9. Sınıf Türkçe Ses Bilgisi Testleri

Doğru cevap: B

“Telefon” sözcüğünde hem kalın-ince uyumu (e-o) hem de düz-yuvarlak uyumu (e-o) bozulur. “Şehir” ve “kalemi” küçük ünlü uyumunu bozmaz; “kararları” uyuma uygundur. Bu yüzden doğru seçenek B’dir.

1. Çözüm: “Telefon” sözcüğünde hem kalın-ince uyumu (e-o) hem de düz-yuvarlak uyumu (e-o) bozulur. “Şehir” ve “kalemi” küçük ünlü uyumunu bozmaz; “kararları” uyuma uygundur. Bu yüzden doğru seçenek B’dir.

Doğru cevap: A

A seçeneğinde ses düşmesi, türemesi, benzeşmesi, yumuşaması ya da ünlü daralması gibi bir ses olayı yoktur. Diğer seçeneklerde ek alma ya da birleşme sırasında ses olayı görülür.

1. Çözüm: A seçeneğinde ses düşmesi, türemesi, benzeşmesi, yumuşaması ya da ünlü daralması gibi bir ses olayı yoktur. Diğer seçeneklerde ek alma ya da birleşme sırasında ses olayı görülür.

Doğru cevap: B

Ağaç + ı → ağacı biçiminde son seste ç → c yumuşaması vardır. Diğerlerinde ya yumuşama yoktur ya da farklı bir ses olayı söz konusudur.

1. Çözüm: Ağaç + ı → ağacı biçiminde son seste ç → c yumuşaması vardır. Diğerlerinde ya yumuşama yoktur ya da farklı bir ses olayı söz konusudur.

Doğru cevap: C

“Çok iyi” ifadesinde “çok” ünsüzle biter, “iyi” ünlüyle başlar; konuşmada “ço-kiyi” biçiminde ulama yapılır. Diğer seçeneklerde böyle bir bitişik okunuş zorunlu değildir.

1. Çözüm: “Çok iyi” ifadesinde “çok” ünsüzle biter, “iyi” ünlüyle başlar; konuşmada “ço-kiyi” biçiminde ulama yapılır. Diğer seçeneklerde böyle bir bitişik okunuş zorunlu değildir.

Doğru cevap: C

"başla-" fiiline -yor gelince a→ı ünlü daralması olur (başlıyor) ve kural gereği sertleşme değil, ünsüz değişimi de görülür: başla→başlıyor (a→ı). Ayrıca kökteki "başla" yapısında -yor eklenmesiyle "başlıyor" biçiminde ş→ş kalır; birlikte görülen değişim daralma + ünsüz yumuşaması örneği "başlamak" kökünde k→ğ değil, bu yüzden doğru seçenek "başlıyor"dur.

1. Çözüm: "başla-" fiiline -yor gelince a→ı ünlü daralması olur (başlıyor) ve kural gereği sertleşme değil, ünsüz değişimi de görülür: başla→başlıyor (a→ı). Ayrıca kökteki "başla" yapısında -yor eklenmesiyle "başlıyor" biçiminde ş→ş kalır; birlikte görülen değişim daralma + ünsüz yumuşaması örneği "başlamak" kökünde k→ğ değil, bu yüzden doğru seçenek "başlıyor"dur.

Doğru cevap: B

“Ağız” sözcüğü iyelik eki alınca “ağzım” olur: ünlü düşmesi (ağız→ağz-) ve ünsüz yumuşaması (zaten z). Ayrıca “ağız” kökünde ünlü düşmesi açıkça görülür (ağız→ağz-). Diğer seçeneklerde iki olay birlikte yoktur.

1. Çözüm: “Ağız” sözcüğü iyelik eki alınca “ağzım” olur: ünlü düşmesi (ağız→ağz-) ve ünsüz yumuşaması (zaten z). Ayrıca “ağız” kökünde ünlü düşmesi açıkça görülür (ağız→ağz-). Diğer seçeneklerde iki olay birlikte yoktur.

Doğru cevap: B

“Af” sözcüğü “-et” yardımcı fiiliyle birleşince “affetmek” olur ve “f” ünsüzü türemiş/ikizleşmiştir. Diğerlerinde türeme değil; kaynaştırma, pekiştirme ya da ekleşme söz konusudur.

1. Çözüm: “Af” sözcüğü “-et” yardımcı fiiliyle birleşince “affetmek” olur ve “f” ünsüzü türemiş/ikizleşmiştir. Diğerlerinde türeme değil; kaynaştırma, pekiştirme ya da ekleşme söz konusudur.

Doğru cevap: C

“Çok ağır” ifadesinde “çok” sözcüğünün sonundaki ünsüz, sonraki sözcüğün ünlüsüyle birleşerek ulama oluşturur (ço-kağır gibi). Diğer seçeneklerde sözcük sınırında bu tür bir birleşme yoktur.

1. Çözüm: “Çok ağır” ifadesinde “çok” sözcüğünün sonundaki ünsüz, sonraki sözcüğün ünlüsüyle birleşerek ulama oluşturur (ço-kağır gibi). Diğer seçeneklerde sözcük sınırında bu tür bir birleşme yoktur.

Doğru cevap: B

“Söyle-” fiili ünlüyle başlayan ek aldığında “e” daralır ve “y” kaynaştırma ünsüzü kullanılır: söyle + ince → söyleyince. Diğerlerinde daralma olabilir ancak kaynaştırma ünsüzü zorunlu değildir ya da birlikte görülmez.

1. Çözüm: “Söyle-” fiili ünlüyle başlayan ek aldığında “e” daralır ve “y” kaynaştırma ünsüzü kullanılır: söyle + ince → söyleyince. Diğerlerinde daralma olabilir ancak kaynaştırma ünsüzü zorunlu değildir ya da birlikte görülmez.

Doğru cevap: A

Ünlüyle başlayan ek alınca "-a/-e" ünlüsü "ı/i/u/ü"ye daralır: gel-e-yor → gel-iyor. Diğer cümlelerde daralma yoktur.

1. Çözüm: Ünlüyle başlayan ek alınca "-a/-e" ünlüsü "ı/i/u/ü"ye daralır: gel-e-yor → gel-iyor. Diğer cümlelerde daralma yoktur.