Numicorn logosuNumicornÖğren, çöz, ilerle

10. Sınıf Biyoloji

10. Sınıf Biyoloji Kalıtımın Genel İlkeleri Testleri

Kalıtımın Genel İlkeleri konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

Kalıtımın temel ilkelerini gen ve özellik ilişkisiyle öğren

Kalıtım, canlıların özelliklerinin genler aracılığıyla nesilden nesile aktarılmasını inceler. Gen, alel, genotip ve fenotip temel kavramlardır.

Bu çalışma; Mendel ilkelerini, baskın ve çekinik özellikleri, çaprazlamaları ve homozigot-heterozigot yapıları pekiştirir.

Bu konuyu çalışırken kazanacağın beceriler

  • Genotip ve fenotip arasındaki farkı açıklar.
  • Baskın ve çekinik alelleri ayırt eder.
  • Basit kalıtım çaprazlamaları yapar.
  • Homozigot ve heterozigot durumları yorumlar.

Sık karıştırılan noktalar

Baskın alel her zaman daha güçlü veya daha yaygın değildir; heterozigot durumda fenotipte görülebilen aleldir.

Verimli çalışma yolu

Önce sembolleri ve ebeveyn genotiplerini yaz, sonra oluşabilecek yavru genotiplerini tabloyla göster.

Test seç

12 Test
1. Test2. Test3. Test4. Test5. Test6. Test7. Test8. Test9. Test10. Test11. Test12. Test

12. Test

10. Sınıf Biyoloji Kalıtımın Genel İlkeleri Testleri

Kalıtımın Genel İlkeleri konusu 12. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

Bezelyede sarı tohum (Y) yeşile (y) baskın, düzgün tohum (R) buruşuğa (r) baskındır. YyRr × Yyrr çaprazlamasında oluşan yavruların fenotip oranı aşağıdakilerden hangisidir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Y lokusunda Yy×Yy → 3/4 sarı, 1/4 yeşil; R lokusunda Rr×rr → 1/2 düzgün, 1/2 buruşuk. Bağımsız dağılım ile çarpılır: sarı-düzgün 3/8, sarı-buruşuk 3/8, yeşil-düzgün 1/8, yeşil-buruşuk 1/8. Oran 3:3:1:1 olur.

  1. Çözüm: Y lokusunda Yy×Yy → 3/4 sarı, 1/4 yeşil; R lokusunda Rr×rr → 1/2 düzgün, 1/2 buruşuk. Bağımsız dağılım ile çarpılır: sarı-düzgün 3/8, sarı-buruşuk 3/8, yeşil-düzgün 1/8, yeşil-buruşuk 1/8. Oran 3:3:1:1 olur.

Y lokusunda Yy×Yy → 3/4 sarı, 1/4 yeşil; R lokusunda Rr×rr → 1/2 düzgün, 1/2 buruşuk. Bağımsız dağılım ile çarpılır: sarı-düzgün 3/8, sarı-buruşuk 3/8, yeşil-düzgün 1/8, yeşil-buruşuk 1/8. Oran 3:3:1:1 olur.

2. SoruÇoktan Seçmeli

Bir otozomal çekinik hastalıkta (a) iki sağlıklı bireyin çocuklarından biri hastadır. Bu iki birey tekrar çocuk sahibi olduğunda, yeni doğacak çocuğun hasta olma olasılığı kaçtır? (Yeni çocuk için koşulsuz olasılık soruluyor.)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Sağlıklı iki ebeveynden hasta çocuk doğması için her iki ebeveyn de taşıyıcı olmalıdır (Aa×Aa). Aa×Aa çaprazlamasında her çocuk için aa olasılığı 1/4’tür. Önceki çocuğun durumu yeni çocuğun olasılığını değiştirmez.

  1. Çözüm: Sağlıklı iki ebeveynden hasta çocuk doğması için her iki ebeveyn de taşıyıcı olmalıdır (Aa×Aa). Aa×Aa çaprazlamasında her çocuk için aa olasılığı 1/4’tür. Önceki çocuğun durumu yeni çocuğun olasılığını değiştirmez.

