

\mu=1+2a+9+4a+55+2a=15+6a5+2a=3

5) Anakütle varyansı formülünü kullanıp sapmaların karelerini frekanslarla toplayalım.

\sigma2=f(x\mu)2N

6) Ortalama 3 olduğundan, her değer için katkıları yazalım.

(13)2=4(23)2=1(33)2=0(43)2=1(53)2=4

7) Frekanslarla çarpıp toplam sapma-karelerini bulalım.

f(x\mu)2=1·4+a·1+3·0+a·1+1·4=8+2a

8) Varyansı verilen değere eşitleyip çözüm yapalım.

\sigma2=8+2a5+2a=43

9) İçler-dışlar çarpımı ile denklemi çözelim.

3(8+2a)=4(5+2a)24+6a=20+8a4=2aa=2

Sonuç: Doğru cevap A3911 seçeneğidir.

8. SoruÇoktan Seçmeli

5 elemanlı bir veri grubunun aritmetik ortalaması 10 ve varyansı 4 tür (varyans, 1n ile hesaplanıyor). Bu gruba 16 değeri eklenirse yeni varyans kaç olur?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

1) Doğru şık kontrolü Yeni varyansı hesaplayınca 25 3 bulunur. Bu da şıkkıB69dır. Yani A doğrudur. 2) Verilenleri yazalım n = 5 x = 10 V = 4 Varyansın 1 n ile (anakütle varyansı) hesaplandığı belirtilmiş. 3) Eski verilerin toplamını bulalım ∑ i = 1 x i = n ⋅ x = 5 ⋅ 10 = 50 4) Eski varyanstan kareli sapmalar toplamını bulalım V = 1 n ∑ i = 1 ( x i − x ) 2 4 = 1 5 ∑ i = 1 ( x i − 10 ) 2 ∑ i = 1 ( x i − 10 ) 2 = 20 5) Gruba 16 eklenince yeni ortalama n ' = 6 x ' = 50 + 16 6 = 66 6 = 11 6) Eski 5 elemanın yeni ortalamaya göre kareli sapmalar toplamı Her bir eski eleman için ( x i − 11 ) = ( x i − 10 ) − 1 olduğundan ( x i − 11 ) 2 = ( ( x i − 10 ) − 1 ) 2 ( x i − 11 ) 2 = ( x i − 10 ) 2 − 2 ( x i − 10 ) + 1 Şimdi toplam alalım: ∑ i = 1 ( x i − 11 ) 2 = ∑ i = 1 ( x i − 10 ) 2 − 2 ∑ i = 1 ( x i − 10 ) + 5 Ortalamadan sapmaların toplamı sıfırdır: ∑ i = 1 ( x i − 10 ) = 0 Dolayısıyla ∑ i = 1 ( x i − 11 ) 2 = 20 + 5 = 25 7) Eklenen 16 değerinin yeni ortalamaya göre kareli sapması ( 16 − 11 ) 2 = 5 2 = 25 8) Yeni varyansı bulalım Yeni kareli sapmalar toplamı: 25 + 25 = 50 Yeni varyans: V ' = 1 6 ⋅ 50 = 50 6 = 25 3 Doğru cevap: B1122

