KPSS Ortaöğretim Fiil ve Ek Fiil konu anlatımı

KPSS Ortaöğretim Fiil ve Ek Fiil konu anlatımı; özet anlatım, önemli noktalar ve konuya bağlı testlerle KPSS hazırlığını tamamla.

Özel rehber

KPSS Ortaöğretim Fiil ve Ek Fiil konu anlatımı ve yüklem çözümleme rehberi

KPSS Ortaöğretim Fiil ve Ek Fiil konusu, cümlenin yüklemini doğru tanımayı ve yüklemdeki kip, kişi, zaman bilgilerini ayırt etmeyi sağlar. Fiiller hareket, oluş veya durum bildirirken; ek fiil isim soylu sözcükleri yüklem yapar ya da fiillere birleşik zaman anlamı kazandırır. Sınavda bu başlık çoğu zaman çekimli fiili bulma, kip ve kişi ekini ayırma veya ek fiilin görevini belirleme şeklinde gelir. Bu sayfadaki anlatım, ortaöğretim adayının yüklemi kök, kip, kişi ve ek fiil parçalarına ayırarak çözmesini hedefler. En sık hata, isim cümlesindeki ek fiili görmemek veya birleşik zamanlı fiili tek kip gibi düşünmektir. Fiil ve ek fiil bilgisi güçlendikçe cümle türleri, fiilde çatı ve anlatım bozukluğu konuları da daha anlaşılır hale gelir.

Yüklemi parçalara ayırarak çöz

Önce cümlenin yüklemini bul ve yüklemin fiil mi isim soylu mu olduğunu belirle.

Haber kipleri ve dilek kiplerini ayrı örneklerle tekrar et.

Ek fiilin isimleri yüklem yapma ve fiillere birleşik zaman katma görevlerini ayır.

Kip ve kişi eklerini göstererek seçeneklerdeki benzer yapıları ele.

Fiil ve ek fiil kontrol listesi

Yüklem doğru bulundu mu?
Fiil kökü belirlendi mi?
Kip eki hangi görevde?
Kişi eki doğru mu?
Ek fiil isim yüklemi mi yaptı?
Birleşik zaman var mı?

KPSS Ortaöğretim Türkçe konu anlatımı hakkında sık sorulan sorular

Fiil ve ek fiil nasıl çalışılır?

Yüklemi bulup kip, kişi ve ek fiil görevlerini örnekler üzerinde ayırarak çalışmak gerekir.

Ek fiil nedir?

İsim soylu sözcükleri yüklem yapan veya çekimli fiillere birleşik zaman anlamı katan ektir.

Haber kipi nedir?

Eylemin zamanını bildiren kiplerdir. Geçmiş, şimdiki, gelecek ve geniş zaman bu gruptadır.

Dilek kipi nedir?

İstek, şart, gereklilik veya emir anlamı taşıyan kiplerdir.

En sık hata nedir?

İsim yüklemlerindeki ek fiili fark etmemek ve birleşik zamanları karıştırmaktır.

1. bölüm

Fiil - Ek Fiil 1.sayfa

Fiil - Ek Fiil - 1. Sayfa

Fiil - Ek Fiil

1. Sayfa / 20: Fiil kavramı ve fiil türleri

1) Fiil (Eylem) nedir?

Fiil; bir işi, oluşu veya durumu bildirir. Cümlede genellikle yüklem görevindedir.

İpucu

sınav Fiil sorularında önce “ne yapıyor?” sorusunu sor. Cevap çıkıyorsa fiile yaklaşırsın.

Fiil türleri (anlamına göre)

İş (kılış) fiili: Yapılan bir iş bildirir. (yazmak, kırmak, taşımak)
Oluş fiili: Kendiliğinden gerçekleşen değişimi anlatır. (sararmak, büyümek, erimek)
Durum fiili: Bir durumu ifade eder. (oturmak, beklemek, sevinmek)

Mini alıştırma

Aşağıdaki cümlelerde fiili bul:
1) Çocuk hızlıca koştu.
2) Yapraklar sonbaharda sararır.
3) Sınav öncesi biraz heyecanlandı.

