12. Sınıf Matematik

12. Sınıf Matematik Türev Testleri

Türev konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

Türevi değişim hızı ve grafik yorumu üzerinden öğren

Türev, bir fonksiyonun değişim hızını ve grafiğin belirli bir noktadaki eğimini yorumlamayı sağlar. 12. Sınıf’de türev soruları işlem bilgisini grafik ve yorum becerisiyle birleştirir.

Bu çalışma; temel türev kurallarını, çarpım-bölüm-zincir kuralını, teğet denklemini, artan-azalan aralıkları ve ekstremum analizini pekiştirir.

Bu konuyu çalışırken kazanacağın beceriler

  • Temel fonksiyonların türevlerini doğru alır.
  • Çarpım, bölüm ve zincir kuralını uygun fonksiyonlarda uygular.
  • Türevi teğet eğimi ve anlık değişim hızı olarak yorumlar.
  • Artan-azalan aralıklar ile maksimum-minimum noktalarını belirler.

Sık karıştırılan noktalar

Zincir kuralında iç fonksiyonun türevini çarpmayı unutmak ve kritik noktaları işaret tablosunda test etmeden maksimum-minimum kararı vermek yaygın hatalardır.

Verimli çalışma yolu

Önce fonksiyonu sadeleştirilebilir biçime getir, sonra hangi türev kuralının gerektiğini belirle. Grafik yorumlu sorularda türevin işaretini ve sıfır olduğu noktaları ayrı ayrı incele. Yanlış yaptığın sorularda doğru cevabı işaretlemekle yetinme; hangi bilgi veya yorum adımında zorlandığını belirle.

5. Test

12. Sınıf Matematik Türev Testleri

Türev konusu 5. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki fonksiyon için x=1 iken türev değeri kaçtır?

y=x2+1x

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Verilen fonksiyon: y = x 2 + 1 x Üslü fonksiyon olduğu için logaritmik türev alalım. Her iki tarafın doğal logaritmasını alıyoruz: ln ⁢ y = x ⁢ ln ⁢ x 2 + 1 Her iki tarafın türevini alalım: y ′ y = d d x x ⁢ ln ⁢ x 2 + 1 Sağ taraf için çarpım kuralı uygulayalım: y ′ y = ln ⁢ x 2 + 1 + x ⁢ 2 x x 2 + 1 Buradan türevi yalnız bırakalım: y ′ = y ⁢ ln ⁢ x 2 + 1 + x ⁢ 2 x x 2 + 1 Başlangıçtaki fonksiyonu yerine yazalım: y ′ = x 2 + 1 x ⁢ ln ⁢ x 2 + 1 + 2 x 2 x 2 + 1 Şimdi değeri istenen noktada hesaplayalım: x = 1 Önce fonksiyon değeri: y 1 = 1 2 + 1 1 = 2 1 = 2 Parantez içi ifade: ln ⁢ 1 2 + 1 + 2 1 2 1 2 + 1 = ln ⁢ 2 + 2 2 = ln ⁢ 2 + 1 Türev değeri: y ′ 1 = y 1 ⁢ ln ⁢ 2 + 1 = 2 ⁢ ln ⁢ 2 + 1 = 2 ⁢ ln ⁢ 2 + 2 Bu değer şıklardan A ile aynıdır; doğru cevap B928.

  1. Çözüm: Verilen fonksiyon: y = x 2 + 1 x Üslü fonksiyon olduğu için logaritmik türev alalım. Her iki tarafın doğal logaritmasını alıyoruz: ln ⁢ y = x ⁢ ln ⁢ x 2 + 1 Her iki tarafın türevini alalım: y ′ y = d d x x ⁢ ln ⁢ x 2 + 1 Sağ taraf için çarpım kuralı uygulayalım: y ′ y = ln ⁢ x 2 + 1 + x ⁢ 2 x x 2 + 1 Buradan türevi yalnız bırakalım: y ′ = y ⁢ ln ⁢ x 2 + 1 + x ⁢ 2 x x 2 + 1 Başlangıçtaki fonksiyonu yerine yazalım: y ′ = x 2 + 1 x ⁢ ln ⁢ x 2 + 1 + 2 x 2 x 2 + 1 Şimdi değeri istenen noktada hesaplayalım: x = 1 Önce fonksiyon değeri: y 1 = 1 2 + 1 1 = 2 1 = 2 Parantez içi ifade: ln ⁢ 1 2 + 1 + 2 1 2 1 2 + 1 = ln ⁢ 2 + 2 2 = ln ⁢ 2 + 1 Türev değeri: y ′ 1 = y 1 ⁢ ln ⁢ 2 + 1 = 2 ⁢ ln ⁢ 2 + 1 = 2 ⁢ ln ⁢ 2 + 2 Bu değer şıklardan A ile aynıdır; doğru cevap B928.

