Numicorn logosuNumicornÖğren, çöz, ilerle

KPSS Ortaöğretim Anlatım Bozuklukları konu anlatımı

KPSS Ortaöğretim Anlatım Bozuklukları konu anlatımı; özet anlatım, önemli noktalar ve konuya bağlı testlerle KPSS hazırlığını tamamla.

Özel rehber

KPSS Ortaöğretim Anlatım Bozuklukları konu anlatımı ve hata bulma rehberi

KPSS Ortaöğretim Anlatım Bozuklukları konusu, cümlede anlamın veya dil bilgisi yapısının doğru kurulup kurulmadığını kontrol etmeyi gerektirir. Gereksiz sözcük, çelişkili ifade, anlam belirsizliği, yanlış sözcük kullanımı gibi anlam bozuklukları; özne-yüklem uyumsuzluğu, ek yanlışları, tamlama hataları ve çatı uyumsuzluğu gibi yapı bozuklukları bu başlığın temel alanlarıdır. Sınavda anlatım bozukluğu soruları, cümlenin kulağa garip gelmesinden daha fazlasını ister; hatanın nedenini fark etmek gerekir. Bu sayfadaki anlatım, ortaöğretim adayının cümleyi önce anlam, sonra yapı bakımından incelemesine yardımcı olur. En sık hata, yalnızca sezgiyle cevap vermek veya düzeltilen cümlenin anlamı değiştirip değiştirmediğini kontrol etmemektir. Bu konu Türkçe testinde dikkatli okuma alışkanlığı kazandırır.

Anlatım bozukluğunu anlam ve yapı diye ayır

Önce cümlenin anlamı açık mı, gereksiz veya çelişkili ifade var mı kontrol et.

Sonra ek, öğe, tamlama ve çatı uyumuna bak.

Düzeltme yapılacaksa cümlenin asıl anlamının korunup korunmadığını incele.

Yanlışları hata türüne göre not et; tekrar ederken hangi başlıkta zorlandığını görürsün.

Anlatım bozukluğu kontrol listesi

  • Gereksiz sözcük var mı?
  • Anlam belirsiz mi?
  • Çelişkili ifade var mı?
  • Özne-yüklem uyumu doğru mu?
  • Ek veya tamlama hatası var mı?
  • Düzeltme anlamı koruyor mu?

KPSS Ortaöğretim Türkçe konu anlatımı hakkında sık sorulan sorular

Anlatım bozuklukları nasıl çalışılır?

Anlam bozuklukları ve yapı bozuklukları ayrı ayrı öğrenilmeli, örnek cümlelerde hata türü belirlenmelidir.

Gereksiz sözcük nasıl bulunur?

Cümleden çıkarıldığında anlam değişmiyorsa sözcük gereksiz olabilir.

Yapı bozukluğu nedir?

Cümlenin dil bilgisi ilişkilerinde yapılan ek, öğe, çatı veya tamlama hatalarıdır.

Bu konu zor mu?

Başta dikkat ister; hata türleri öğrenildikçe sorular daha hızlı çözülür.

En sık hata nedir?

Cümleyi sadece kulağa göre değerlendirmek ve hatanın nedenini kontrol etmemektir.

1. bölüm

anlatim-bozukluklari_01 1.sayfa

Lise - Genel Sınav - Anlatım Bozuklukları - 1. Sayfa
Lise • Sınavlara Hazırlık
Anlatım Bozuklukları
1. Sayfa
1
Konuya Giriş: Anlatım Bozukluğu Nedir?
Anlatım bozukluğu; bir cümlenin anlamı veya yapısı bakımından gereksiz, eksik, çelişkili, yanlış kurulmasıdır. Genel Sınav’de amaç; cümlenin “en kısa, en net, en doğru” hâline ulaşmaktır.
Anlama DayalıYapıya DayalıSınav Stratejisi
  • Önce ‘ne anlatmak istiyor?’ diye düşün (anlam).
  • Sonra ‘gramer doğru mu?’ diye kontrol et (yapı).
  • Gereksiz tekrar varsa sadeleştir.
  • Eksik öge varsa tamamla; yanlış ilişki varsa düzelt.
İki Ana Başlık
1) Anlama Dayalı Bozukluklar
Çelişki, gereksiz sözcük, anlam belirsizliği, mantık hatası gibi durumlar.
2) Yapıya Dayalı Bozukluklar
Özne–yüklem uyumu, tamlama yanlışları, ek–fiil çatışmaları, öge eksikliği gibi durumlar.
Mini Kontrol Listesi (Hızlı Tarama)
  • Cümlede aynı anlamı veren iki sözcük var mı?
  • ‘Ya … ya da’, ‘hem … hem de’, ‘ne … ne’ gibi bağlaçlar doğru mu?
  • Özne tekil/çoğul – yüklem tekil/çoğul uyumlu mu?
  • Tamlama ve ekler doğru yere mi gelmiş?
  • Cümlenin anlamı kendi içinde çelişiyor mu?
İpucu: Anlatım bozukluğu sorularında önce “anlam” mı “yapı” mı diye ayır; sonra cümleyi en kısa ve en net hale getir.
2. bölüm