Sağlıklı iki ebeveynden hasta çocuk doğması için her iki ebeveyn de taşıyıcı olmalıdır (Aa×Aa). Aa×Aa çaprazlamasında her çocuk için aa olasılığı 1/4’tür. Önceki çocuğun durumu yeni çocuğun olasılığını değiştirmez.

3. SoruÇoktan Seçmeli

ABO kan grubunda IA ve IB eş baskın, i çekiniktir. Rh sisteminde D baskın, d çekiniktir. Kan grubu fenotipi A Rh(+) olan bir anne ile kan grubu fenotipi B Rh(-) olan bir babanın çocuklarında O Rh(-) fenotipinin görülebilmesi için ebeveyn genotipleri aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

O fenotipi için çocuk ii olmalıdır; bu, her iki ebeveynin de i alelini taşımasını gerektirir (IAi ve IBi). Rh(-) için çocuk dd olmalı; baba zaten dd olduğundan annenin Dd olması gerekir. Bu koşulları yalnız seçeneğiD207 sağlar.

  1. Çözüm: O fenotipi için çocuk ii olmalıdır; bu, her iki ebeveynin de i alelini taşımasını gerektirir (IAi ve IBi). Rh(-) için çocuk dd olmalı; baba zaten dd olduğundan annenin Dd olması gerekir. Bu koşulları yalnız seçeneğiD207 sağlar.

O fenotipi için çocuk ii olmalıdır; bu, her iki ebeveynin de i alelini taşımasını gerektirir (IAi ve IBi). Rh(-) için çocuk dd olmalı; baba zaten dd olduğundan annenin Dd olması gerekir. Bu koşulları yalnız seçeneğiD210 sağlar.

4. SoruÇoktan Seçmeli

X’e bağlı çekinik bir hastalıkta (Xh) fenotipçe sağlıklı bir kadın, hastalığı taşımayan sağlıklı bir erkekle evleniyor. Kadının babası hastadır. Bu çiftin doğacak çocuklarında hasta erkek çocuk olasılığı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Kadının babası hasta (XhY) olduğundan kadın mutlaka taşıyıcıdır (XHXh) ve sağlıklıdır. Erkek XHY olduğundan oğullar Y’yi babadan, X’i anneden alır; annenin Xh verme olasılığı 1/2’dir. Erkek çocuk olasılığı 1/2 olduğundan hasta erkek çocuk olasılığı 1/2×1/2=1/4’tür.

  1. Çözüm: Kadının babası hasta (XhY) olduğundan kadın mutlaka taşıyıcıdır (XHXh) ve sağlıklıdır. Erkek XHY olduğundan oğullar Y’yi babadan, X’i anneden alır; annenin Xh verme olasılığı 1/2’dir. Erkek çocuk olasılığı 1/2 olduğundan hasta erkek çocuk olasılığı 1/2×1/2=1/4’tür.

Kadının babası hasta (XhY) olduğundan kadın mutlaka taşıyıcıdır (XHXh) ve sağlıklıdır. Erkek XHY olduğundan oğullar Y’yi babadan, X’i anneden alır; annenin Xh verme olasılığı 1/2’dir. Erkek çocuk olasılığı 1/2 olduğundan hasta erkek çocuk olasılığı 1/2×1/2=1/4’tür.

5. SoruÇoktan Seçmeli

Bir karakterde iki alel arasında tam baskınlık vardır. Heterozigot (Aa) bireyler, homozigot baskın (AA) bireylerden moleküler düzeyde ayırt edilmek isteniyor. Aşağıdaki yöntemlerden hangisi fenotipe bakmadan, kesin olarak heterozigotları ayırt etmeyi sağlar?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Test çaprazlamasında Aa×aa → %50 baskın, %50 çekinik yavru verir; AA×aa ise tüm yavrular baskın olur. Böylece heterozigotlar kesin ayrılır. Diğer seçeneklerde AA ile Aa fenotipçe aynı olduğundan kesin ayrım yapılamaz.