Verilen fonksiyon:

y=x2+1x

Üslü fonksiyon olduğu için logaritmik türev alalım. Her iki tarafın doğal logaritmasını alıyoruz:

lny=xlnx2+1

Her iki tarafın türevini alalım:

yy=ddxxlnx2+1

Sağ taraf için çarpım kuralı uygulayalım:

yy=lnx2+1+x2xx2+1

Buradan türevi yalnız bırakalım:

y=ylnx2+1+x2xx2+1

Başlangıçtaki fonksiyonu yerine yazalım:

y=x2+1xlnx2+1+2x2x2+1

Şimdi değeri istenen noktada hesaplayalım:

x=1

Önce fonksiyon değeri:

y1=12+11=21=2

Parantez içi ifade:

ln12+1+21212+1=ln2+22=ln2+1

Türev değeri:

y1=y1ln2+1=2ln2+1=2ln2+2

Bu değer şıklardan A ile aynıdır; doğru cevap A.

2. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki fonksiyon için x=1 noktasında türev değeri kaçtır?

f(x)=x2+1x

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Çözüm üretilemedi

  1. Çözüm: Çözüm üretilemedi

Çözüm üretilemedi

3. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki fonksiyon için türev değerini bulun:

f(x)=x2+1x

f(2) kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Önce fonksiyonu sadeleştirelim: f ( x ) = x 2 + 1 x = x 2 x + 1 x = x + 1 x Şimdi türev alalım: f ′ ( x ) = d d x ( x + 1 x ) = d d x ( x ) + d d x ( 1 x ) Parçalara ayırıp türevleri yazalım: d d x ( x ) = 1 d d x ( 1 x ) = d d x ( x - 1 ) = - x - 2 = - 1 x 2 Buna göre türev fonksiyonu: f ′ ( x ) = 1 - 1 x 2 Şimdi x=2 için hesaplayalım: f ′ ( 2 ) = 1 - 1 2 2 = 1 - 1 4 = 3 4 Sonuç: Doğru cevap D405 şıkkıdır.

  1. Çözüm: Önce fonksiyonu sadeleştirelim: f ( x ) = x 2 + 1 x = x 2 x + 1 x = x + 1 x Şimdi türev alalım: f ′ ( x ) = d d x ( x + 1 x ) = d d x ( x ) + d d x ( 1 x ) Parçalara ayırıp türevleri yazalım: d d x ( x ) = 1 d d x ( 1 x ) = d d x ( x - 1 ) = - x - 2 = - 1 x 2 Buna göre türev fonksiyonu: f ′ ( x ) = 1 - 1 x 2 Şimdi x=2 için hesaplayalım: f ′ ( 2 ) = 1 - 1 2 2 = 1 - 1 4 = 3 4 Sonuç: Doğru cevap D405 şıkkıdır.

Önce fonksiyonu sadeleştirelim:

f(x)=x2+1x=x2x+1x=x+1x

Şimdi türev alalım:

f(x)=ddx(x+1x)=ddx(x)+ddx(1x)

Parçalara ayırıp türevleri yazalım:

ddx(x)=1

ddx(1x)=ddx(x-1)=-x-2=-1x2

Buna göre türev fonksiyonu:

f(x)=1-1x2

Şimdi x=2 için hesaplayalım:

f(2)=1-122=1-14=34

Sonuç: Doğru cevap A şıkkıdır.

4. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıda tanımlı fonksiyonun türevini bulun.

y=(x2+1)ln(x)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Fonksiyon: y = ( x 2 + 1 ) ln ( x ) Tanım koşulu: x > 0 Logaritmik türev için her iki tarafın doğal logaritmasını alalım: ln ( y ) = ln ( x ) ⁢ ln ( x 2 + 1 ) Türev alalım: y ′ y = 1 x ⁢ ln ( x 2 + 1 ) + ln ( x ) ⁢ 2 x x 2 + 1 Her iki tarafı y ile çarpalım: y ′ = y ⁢ ( ln ( x 2 + 1 ) x + 2 x ⁢ ln ( x ) x 2 + 1 ) Son olarak y yerine fonksiyonu yazalım: y ′ = ( x 2 + 1 ) ln ( x ) ⁢ ( 2 x ⁢ ln ( x ) x 2 + 1 + ln ( x 2 + 1 ) x ) Bu ifade şıklardan B ile aynıdır; dolayısıyla doğru cevap A545 ’dir.

  1. Çözüm: Fonksiyon: y = ( x 2 + 1 ) ln ( x ) Tanım koşulu: x > 0 Logaritmik türev için her iki tarafın doğal logaritmasını alalım: ln ( y ) = ln ( x ) ⁢ ln ( x 2 + 1 ) Türev alalım: y ′ y = 1 x ⁢ ln ( x 2 + 1 ) + ln ( x ) ⁢ 2 x x 2 + 1 Her iki tarafı y ile çarpalım: y ′ = y ⁢ ( ln ( x 2 + 1 ) x + 2 x ⁢ ln ( x ) x 2 + 1 ) Son olarak y yerine fonksiyonu yazalım: y ′ = ( x 2 + 1 ) ln ( x ) ⁢ ( 2 x ⁢ ln ( x ) x 2 + 1 + ln ( x 2 + 1 ) x ) Bu ifade şıklardan B ile aynıdır; dolayısıyla doğru cevap A545 ’dir.

Fonksiyon:

y=(x2+1)ln(x)

Tanım koşulu:

x>0

Logaritmik türev için her iki tarafın doğal logaritmasını alalım:

ln(y)=ln(x)ln(x2+1)

Türev alalım:

yy=1xln(x2+1)+ln(x)2xx2+1

Her iki tarafı y ile çarpalım:

y=y(ln(x2+1)x+2xln(x)x2+1)

Son olarak y yerine fonksiyonu yazalım:

y=(x2+1)ln(x)(2xln(x)x2+1+ln(x2+1)x)

Bu ifade şıklardan B ile aynıdır; dolayısıyla doğru cevap B’dir.

5. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki bağıntı ile tanımlanan y fonksiyonunun (2,4) noktasındaki türevini bulunuz.

xy=yx

y'2 değeri kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Verilen bağıntı: x y = y x Her iki tarafın doğal logaritmasını alalım: ln ( x y ) = ln ( y x ) Logaritma kuralı ile: y ln x = x ln y Her iki tarafın türevini alalım: d d x [ y ln x ] = d d x [ x ln y ] Çarpım ve zincir kuralı ile: y ' ln x + y 1 x = ln y + x y ' y Türevli terimleri aynı tarafta toplayalım: y ' ln x - x y ' y = ln y - y x Ortak çarpan alalım: y ' ( ln x - x y ) = ln y - y x Buradan türev: y ' = ln y - y x ln x - x y Verilen noktada yerine yazalım: y ' = ln 4 - 4 2 ln 2 - 2 4 Sadeleştirelim: y ' = ln 4 - 2 ln 2 - 1 2 Ayrıca: ln 4 = ln ( 2 2 ) = 2 ln 2 Sonuç: y ' = 2 ln 2 - 2 ln 2 - 1 2 Doğru seçenek: B

  1. Çözüm: Verilen bağıntı: x y = y x Her iki tarafın doğal logaritmasını alalım: ln ( x y ) = ln ( y x ) Logaritma kuralı ile: y ln x = x ln y Her iki tarafın türevini alalım: d d x [ y ln x ] = d d x [ x ln y ] Çarpım ve zincir kuralı ile: y ' ln x + y 1 x = ln y + x y ' y Türevli terimleri aynı tarafta toplayalım: y ' ln x - x y ' y = ln y - y x Ortak çarpan alalım: y ' ( ln x - x y ) = ln y - y x Buradan türev: y ' = ln y - y x ln x - x y Verilen noktada yerine yazalım: y ' = ln 4 - 4 2 ln 2 - 2 4 Sadeleştirelim: y ' = ln 4 - 2 ln 2 - 1 2 Ayrıca: ln 4 = ln ( 2 2 ) = 2 ln 2 Sonuç: y ' = 2 ln 2 - 2 ln 2 - 1 2 Doğru seçenek: B