  1. Çözüm: 1) Doğru şık kontrolü Yeni varyansı hesaplayınca 25 3 bulunur. Bu da şıkkıB69dır. Yani A doğrudur. 2) Verilenleri yazalım n = 5 x = 10 V = 4 Varyansın 1 n ile (anakütle varyansı) hesaplandığı belirtilmiş. 3) Eski verilerin toplamını bulalım ∑ i = 1 x i = n ⋅ x = 5 ⋅ 10 = 50 4) Eski varyanstan kareli sapmalar toplamını bulalım V = 1 n ∑ i = 1 ( x i − x ) 2 4 = 1 5 ∑ i = 1 ( x i − 10 ) 2 ∑ i = 1 ( x i − 10 ) 2 = 20 5) Gruba 16 eklenince yeni ortalama n ' = 6 x ' = 50 + 16 6 = 66 6 = 11 6) Eski 5 elemanın yeni ortalamaya göre kareli sapmalar toplamı Her bir eski eleman için ( x i − 11 ) = ( x i − 10 ) − 1 olduğundan ( x i − 11 ) 2 = ( ( x i − 10 ) − 1 ) 2 ( x i − 11 ) 2 = ( x i − 10 ) 2 − 2 ( x i − 10 ) + 1 Şimdi toplam alalım: ∑ i = 1 ( x i − 11 ) 2 = ∑ i = 1 ( x i − 10 ) 2 − 2 ∑ i = 1 ( x i − 10 ) + 5 Ortalamadan sapmaların toplamı sıfırdır: ∑ i = 1 ( x i − 10 ) = 0 Dolayısıyla ∑ i = 1 ( x i − 11 ) 2 = 20 + 5 = 25 7) Eklenen 16 değerinin yeni ortalamaya göre kareli sapması ( 16 − 11 ) 2 = 5 2 = 25 8) Yeni varyansı bulalım Yeni kareli sapmalar toplamı: 25 + 25 = 50 Yeni varyans: V ' = 1 6 ⋅ 50 = 50 6 = 25 3 Doğru cevap: B1122

1) Doğru şık kontrolü

Yeni varyansı hesaplayınca

253

bulunur. Bu da A şıkkıdır. Yani A doğrudur.

2) Verilenleri yazalım

n=5x=10V=4

Varyansın

1n

ile (anakütle varyansı) hesaplandığı belirtilmiş.

3) Eski verilerin toplamını bulalım

i=1xi=nx=510=50

4) Eski varyanstan kareli sapmalar toplamını bulalım

V=1ni=1(xix)24=15i=1(xi10)2i=1(xi10)2=20

5) Gruba16eklenince yeni ortalama

n'=6x'=50+166=666=11

6) Eski 5 elemanın yeni ortalamaya göre kareli sapmalar toplamı

Her bir eski eleman için

(xi11)=(xi10)1

olduğundan

(xi11)2=((xi10)1)2(xi11)2=(xi10)22(xi10)+1

Şimdi toplam alalım:

i=1(xi11)2=i=1(xi10)22i=1(xi10)+5

Ortalamadan sapmaların toplamı sıfırdır:

i=1(xi10)=0

Dolayısıyla

i=1(xi11)2=20+5=25

7) Eklenen 16 değerinin yeni ortalamaya göre kareli sapması

(1611)2=52=25

8) Yeni varyansı bulalım

Yeni kareli sapmalar toplamı:

25+25=50

Yeni varyans:

V'=1650=506=253

Doğru cevap: B6043

9. SoruÇoktan Seçmeli

A sınıfında 20 öğrenci olup notların ortalaması 70 ve varyansı 16’dır.

B sınıfında 30 öğrenci olup notların ortalaması 76 ve varyansı 25’tir.

Bu iki sınıf birleştirildiğinde, notların topluluk varyansı kaç olur?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Verilenleri sembolleştirelim: n A = 20, μ A = 70, σ A 2 = 16 n B = 30, μ B = 76, σ B 2 = 25 Birleştirilmiş grubun öğrenci sayısı: N = n A + n B = 20 + 30 = 50 Birleştirilmiş ortalama (ağırlıklı ortalama): μ = n A μ A + n B μ B n A + n B Sayısal hesap: μ = 20 · 70 + 30 · 76 50 = 1400 + 2280 50 = 3680 50 = 73.6 Topluluk varyansı için (birleştirme) formül: σ 2 = n A [ σ A 2 + ( μ A − μ ) 2 ] + n B [ σ B 2 + ( μ B − μ ) 2 ] N Ortalama farklarını hesaplayalım: μ A − μ = 70 − 73.6 = − 3.6 ( − 3.6 ) 2 = 12.96 μ B − μ = 76 − 73.6 = 2.4 ( 2.4 ) 2 = 5.76 Formülde yerine koyup hesaplayalım: σ 2 = 20 [ 16 + 12.96 ] + 30 [ 25 + 5.76 ] 50 σ 2 = 20 · 28.96 + 30 · 30.76 50 = 579.2 + 922.8 50 = 1502 50 = 30.04 Sonuç: Birleştirilmiş notların topluluk varyansı 30.04 olur. Bu nedenle doğru seçenek C ’dir.

