Numicorn logosuNumicornÖğren, çöz, ilerle

10. Sınıf Biyoloji

10. Sınıf Biyoloji Kalıtımın Genel İlkeleri Testleri

Kalıtımın Genel İlkeleri konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

Kalıtımın temel ilkelerini gen ve özellik ilişkisiyle öğren

Kalıtım, canlıların özelliklerinin genler aracılığıyla nesilden nesile aktarılmasını inceler. Gen, alel, genotip ve fenotip temel kavramlardır.

Bu çalışma; Mendel ilkelerini, baskın ve çekinik özellikleri, çaprazlamaları ve homozigot-heterozigot yapıları pekiştirir.

Bu konuyu çalışırken kazanacağın beceriler

  • Genotip ve fenotip arasındaki farkı açıklar.
  • Baskın ve çekinik alelleri ayırt eder.
  • Basit kalıtım çaprazlamaları yapar.
  • Homozigot ve heterozigot durumları yorumlar.

Sık karıştırılan noktalar

Baskın alel her zaman daha güçlü veya daha yaygın değildir; heterozigot durumda fenotipte görülebilen aleldir.

Verimli çalışma yolu

Önce sembolleri ve ebeveyn genotiplerini yaz, sonra oluşabilecek yavru genotiplerini tabloyla göster.

Test seç

12 Test
1. Test2. Test3. Test4. Test5. Test6. Test7. Test8. Test9. Test10. Test11. Test12. Test

9. Test

10. Sınıf Biyoloji Kalıtımın Genel İlkeleri Testleri

Kalıtımın Genel İlkeleri konusu 9. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

Bezelyede sarı tohum (Y) yeşile (y) baskın, yuvarlak tohum (R) buruşuğa (r) baskındır. YyRr × Yyrr çaprazlamasında fenotip oranı aşağıdakilerden hangisidir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

R lokusunda çaprazlama Rr × rr olduğundan yuvarlak:buruşuk = 1:1’dir. Y lokusunda Yy × Yy olduğundan sarı:yeşil = 3:1’dir. Bağımsız dağılımla birleşince 3:3:1:1 elde edilir.

  1. Çözüm: R lokusunda çaprazlama Rr × rr olduğundan yuvarlak:buruşuk = 1:1’dir. Y lokusunda Yy × Yy olduğundan sarı:yeşil = 3:1’dir. Bağımsız dağılımla birleşince 3:3:1:1 elde edilir.

R lokusunda çaprazlama Rr × rr olduğundan yuvarlak:buruşuk = 1:1’dir. Y lokusunda Yy × Yy olduğundan sarı:yeşil = 3:1’dir. Bağımsız dağılımla birleşince 3:3:1:1 elde edilir.

2. SoruÇoktan Seçmeli

İnsanda ABO kan grubu genleri IA, IB ve i; Rh faktörü ise D (baskın) ve d (çekinik) ile belirlenir. Kan grubu A Rh(+) olan bir baba ile kan grubu B Rh(-) olan bir annenin çocuklarında O Rh(-) fenotipinin görülme olasılığı %12,5 ise ebeveyn genotipleri aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

O kan grubu için her iki ebeveynin de i alelini taşıması gerekir: IAi ve IBi. Rh(-) için çocuk dd olmalı; anne dd olduğundan babanın Dd olması gerekir. O olasılığı 1/4, Rh(-) olasılığı 1/2 olduğundan toplam 1/8 = %12,5.

  1. Çözüm: O kan grubu için her iki ebeveynin de i alelini taşıması gerekir: IAi ve IBi. Rh(-) için çocuk dd olmalı; anne dd olduğundan babanın Dd olması gerekir. O olasılığı 1/4, Rh(-) olasılığı 1/2 olduğundan toplam 1/8 = %12,5.

O kan grubu için her iki ebeveynin de i alelini taşıması gerekir: IAi ve IBi. Rh(-) için çocuk dd olmalı; anne dd olduğundan babanın Dd olması gerekir. O olasılığı 1/4, Rh(-) olasılığı 1/2 olduğundan toplam 1/8 = %12,5.

3. SoruÇoktan Seçmeli

Bir türde iki gen (A ve B) aynı kromozom üzerinde bağlıdır. AB/ab genotipli birey test çaprazlaması (ab/ab) ile çaprazlanıyor. 1000 yavruda Ab fenotipi 90, aB fenotipi 110, AB fenotipi 400, ab fenotipi 400 bulunuyor. Bu genler arası harita uzaklığı kaç cM’dir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Rekombinant fenotipler Ab ve aB’dir. Toplam rekombinant sayısı 90 + 110 = 200’dür. Rekombinasyon yüzdesi 200/1000 = %20 olduğundan uzaklık 20 cM’dir.

  1. Çözüm: Rekombinant fenotipler Ab ve aB’dir. Toplam rekombinant sayısı 90 + 110 = 200’dür. Rekombinasyon yüzdesi 200/1000 = %20 olduğundan uzaklık 20 cM’dir.