2. bölüm

Fiil - Ek Fiil 2.sayfa

Fiil - Ek Fiil - 2. Sayfa

Fiil - Ek Fiil

2. Sayfa / 20: Fiilin yapısı: kök–gövde–çekim

2) Fiil kökü, gövde ve çekim fikri

Fiiller de kök ve eklerden oluşur. Fiilin anlam çekirdeğine fiil kökü denir. Kök; yapım eki alırsa gövde oluşur. Sonra kip ve kişi ekleri gelerek fiil çekimlenir.

Kök mü, gövde mi?

Fiil + yapım eki → gövde.
Fiil + çekim eki → çekimlenmiş fiil.

Örnek çözümleme

          yaz-  (fiil kökü)
yaz-ı  (yapım ekiyle: isimleşme olabilir)
yaz-dı  (kip eki: görülen geçmiş)
yaz-dı-m  (kip + kişi eki: 1. tekil)
yaz-acak-sın  (gelecek zaman + 2. tekil)
        

Sık hata

Dikkat Bazı ekler hem yapım hem çekim gibi görünebilir. Soru: kökteki anlam değişti mi? Değiştiyse genellikle yapım ekidir.

3. bölüm

Fiil - Ek Fiil 3.sayfa

Fiil - Ek Fiil - 3. Sayfa

Fiil - Ek Fiil

3. Sayfa / 20: Haber kipleri (zamanlar)

3) Haber kipleri: zaman ekleri

Fiilin ne zaman yapıldığını bildiren kipler haber kipleridir. sınav’de genellikle ekleri tanıma ve anlam farkını yakalama sorulur.

Haber kipleri

Geniş zaman: -r / -ar / -er (gelir, yazar)
Şimdiki zaman: -yor (geliyor)
Görülen geçmiş: -dı/-di/-du/-dü (geldi)
Duyulan geçmiş: -mış/-miş/-muş/-müş (gelmiş)
Gelecek zaman: -acak/-ecek (gelecek)

Aynı fiil, farklı zaman

          yazarım (geniş)
yazıyorum (şimdiki)
yazdım (görülen geçmiş)
yazmışım (duyulan geçmiş)
yazacağım (gelecek)
        

sınav tadında ipucu

Zaman eki aynı olsa da cümledeki zaman anlamı farklı olabilir: “Yarın geliyorum” (gelecek anlamı). Soruda bağlamı mutlaka oku.

4. bölüm

Fiil - Ek Fiil 4.sayfa

Fiil - Ek Fiil - 4. Sayfa

Fiil - Ek Fiil

4. Sayfa / 20: Dilek kipleri

4) Dilek kipleri: istek, şart, gereklilik, emir

Dilek kipleri fiile zaman değil, istek / şart / zorunluluk / emir anlamı katar.

Dilek kipleri

İstek: -e/-a (gelem, yazam)
Şart: -se/-sa (gelirse, yazarsa)
Gereklilik: -meli/-malı (gelmeli, yazmalı)
Emir: ek almayabilir (gel!, yaz!) / kişi ekleriyle şekillenir (gelin, gelsin)

Kısa örnek

          Biraz daha dikkatli olmalısın. (gereklilik)
Yarın erken gelirse birlikte çalışırız. (şart)
Bir gün yeniden buluşalım. (istek)
Kapıyı kapat! (emir)
        

5. bölüm

Fiil - Ek Fiil 5.sayfa

Fiil - Ek Fiil - 5. Sayfa

Fiil - Ek Fiil

5. Sayfa / 20: Fiilde olumsuzluk ve soru

5) Olumlu–olumsuz–soru biçimi

Fiillerin olumsuzu çoğunlukla -ma/-me ekiyle yapılır. Soru anlamı ise ayrı yazılan mi ile gelir.

Olumsuzluk

gel-di (olumlu) → gel-me-di (olumsuz)
yap-acak (olumlu) → yap-ma-yacak (olumsuz)
okuyor (olumlu) → oku-mu-yor (olumsuz)

Soru eki

Soru eki mi ayrı yazılır; kişiye göre çekimlenir: “geldin mi”, “gelecek misin”.

Karma örnek

          Gelmedin mi?  (olumsuz + soru)
Yazmayacak mısın? (olumsuz + gelecek + soru + kişi)
Okumuyor muyuz? (olumsuz + şimdiki + soru + kişi)
        

1 / 4 sayfa yüklendi