  1. Çözüm: Verilenleri sembolleştirelim: n A = 20, μ A = 70, σ A 2 = 16 n B = 30, μ B = 76, σ B 2 = 25 Birleştirilmiş grubun öğrenci sayısı: N = n A + n B = 20 + 30 = 50 Birleştirilmiş ortalama (ağırlıklı ortalama): μ = n A μ A + n B μ B n A + n B Sayısal hesap: μ = 20 · 70 + 30 · 76 50 = 1400 + 2280 50 = 3680 50 = 73.6 Topluluk varyansı için (birleştirme) formül: σ 2 = n A [ σ A 2 + ( μ A − μ ) 2 ] + n B [ σ B 2 + ( μ B − μ ) 2 ] N Ortalama farklarını hesaplayalım: μ A − μ = 70 − 73.6 = − 3.6 ( − 3.6 ) 2 = 12.96 μ B − μ = 76 − 73.6 = 2.4 ( 2.4 ) 2 = 5.76 Formülde yerine koyup hesaplayalım: σ 2 = 20 [ 16 + 12.96 ] + 30 [ 25 + 5.76 ] 50 σ 2 = 20 · 28.96 + 30 · 30.76 50 = 579.2 + 922.8 50 = 1502 50 = 30.04 Sonuç: Birleştirilmiş notların topluluk varyansı 30.04 olur. Bu nedenle doğru seçenek C ’dir.

Verilenleri sembolleştirelim:

nA=20,μA=70,σA2=16nB=30,μB=76,σB2=25

Birleştirilmiş grubun öğrenci sayısı:

N=nA+nB=20+30=50

Birleştirilmiş ortalama (ağırlıklı ortalama):

μ=nAμA+nBμBnA+nB

Sayısal hesap:

μ=20·70+30·7650=1400+228050=368050=73.6

Topluluk varyansı için (birleştirme) formül:

σ2=nA[σA2+(μAμ)2]+nB[σB2+(μBμ)2]N

Ortalama farklarını hesaplayalım:

μAμ=7073.6=3.6(3.6)2=12.96μBμ=7673.6=2.4(2.4)2=5.76

Formülde yerine koyup hesaplayalım:

σ2=20[16+12.96]+30[25+5.76]50σ2=20·28.96+30·30.7650=579.2+922.850=150250=30.04

Sonuç: Birleştirilmiş notların topluluk varyansı

30.04

olur. Bu nedenle doğru seçenek C’dir.

10. SoruÇoktan Seçmeli

Bir sınavın puanları iki gruptan oluşuyor:

  • Birinci grup: n1=20,x¯1=70,s1=6
  • İkinci grup: n2=30,x¯2=60,s2=8

Tüm puanlar birleştirildiğinde oluşan veri setinin varyansı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