Rekombinant fenotipler Ab ve aB’dir. Toplam rekombinant sayısı 90 + 110 = 200’dür. Rekombinasyon yüzdesi 200/1000 = %20 olduğundan uzaklık 20 cM’dir.

4. SoruÇoktan Seçmeli

X’e bağlı çekinik bir hastalıkta (Xh) sağlıklı bir kadın ile hasta bir erkeğin (XhY) evliliğinden hasta çocuk doğma olasılığı %25’tir. Buna göre kadının genotipi aşağıdakilerden hangisidir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Erkek XhY olduğundan tüm kızlar babadan Xh alır. Hasta çocuk olasılığının %25 olması, kızların yarısının hasta (XhXh) olmasını ve erkeklerin hasta olmamasını gerektirir; bu da annenin taşıyıcı XHXh olduğunu gösterir. Çaprazlamada hasta oranı 1/4 olur.

  1. Çözüm: Erkek XhY olduğundan tüm kızlar babadan Xh alır. Hasta çocuk olasılığının %25 olması, kızların yarısının hasta (XhXh) olmasını ve erkeklerin hasta olmamasını gerektirir; bu da annenin taşıyıcı XHXh olduğunu gösterir. Çaprazlamada hasta oranı 1/4 olur.

Erkek XhY olduğundan tüm kızlar babadan Xh alır. Hasta çocuk olasılığının %25 olması, kızların yarısının hasta (XhXh) olmasını ve erkeklerin hasta olmamasını gerektirir; bu da annenin taşıyıcı XHXh olduğunu gösterir. Çaprazlamada hasta oranı 1/4 olur.

5. SoruÇoktan Seçmeli

Bir karakterde eksik baskınlık vardır: AA = kırmızı, Aa = pembe, aa = beyaz. Pembe iki birey çaprazlanıyor. Bu çaprazlamadan elde edilen yavruların kırmızı fenotipli olma olasılığı ile pembe fenotipli olma olasılığının oranı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Aa × Aa çaprazlamasında genotip oranı 1 AA: 2 Aa: 1 aa’dır. Kırmızı olasılığı 1/4, pembe olasılığı 1/2’dir. Oran (1/4)/(1/2) = 1/2 olur.

  1. Çözüm: Aa × Aa çaprazlamasında genotip oranı 1 AA: 2 Aa: 1 aa’dır. Kırmızı olasılığı 1/4, pembe olasılığı 1/2’dir. Oran (1/4)/(1/2) = 1/2 olur.

Aa × Aa çaprazlamasında genotip oranı 1 AA: 2 Aa: 1 aa’dır. Kırmızı olasılığı 1/4, pembe olasılığı 1/2’dir. Oran (1/4)/(1/2) = 1/2 olur.

6. SoruÇoktan Seçmeli

Bir türde A ve a alelleri arasında tam baskınlık vardır. A/a bireyleri kendi aralarında çaprazlandığında oluşan yavruların %25’inin çekinik fenotip (aa) göstermesi beklenir. Bu türde A/a bireylerinin %10’u gamet oluştururken a alelini taşıyan gametleri oluşturamayan (sadece A gameti üreten) bir mayoz hatasına sahiptir. Bu durumda A/a × A/a çaprazlamasında çekinik fenotipli yavru oranı kaç olur?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Her ebeveynde a gameti üretme olasılığı %90 × 1/2 = %45’tir. aa oluşması için iki taraftan da a gelmelidir: 0,45 × 0,45 = 0,2025. Bu da %20,25’tir.

  1. Çözüm: Her ebeveynde a gameti üretme olasılığı %90 × 1/2 = %45’tir. aa oluşması için iki taraftan da a gelmelidir: 0,45 × 0,45 = 0,2025. Bu da %20,25’tir.

Her ebeveynde a gameti üretme olasılığı %90 × 1/2 = %45’tir. aa oluşması için iki taraftan da a gelmelidir: 0,45 × 0,45 = 0,2025. Bu da %20,25’tir.

7. SoruÇoktan Seçmeli

Bir türde iki gen (A/a ve B/b) farklı kromozomlarda bulunur. A lokusunda tam baskınlık, B lokusunda ise eksik baskınlık vardır (Bb ara fenotip). AaBb × aabb çaprazlamasında, fenotipçe (A baskın fenotip) ve (B lokusunda ara fenotip) olan bireylerin oranı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Aa × aa’dan A baskın fenotip olasılığı 1/2’dir. Bb × bb’den ara fenotip (Bb) olasılığı 1/2’dir. Bağımsız dağılımla 1/2 × 1/2 = 1/4.

  1. Çözüm: Aa × aa’dan A baskın fenotip olasılığı 1/2’dir. Bb × bb’den ara fenotip (Bb) olasılığı 1/2’dir. Bağımsız dağılımla 1/2 × 1/2 = 1/4.

Aa × aa’dan A baskın fenotip olasılığı 1/2’dir. Bb × bb’den ara fenotip (Bb) olasılığı 1/2’dir. Bağımsız dağılımla 1/2 × 1/2 = 1/4.