Verilen bağıntı:

xy=yx

Her iki tarafın doğal logaritmasını alalım:

ln(xy)=ln(yx)

Logaritma kuralı ile:

ylnx=xlny

Her iki tarafın türevini alalım:

ddx[ylnx]=ddx[xlny]

Çarpım ve zincir kuralı ile:

y'lnx+y1x=lny+xy'y

Türevli terimleri aynı tarafta toplayalım:

y'lnx-xy'y=lny-yx

Ortak çarpan alalım:

y'(lnx-xy)=lny-yx

Buradan türev:

y'=lny-yxlnx-xy

Verilen noktada yerine yazalım:

y'=ln4-42ln2-24

Sadeleştirelim:

y'=ln4-2ln2-12

Ayrıca:

ln4=ln(22)=2ln2

Sonuç:

y'=2ln2-2ln2-12

Doğru seçenek: B

6. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki fonksiyonun verilen noktadaki türevi kaçtır?
y=tanxsinx
x=π4

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

1) Fonksiyon: y = tan x sin x 2) Logaritmik türev alalım. Her iki tarafın doğal logaritmasını alıyoruz: ln y = sin x ⋅ ln ( tan x ) 3) Her iki tarafın türevini alıyoruz. Sol taraf zincir kuralı, sağ taraf çarpım kuralı: y ′ y = cos x ⋅ ln ( tan x ) + sin x ⋅ sec 2 x tan x 4) Verilen noktada değerleri bulalım: x = π 4 Bu noktada: tan ( π 4 ) = 1 ln ( 1 ) = 0 sin ( π 4 ) = 2 2 cos ( π 4 ) = 2 2 sec 2 ( π 4 ) = 2 5) Türevin oranını bu noktada hesaplayalım. Birinci terim sıfır olur: y ′ y = 0 + 2 2 ⋅ 2 1 Sadeleştirme: y ′ y = 2 6) Bu noktada fonksiyon değeri: y = 1 2 2 = 1 7) Sonuç olarak: y ′ = y ⋅ 2 = 2 Doğru cevap kontrolü: şıkkıC729 doğrudur.

  1. Çözüm: 1) Fonksiyon: y = tan x sin x 2) Logaritmik türev alalım. Her iki tarafın doğal logaritmasını alıyoruz: ln y = sin x ⋅ ln ( tan x ) 3) Her iki tarafın türevini alıyoruz. Sol taraf zincir kuralı, sağ taraf çarpım kuralı: y ′ y = cos x ⋅ ln ( tan x ) + sin x ⋅ sec 2 x tan x 4) Verilen noktada değerleri bulalım: x = π 4 Bu noktada: tan ( π 4 ) = 1 ln ( 1 ) = 0 sin ( π 4 ) = 2 2 cos ( π 4 ) = 2 2 sec 2 ( π 4 ) = 2 5) Türevin oranını bu noktada hesaplayalım. Birinci terim sıfır olur: y ′ y = 0 + 2 2 ⋅ 2 1 Sadeleştirme: y ′ y = 2 6) Bu noktada fonksiyon değeri: y = 1 2 2 = 1 7) Sonuç olarak: y ′ = y ⋅ 2 = 2 Doğru cevap kontrolü: şıkkıC729 doğrudur.

1) Fonksiyon:

y=tanxsinx

2) Logaritmik türev alalım. Her iki tarafın doğal logaritmasını alıyoruz:

lny=sinxln(tanx)

3) Her iki tarafın türevini alıyoruz. Sol taraf zincir kuralı, sağ taraf çarpım kuralı:

yy=cosxln(tanx)+sinxsec2xtanx

4) Verilen noktada değerleri bulalım:

x=π4

Bu noktada:

tan(π4)=1ln(1)=0sin(π4)=22cos(π4)=22sec2(π4)=2

5) Türevin oranını bu noktada hesaplayalım. Birinci terim sıfır olur:

yy=0+2221

Sadeleştirme:

yy=2

6) Bu noktada fonksiyon değeri:

y=122=1

7) Sonuç olarak:

y=y2=2

Doğru cevap kontrolü: şıkkıC3503 doğrudur.