1) Önce şık A’yı kontrol etmek için birleşik veri setinin varyansını hesaplayalım. 2) Toplam gözlem sayısı: n = n 1 + n 2 = 20 + 30 = 50 3) Birleşik (genel) aritmetik ortalama: x ¯ = n 1 x ¯ 1 + n 2 x ¯ 2 n 1 + n 2 x ¯ = 20 · 70 + 30 · 60 50 = 1400 + 1800 50 = 3200 50 = 64 4) Grup içi standart sapmalar verildiğine göre grup varyansları: s 1 2 = 6 2 = 36 s 2 2 = 8 2 = 64 5) Birleşik varyans formülü (toplam varyans = grup içi + gruplar arası): σ 2 = n 1 ( s 1 2 + ( x ¯ 1 - x ¯ ) 2 ) + n 2 ( s 2 2 + ( x ¯ 2 - x ¯ ) 2 ) n 1 + n 2 6) Yerine yazıp hesaplayalım: σ 2 = 20 ( 36 + ( 70 - 64 ) 2 ) + 30 ( 64 + ( 60 - 64 ) 2 ) 50 σ 2 = 20 ( 36 + 36 ) + 30 ( 64 + 16 ) 50 σ 2 = 20 · 72 + 30 · 80 50 = 1440 + 2400 50 = 3840 50 σ 2 = 384 5 7) Sonuç: Birleşik veri setinin varyansı 384 5 olur. Dolayısıyla doğru cevap D797 şıkkıdır.

  1. Çözüm: 1) Önce şık A’yı kontrol etmek için birleşik veri setinin varyansını hesaplayalım. 2) Toplam gözlem sayısı: n = n 1 + n 2 = 20 + 30 = 50 3) Birleşik (genel) aritmetik ortalama: x ¯ = n 1 x ¯ 1 + n 2 x ¯ 2 n 1 + n 2 x ¯ = 20 · 70 + 30 · 60 50 = 1400 + 1800 50 = 3200 50 = 64 4) Grup içi standart sapmalar verildiğine göre grup varyansları: s 1 2 = 6 2 = 36 s 2 2 = 8 2 = 64 5) Birleşik varyans formülü (toplam varyans = grup içi + gruplar arası): σ 2 = n 1 ( s 1 2 + ( x ¯ 1 - x ¯ ) 2 ) + n 2 ( s 2 2 + ( x ¯ 2 - x ¯ ) 2 ) n 1 + n 2 6) Yerine yazıp hesaplayalım: σ 2 = 20 ( 36 + ( 70 - 64 ) 2 ) + 30 ( 64 + ( 60 - 64 ) 2 ) 50 σ 2 = 20 ( 36 + 36 ) + 30 ( 64 + 16 ) 50 σ 2 = 20 · 72 + 30 · 80 50 = 1440 + 2400 50 = 3840 50 σ 2 = 384 5 7) Sonuç: Birleşik veri setinin varyansı 384 5 olur. Dolayısıyla doğru cevap D797 şıkkıdır.

1) Önce şık A’yı kontrol etmek için birleşik veri setinin varyansını hesaplayalım.

2) Toplam gözlem sayısı:

n=n1+n2=20+30=50

3) Birleşik (genel) aritmetik ortalama:

x¯=n1x¯1+n2x¯2n1+n2x¯=20·70+30·6050=1400+180050=320050=64

4) Grup içi standart sapmalar verildiğine göre grup varyansları:

s12=62=36s22=82=64

5) Birleşik varyans formülü (toplam varyans = grup içi + gruplar arası):

σ2=n1(s12+(x¯1-x¯)2)+n2(s22+(x¯2-x¯)2)n1+n2

6) Yerine yazıp hesaplayalım:

σ2=20(36+(70-64)2)+30(64+(60-64)2)50σ2=20(36+36)+30(64+16)50σ2=20·72+30·8050=1440+240050=384050σ2=3845

7) Sonuç: Birleşik veri setinin varyansı

3845

olur. Dolayısıyla doğru cevap A şıkkıdır.

İstatistik Sık Sorulan Sorular

Aritmetik ortalama nasıl bulunur?

Verilerin toplamı veri sayısına bölünür.

Medyan nedir?

Sıralanmış veri grubunun ortasında bulunan değerdir.

Mod nedir?

Bir veri grubunda en çok tekrar eden değerdir.