anlatim-bozukluklari_02 2.sayfa

Lise - Genel Sınav - Anlatım Bozuklukları - 2. Sayfa
Lise • Sınavlara Hazırlık
Anlatım Bozuklukları
2. Sayfa
2
Gereksiz Sözcük Kullanımı (Sadeleştirme)
Cümlede aynı anlamı zaten karşılayan bir sözcüğün tekrar edilmesi anlatımı ağırlaştırır. Sınavda genellikle “fazlalık” yakalatılır.
Hatalı
Onu bizzat kendi gözlerimle gördüm.
Doğru
Onu kendi gözlerimle gördüm.
Not: “Bizzat” ile “kendi” benzer vurgu yapar; biri çıkarılır.
Hatalı
Toplantıya tam olarak saat dokuzda katıldık.
Doğru
Toplantıya saat dokuzda katıldık.
Not: Zaman zaten kesin veriliyorsa ‘tam olarak’ gereksiz olabilir.
Sık Görülen Fazlalık Kalıpları
  • geri iade etmek → iade etmek / geri vermek
  • ileri derecede → çok / oldukça
  • en son final → final zaten son
  • kesin ve mutlaka → ikisi de kesinlik bildirir
  • birlikte beraber → biri yeter
Uyarı: Her Tekrar Bozukluk Değildir
Bazen tekrar vurguyu güçlendirmek için bilinçli yapılır. Sınav sorularında ise çoğunlukla amaç düz anlatım ve netliktir; bu yüzden “gereksiz” tekrar daha baskındır.
İpucu: Anlatım bozukluğu sorularında önce “anlam” mı “yapı” mı diye ayır; sonra cümleyi en kısa ve en net hale getir.
3. bölüm

anlatim-bozukluklari_03 3.sayfa

Lise - Genel Sınav - Anlatım Bozuklukları - 3. Sayfa
Lise • Sınavlara Hazırlık
Anlatım Bozuklukları
3. Sayfa
3
Çelişkili İfadeler
Cümlede iki ifade birbirini mantıken veya zaman bakımından boşa düşürüyorsa çelişki vardır.
Hatalı
Bu soruyu kesinlikle belki de yarın çözerim.
Doğru
Bu soruyu yarın çözerim.
Not: Kesinlik ve ihtimal aynı anda kullanılmaz.
Hatalı
Onu asla hiç görmedim, sanırım karşılaşmışızdır.
Doğru
Onu hiç görmedim.
Not: Kesin yargı ile ‘sanırım’ gibi belirsizlik birlikte kullanılmaz.
Çelişkiyi Yakalama Tüyosu
  • Aynı cümlede ‘kesinlik’ + ‘ihtimal’ var mı? (kesin / belki)
  • Zaman uyuyor mu? (dün / yarın / şimdi)
  • ‘Hepsi’ + ‘bazı’ gibi kapsam çatışması var mı?
  • Olumlu–olumsuz yargılar bir arada mı?
İpucu: Anlatım bozukluğu sorularında önce “anlam” mı “yapı” mı diye ayır; sonra cümleyi en kısa ve en net hale getir.
4. bölüm

anlatim-bozukluklari_04 4.sayfa

Lise - Genel Sınav - Anlatım Bozuklukları - 4. Sayfa
Lise • Sınavlara Hazırlık
Anlatım Bozuklukları
4. Sayfa
4
Anlam Belirsizliği (Yanlış Bağlama / Zamir Sorunu)
Bir cümlede “kim, ne, kimin” gibi soruların cevabı net değilse belirsizlik doğar. Özellikle zamirler (o, bu, şu) yanlış bağlanabilir.
Hatalı
Ayşe, Elif’e kızdı çünkü onu dinlemedi.
Doğru
Ayşe, Elif’e kızdı çünkü Elif, Ayşe’yi dinlemedi.
Not: ‘Onu’ kim? Açık yazılır.
Hatalı
Babam, amcama onun geleceğini söyledi.
Doğru
Babam, amcama benim geleceğimi söyledi.
Not: ‘Onun’ kime ait? Belirsizliği gider.
Belirsizliği Giderme Yolları
  • Zamir yerine ismi yaz.
  • Sıfat–isim ilişkisini yaklaştır.
  • Gereksiz ara cümlecikleri sadeleştir.
  • Özne ve nesneyi açık göster.
İpucu: Anlatım bozukluğu sorularında önce “anlam” mı “yapı” mı diye ayır; sonra cümleyi en kısa ve en net hale getir.
5. bölüm

anlatim-bozukluklari_05 5.sayfa

Lise - Genel Sınav - Anlatım Bozuklukları - 5. Sayfa
Lise • Sınavlara Hazırlık
Anlatım Bozuklukları
5. Sayfa
5
Mantık Hatası (Yanlış Neden–Sonuç / Kıyas)
Cümlenin kurduğu ilişki akla ve gerçekliğe uymuyorsa mantık hatası oluşur. Özellikle “bu yüzden, çünkü, dolayısıyla” gibi bağlaçlara dikkat edilir.
Hatalı
Çok çalıştı, bu yüzden sınavı kaybetti.
Doğru
Yeterince hazırlanmadı, bu yüzden sınavı kaybetti.
Not: Neden–sonuç bağı mantıklı olmalı.
Hatalı
Bu kitabı okudum, dolayısıyla filmi sevdim.
Doğru
Bu kitabı okudum; filmi sevmemde bunun etkisi oldu.
Not: Kesin sonuç bildirimi yerine doğru ilişki kurulmalı.
Sınavda Sık Mantık Tuzakları
  • Genelleme hatası: ‘Herkes’ / ‘hiç kimse’ gibi kesin ifadeler
  • Yanlış kıyas: Eşit olmayan iki şeyi aynı ölçütle karşılaştırmak
  • Yanlış sıralama: ‘Önce–sonra’ ilişkisini karıştırmak
  • Neden–sonuç yerine koşul kurmak gerekirken yanlış bağlamak
İpucu: Anlatım bozukluğu sorularında önce “anlam” mı “yapı” mı diye ayır; sonra cümleyi en kısa ve en net hale getir.

1 / 4 sayfa yüklendi