7. SoruÇoktan Seçmeli

f(x)=xx,x>0 için f(e) değeri kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

1) Şıkları kontrol etmek için türevi bulalım. Verilen fonksiyon: f ( x ) = x x 2) Logaritmik türev alalım. Önce: y = x x Her iki tarafın logaritmasını alalım: ln y = x ln x 3) Her iki tarafın türevini alalım: y ′ y = x ln x 1 ′ Sağ tarafta çarpım türevi: y ′ y = ln x + 1 4) Buradan türevi yalnız bırakalım: y ′ = y ( ln x + 1 ) ve yerine yazalım: f ′ ( x ) = x x ( ln x + 1 ) 5) Şimdi türevi belirtilen noktada hesaplayalım: f ′ ( e ) = e e ( ln e + 1 ) f ′ ( e ) = e e ( 1 + 1 ) = 2 ⋅ e e 6) Sonuç: Doğru cevap D557 şıkkıdır. 2 ⋅ e e

  1. Çözüm: 1) Şıkları kontrol etmek için türevi bulalım. Verilen fonksiyon: f ( x ) = x x 2) Logaritmik türev alalım. Önce: y = x x Her iki tarafın logaritmasını alalım: ln y = x ln x 3) Her iki tarafın türevini alalım: y ′ y = x ln x 1 ′ Sağ tarafta çarpım türevi: y ′ y = ln x + 1 4) Buradan türevi yalnız bırakalım: y ′ = y ( ln x + 1 ) ve yerine yazalım: f ′ ( x ) = x x ( ln x + 1 ) 5) Şimdi türevi belirtilen noktada hesaplayalım: f ′ ( e ) = e e ( ln e + 1 ) f ′ ( e ) = e e ( 1 + 1 ) = 2 ⋅ e e 6) Sonuç: Doğru cevap D557 şıkkıdır. 2 ⋅ e e

1) Şıkları kontrol etmek için türevi bulalım. Verilen fonksiyon:

f(x)=xx

2) Logaritmik türev alalım. Önce:

y=xx

Her iki tarafın logaritmasını alalım:

lny=xlnx

3) Her iki tarafın türevini alalım:

yy=xlnx1

Sağ tarafta çarpım türevi:

yy=lnx+1

4) Buradan türevi yalnız bırakalım:

y=y(lnx+1)

ve yerine yazalım:

f(x)=xx(lnx+1)

5) Şimdi türevi belirtilen noktada hesaplayalım:

f(e)=ee(lne+1)f(e)=ee(1+1)=2ee

6) Sonuç:

Doğru cevap D3020 şıkkıdır.

2ee
8. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıda tanımlanan fonksiyon için

fx=1+x1xx0e

türevinin

f0

değeri kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Fonksiyon f x = 1 + x 1 x x ≠ 0 e şeklindedir ve istenen değer türevin f ′ 0 noktasındaki değeridir. Türev tanımını kullanacağız: f ′ 0 = lim h → 0 f h − f 0 h Burada f 0 = e ve f h = 1 + h 1 h olur. Yerine yazalım: f ′ 0 = lim h → 0 1 + h 1 h − e h İfadeyi üstel biçime çevirip açılım yapalım: 1 + h 1 h = e ln 1 + h h Şimdi ln 1 + h = h − h 2 2 + h 3 3 + ⋯ olduğundan, ln 1 + h h = 1 − h 2 + h 2 3 + ⋯ Dolayısıyla 1 + h 1 h = e 1 − h 2 + o h ve bu da e 1 − h 2 + o h = e · e − h 2 + o h Küçük u = − h 2 + o h için e u = 1 + u + o u olduğundan 1 + h 1 h = e · 1 − h 2 + o h Şimdi türev limitine geri dönelim: f ′ 0 = lim h → 0 e 1 − h 2 + o h − e h f ′ 0 = lim h → 0 e − h 2 + o h h f ′ 0 = e · lim h → 0 − 1 2 + o h h f ′ 0 = e · − 1 2 = − e 2 Sonuç: f ′ 0 = − e 2 Doğru seçenek A’dır.