  1. Çözüm: Test çaprazlamasında Aa×aa → %50 baskın, %50 çekinik yavru verir; AA×aa ise tüm yavrular baskın olur. Böylece heterozigotlar kesin ayrılır. Diğer seçeneklerde AA ile Aa fenotipçe aynı olduğundan kesin ayrım yapılamaz.

Test çaprazlamasında Aa×aa → %50 baskın, %50 çekinik yavru verir; AA×aa ise tüm yavrular baskın olur. Böylece heterozigotlar kesin ayrılır. Diğer seçeneklerde AA ile Aa fenotipçe aynı olduğundan kesin ayrım yapılamaz.

6. SoruÇoktan Seçmeli

Mendel’in bezelyelerle çalışmasında başarılı olmasının nedenlerinden biri hangisidir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Bezelyelerin kolay yetişmesi, kısa sürede döl vermesi ve belirgin karakterlere sahip olması Mendel’in çalışmalarını kolaylaştırmıştır.

  1. Çözüm: Bezelyelerin kolay yetişmesi, kısa sürede döl vermesi ve belirgin karakterlere sahip olması Mendel’in çalışmalarını kolaylaştırmıştır.

Bezelyelerin kolay yetişmesi, kısa sürede döl vermesi ve belirgin karakterlere sahip olması Mendel’in çalışmalarını kolaylaştırmıştır.

7. SoruÇoktan Seçmeli

Homozigot genotip aşağıdakilerden hangisiyle gösterilebilir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Homozigot bireyde bir karaktere ait aleller aynıdır; AA veya aa buna örnektir.

  1. Çözüm: Homozigot bireyde bir karaktere ait aleller aynıdır; AA veya aa buna örnektir.

Homozigot bireyde bir karaktere ait aleller aynıdır; AA veya aa buna örnektir.

8. SoruÇoktan Seçmeli

Heterozigot genotip aşağıdakilerden hangisidir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Heterozigot bireyde aleller birbirinden farklıdır; Aa buna örnektir.

  1. Çözüm: Heterozigot bireyde aleller birbirinden farklıdır; Aa buna örnektir.

Heterozigot bireyde aleller birbirinden farklıdır; Aa buna örnektir.

9. SoruÇoktan Seçmeli

Baskın alel için hangisi doğrudur?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Baskın alel, heterozigot durumda çekinik alelin etkisini örterek fenotipte görülebilir.

  1. Çözüm: Baskın alel, heterozigot durumda çekinik alelin etkisini örterek fenotipte görülebilir.

Baskın alel, heterozigot durumda çekinik alelin etkisini örterek fenotipte görülebilir.

10. SoruÇoktan Seçmeli

Aa×AaAa\times Aa çaprazlamasında çekinik fenotipli birey oluşma olasılığı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Aa x Aa çaprazlamasında genotip oranı AA, Aa, Aa, aa olur. Çekinik fenotip yalnız aa olduğundan olasılık 1/4’tür.

  1. Çözüm: Aa x Aa çaprazlamasında genotip oranı AA, Aa, Aa, aa olur. Çekinik fenotip yalnız aa olduğundan olasılık 1/4’tür.

Aa x Aa çaprazlamasında genotip oranı AA, Aa, Aa, aa olur. Çekinik fenotip yalnız aa olduğundan olasılık 1/4’tür.

Kalıtımın Genel İlkeleri Sık Sorulan Sorular

Genotip ve fenotip nedir?

Genotip genetik yapı, fenotip ise genlerin ve çevrenin etkisiyle ortaya çıkan gözlenebilir özelliklerdir.

Baskın alel ne demektir?

Heterozigot durumda fenotipte etkisini gösterebilen aleldir.

Çaprazlama sorularında ilk adım nedir?

Özellikler için semboller belirlenmeli ve ebeveyn genotipleri yazılmalıdır.