Gerçel sayılarda tanımlı fonksiyonu
şeklindedir ve için tanımlıdır. Buna göre olması için hangi koşulu sağlamalıdır?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: A
1) Kontrol (Doğru şık): Verilen fonksiyonun tersinin kendisine eşit olması için (yani involüsyon olması için) hem tersinin var olması hem de bileşkesinin özdeşlik fonksiyonu vermesi gerekir. Sonuç olarak doğru seçenek A204 ’dir. 2) Bileşke hesabı: Fonksiyon: f ( x ) = a x − 1 x − a Önce f ( f ( x ) ) = a f ( x ) − 1 f ( x ) − a Payı düzenleyelim: a f ( x ) − 1 = a a x − 1 x − a − 1 a a x − 1 x − a − x − a x − a = a ( a x − 1 ) − ( x − a ) x − a a ^ 2 x − a − x + a x − a = ( a ^ 2 − 1 ) x x − a Paydayı düzenleyelim: f ( x ) − a = a x − 1 x − a − a a x − 1 x − a − a ( x − a ) x − a = a x − 1 − a x + a ^ 2 x − a a ^ 2 − 1 x − a Şimdi bileşkeyi yazalım: f ( f ( x ) ) = ( a ^ 2 − 1 ) x x − a a ^ 2 − 1 x − a = x Bu sadeleşmenin yapılabilmesi için a ^ 2 − 1 ≠ 0 olmalıdır. 3) Tersin var olması (neden gerekli?): Eğer a ^ 2 = 1 ise: - Durum a = 1 iken f ( x ) = x − 1 x − 1 = 1 (sabit fonksiyon) olur, bu yüzden ters fonksiyon yoktur. - Durum a = − 1 iken f ( x ) = − x − 1 x + 1 = − 1 (sabit fonksiyon) olur, yine ters fonksiyon yoktur. 4) Sonuç: Hem tersinin var olması hem de kendisiyle bileşkesinin özdeşlik olması için gerekli ve yeterli koşul: a ∈ R ∧ a ^ 2 ≠ 1 Dolayısıyla doğru cevap: A1179.
- Çözüm: 1) Kontrol (Doğru şık): Verilen fonksiyonun tersinin kendisine eşit olması için (yani involüsyon olması için) hem tersinin var olması hem de bileşkesinin özdeşlik fonksiyonu vermesi gerekir. Sonuç olarak doğru seçenek A204 ’dir. 2) Bileşke hesabı: Fonksiyon: f ( x ) = a x − 1 x − a Önce f ( f ( x ) ) = a f ( x ) − 1 f ( x ) − a Payı düzenleyelim: a f ( x ) − 1 = a a x − 1 x − a − 1 a a x − 1 x − a − x − a x − a = a ( a x − 1 ) − ( x − a ) x − a a ^ 2 x − a − x + a x − a = ( a ^ 2 − 1 ) x x − a Paydayı düzenleyelim: f ( x ) − a = a x − 1 x − a − a a x − 1 x − a − a ( x − a ) x − a = a x − 1 − a x + a ^ 2 x − a a ^ 2 − 1 x − a Şimdi bileşkeyi yazalım: f ( f ( x ) ) = ( a ^ 2 − 1 ) x x − a a ^ 2 − 1 x − a = x Bu sadeleşmenin yapılabilmesi için a ^ 2 − 1 ≠ 0 olmalıdır. 3) Tersin var olması (neden gerekli?): Eğer a ^ 2 = 1 ise: - Durum a = 1 iken f ( x ) = x − 1 x − 1 = 1 (sabit fonksiyon) olur, bu yüzden ters fonksiyon yoktur. - Durum a = − 1 iken f ( x ) = − x − 1 x + 1 = − 1 (sabit fonksiyon) olur, yine ters fonksiyon yoktur. 4) Sonuç: Hem tersinin var olması hem de kendisiyle bileşkesinin özdeşlik olması için gerekli ve yeterli koşul: a ∈ R ∧ a ^ 2 ≠ 1 Dolayısıyla doğru cevap: A1179.
1) Kontrol (Doğru şık):
Verilen fonksiyonun tersinin kendisine eşit olması için (yani involüsyon olması için) hem tersinin var olması hem de bileşkesinin özdeşlik fonksiyonu vermesi gerekir. Sonuç olarak doğru seçenek C’dir.
2) Bileşke hesabı:
Fonksiyon:
Önce
Payı düzenleyelim:
Paydayı düzenleyelim:
Şimdi bileşkeyi yazalım:
Bu sadeleşmenin yapılabilmesi için
olmalıdır.
3) Tersin var olması (neden gerekli?):
Eğer
ise:
- Durum
iken
(sabit fonksiyon) olur, bu yüzden ters fonksiyon yoktur.
- Durum
iken
(sabit fonksiyon) olur, yine ters fonksiyon yoktur.
4) Sonuç:
Hem tersinin var olması hem de kendisiyle bileşkesinin özdeşlik olması için gerekli ve yeterli koşul:
Dolayısıyla doğru cevap: C.