  1. Çözüm: Fonksiyon f x = 1 + x 1 x x ≠ 0 e şeklindedir ve istenen değer türevin f ′ 0 noktasındaki değeridir. Türev tanımını kullanacağız: f ′ 0 = lim h → 0 f h − f 0 h Burada f 0 = e ve f h = 1 + h 1 h olur. Yerine yazalım: f ′ 0 = lim h → 0 1 + h 1 h − e h İfadeyi üstel biçime çevirip açılım yapalım: 1 + h 1 h = e ln 1 + h h Şimdi ln 1 + h = h − h 2 2 + h 3 3 + ⋯ olduğundan, ln 1 + h h = 1 − h 2 + h 2 3 + ⋯ Dolayısıyla 1 + h 1 h = e 1 − h 2 + o h ve bu da e 1 − h 2 + o h = e · e − h 2 + o h Küçük u = − h 2 + o h için e u = 1 + u + o u olduğundan 1 + h 1 h = e · 1 − h 2 + o h Şimdi türev limitine geri dönelim: f ′ 0 = lim h → 0 e 1 − h 2 + o h − e h f ′ 0 = lim h → 0 e − h 2 + o h h f ′ 0 = e · lim h → 0 − 1 2 + o h h f ′ 0 = e · − 1 2 = − e 2 Sonuç: f ′ 0 = − e 2 Doğru seçenek A’dır.

Fonksiyon

fx=1+x1xx0e

şeklindedir ve istenen değer türevin

f0

noktasındaki değeridir.

Türev tanımını kullanacağız:

f0=limh0fhf0h

Burada

f0=e

ve

fh=1+h1h

olur. Yerine yazalım:

f0=limh01+h1heh

İfadeyi üstel biçime çevirip açılım yapalım:

1+h1h=eln1+hh

Şimdi

ln1+h=hh22+h33+

olduğundan,

ln1+hh=1h2+h23+

Dolayısıyla

1+h1h=e1h2+oh

ve bu da

e1h2+oh=e·eh2+oh

Küçük

u=h2+oh

için

eu=1+u+ou

olduğundan

1+h1h=e·1h2+oh

Şimdi türev limitine geri dönelim:

f0=limh0e1h2+oheh
f0=limh0eh2+ohh
f0=e·limh012+ohh
f0=e·12=e2

Sonuç:

f0=e2

Doğru seçenek A’dır.

9. SoruÇoktan Seçmeli

x>0,y>0 olmak üzere xy=yx denklemiyle tanımlı eğrinin (e,e) noktasından geçen ve y=x doğrusu dışında kalan kolunda dydx kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Verilen eğri için logaritma alalım. x y = y x y ⋅ ln ( x ) = x ⋅ ln ( y ) Bu denklemi örtük türevleyelim (ancak noktamızda belirsizlik çıkacak). d y d x ⋅ ln ( x ) + y ⋅ 1 x = ln ( y ) + x ⋅ d y d x ⋅ 1 y d y d x = ln ( y ) - y x ln ( x ) - x y Noktada yerine koyarsak belirsizlik oluşur; bu yüzden (e,e) civarında kolları ayırmamız gerekir. x = e, y = e ln ( e ) = 1, y x = 1, x y = 1 ln ( y ) - y x ln ( x ) - x y = 0 0 (e,e) etrafında parametreleyelim. x = e 1 + a, y = e 1 + b ln ( x ) = 1 + a, ln ( y ) = 1 + b y ln ( x ) = x ln ( y ) e 1 + b ( 1 + a ) = e 1 + a ( 1 + b ) e b ( 1 + a ) = e a ( 1 + b ) Her iki tarafın logaritmasını alıp seri açılımıyla ikinci dereceye kadar inceleyelim. b + ln ( 1 + a ) = a + ln ( 1 + b ) ln ( 1 + t ) = t - t 2 2 + … b + ( a - a 2 2 + … ) = a + ( b - b 2 2 + … ) b 2 2 - a 2 2 + … = 0 b 2 = a 2 b = a   veya   b = - a b=a seçeneği y=x doğrusunu verir; soru bu kolu istemiyor. Bu yüzden diğer kol için b=-a alınır. b = - a ln ( x ) = 1 + a, ln ( y ) = 1 - a ln ( y ) = 2 - ln ( x ) y = e 2 x Bu kolda türev: y = e 2 ⋅ x - 1 d y d x = e 2 ⋅ ( - 1 ) ⋅ x - 2 = - e 2 x 2 d y d x x = e = - e 2 e 2 = - 1 Sonuç olarak doğru cevap B1255 şıkkıdır. d y d x = - 1