8. SoruÇoktan Seçmeli

Bir karakter X’e bağlı çekinik (x) kalıtılır. Normal alel X ile gösterilsin. Taşıyıcı bir dişi (Xx) ile normal bir erkek (XY) evleniyor. Bu çiftin çocuklarından rastgele seçilen bir bireyin hem 'hasta olma' hem de 'erkek olma' olasılığı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Erkek çocuk olasılığı 1/2’dir. Erkek olursa anneden x alma olasılığı 1/2 olduğundan hasta erkek olasılığı 1/2 × 1/2 = 1/4’tür. Babadan Y geldiği için babanın genotipi hastalığı etkilemez.

  1. Çözüm: Erkek çocuk olasılığı 1/2’dir. Erkek olursa anneden x alma olasılığı 1/2 olduğundan hasta erkek olasılığı 1/2 × 1/2 = 1/4’tür. Babadan Y geldiği için babanın genotipi hastalığı etkilemez.

Erkek çocuk olasılığı 1/2’dir. Erkek olursa anneden x alma olasılığı 1/2 olduğundan hasta erkek olasılığı 1/2 × 1/2 = 1/4’tür. Babadan Y geldiği için babanın genotipi hastalığı etkilemez.

9. SoruÇoktan Seçmeli

Bir türde A ve B genleri aynı kromozomda bağlıdır ve aralarındaki rekombinasyon oranı %20’dir. Genotipi AB/ab olan bir birey test çaprazı (ab/ab) ile çaprazlanıyor. Oluşacak yavrular arasında fenotipçe her iki karakter için de çekinik (aabb) olma oranı kaçtır? (Tam baskınlık varsayınız.)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

AB/ab bireyinde ebeveyn tip gametler toplam %80’dir, her biri %40 (AB ve ab). Test çaprazında aabb yavru, ab gametiyle oluşur. Bu nedenle oran %40’tır.

  1. Çözüm: AB/ab bireyinde ebeveyn tip gametler toplam %80’dir, her biri %40 (AB ve ab). Test çaprazında aabb yavru, ab gametiyle oluşur. Bu nedenle oran %40’tır.

AB/ab bireyinde ebeveyn tip gametler toplam %80’dir, her biri %40 (AB ve ab). Test çaprazında aabb yavru, ab gametiyle oluşur. Bu nedenle oran %40’tır.

10. SoruÇoktan Seçmeli

Bir karakterde üç alel vardır: IA, IB ve i. IA ve IB eş baskın, i çekiniktir. Fenotipi A olan bir birey ile fenotipi B olan bir bireyin çocuklarından birinin fenotipinin 0 (O) olma olasılığı 1/16’dır. Buna göre ebeveynlerin genotipleri aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

0 fenotipi için çocuk genotipi ii olmalıdır; bunun için her iki ebeveynin de i aleli taşıması gerekir. IAi × IBi çaprazında ii olasılığı 1/4’tür; ancak soruda 1/16 verildiğine göre çocuk seçimi, 4 çocuklu bir gruptan rastgele birinin 0 olması gibi ek bir koşul yoktur; bu nedenle seçenekler içinde i alelini iki tarafta da taşıyan tek olası eşleşme A’dır. Diğer seçeneklerde en az bir ebeveyn i taşımadığı için 0 fenotipi imkansızdır.

  1. Çözüm: 0 fenotipi için çocuk genotipi ii olmalıdır; bunun için her iki ebeveynin de i aleli taşıması gerekir. IAi × IBi çaprazında ii olasılığı 1/4’tür; ancak soruda 1/16 verildiğine göre çocuk seçimi, 4 çocuklu bir gruptan rastgele birinin 0 olması gibi ek bir koşul yoktur; bu nedenle seçenekler içinde i alelini iki tarafta da taşıyan tek olası eşleşme A’dır. Diğer seçeneklerde en az bir ebeveyn i taşımadığı için 0 fenotipi imkansızdır.

0 fenotipi için çocuk genotipi ii olmalıdır; bunun için her iki ebeveynin de i aleli taşıması gerekir. IAi × IBi çaprazında ii olasılığı 1/4’tür; ancak soruda 1/16 verildiğine göre çocuk seçimi, 4 çocuklu bir gruptan rastgele birinin 0 olması gibi ek bir koşul yoktur; bu nedenle seçenekler içinde i alelini iki tarafta da taşıyan tek olası eşleşme A’dır. Diğer seçeneklerde en az bir ebeveyn i taşımadığı için 0 fenotipi imkansızdır.

Kalıtımın Genel İlkeleri Sık Sorulan Sorular

Genotip ve fenotip nedir?

Genotip genetik yapı, fenotip ise genlerin ve çevrenin etkisiyle ortaya çıkan gözlenebilir özelliklerdir.

Baskın alel ne demektir?

Heterozigot durumda fenotipte etkisini gösterebilen aleldir.

Çaprazlama sorularında ilk adım nedir?

Özellikler için semboller belirlenmeli ve ebeveyn genotipleri yazılmalıdır.