  1. Çözüm: Verilen eğri için logaritma alalım. x y = y x y ⋅ ln ( x ) = x ⋅ ln ( y ) Bu denklemi örtük türevleyelim (ancak noktamızda belirsizlik çıkacak). d y d x ⋅ ln ( x ) + y ⋅ 1 x = ln ( y ) + x ⋅ d y d x ⋅ 1 y d y d x = ln ( y ) - y x ln ( x ) - x y Noktada yerine koyarsak belirsizlik oluşur; bu yüzden (e,e) civarında kolları ayırmamız gerekir. x = e, y = e ln ( e ) = 1, y x = 1, x y = 1 ln ( y ) - y x ln ( x ) - x y = 0 0 (e,e) etrafında parametreleyelim. x = e 1 + a, y = e 1 + b ln ( x ) = 1 + a, ln ( y ) = 1 + b y ln ( x ) = x ln ( y ) e 1 + b ( 1 + a ) = e 1 + a ( 1 + b ) e b ( 1 + a ) = e a ( 1 + b ) Her iki tarafın logaritmasını alıp seri açılımıyla ikinci dereceye kadar inceleyelim. b + ln ( 1 + a ) = a + ln ( 1 + b ) ln ( 1 + t ) = t - t 2 2 + … b + ( a - a 2 2 + … ) = a + ( b - b 2 2 + … ) b 2 2 - a 2 2 + … = 0 b 2 = a 2 b = a   veya   b = - a b=a seçeneği y=x doğrusunu verir; soru bu kolu istemiyor. Bu yüzden diğer kol için b=-a alınır. b = - a ln ( x ) = 1 + a, ln ( y ) = 1 - a ln ( y ) = 2 - ln ( x ) y = e 2 x Bu kolda türev: y = e 2 ⋅ x - 1 d y d x = e 2 ⋅ ( - 1 ) ⋅ x - 2 = - e 2 x 2 d y d x x = e = - e 2 e 2 = - 1 Sonuç olarak doğru cevap B1255 şıkkıdır. d y d x = - 1

Verilen eğri için logaritma alalım.

xy=yxyln(x)=xln(y)

Bu denklemi örtük türevleyelim (ancak noktamızda belirsizlik çıkacak).

dydxln(x)+y1x=ln(y)+xdydx1ydydx=ln(y)-yxln(x)-xy

Noktada yerine koyarsak belirsizlik oluşur; bu yüzden (e,e) civarında kolları ayırmamız gerekir.

x=e,y=eln(e)=1,yx=1,xy=1ln(y)-yxln(x)-xy=00

(e,e) etrafında parametreleyelim.

x=e1+a,y=e1+bln(x)=1+a,ln(y)=1+byln(x)=xln(y)e1+b(1+a)=e1+a(1+b)eb(1+a)=ea(1+b)

Her iki tarafın logaritmasını alıp seri açılımıyla ikinci dereceye kadar inceleyelim.

b+ln(1+a)=a+ln(1+b)ln(1+t)=t-t22+b+(a-a22+)=a+(b-b22+)b22-a22+=0b2=a2b=a veya b=-a

b=a seçeneği y=x doğrusunu verir; soru bu kolu istemiyor. Bu yüzden diğer kol için b=-a alınır.

b=-aln(x)=1+a,ln(y)=1-aln(y)=2-ln(x)y=e2x

Bu kolda türev:

y=e2x-1dydx=e2(-1)x-2=-e2x2dydxx=e=-e2e2=-1

Sonuç olarak doğru cevap B6648 şıkkıdır.

dydx=-1
10. SoruÇoktan Seçmeli

Türevi alınabilir f fonksiyonu için f(0)=1 ve f(x)f(x)=x1+x4 veriliyor.

Buna göre f(1) kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Soruda verilen eşitlikten, doğru şıkkın kontrolü için önce ifadeyi daha kullanışlı hale getirelim. Verilen: f ( 0 ) = 1 f ( x ) ⋅ f ′ ( x ) = x 1 + x 4 f 2 ifadesinin türevini kullanacağız: d d x ( f 2 ( x ) ) = 2 f ( x ) f ′ ( x ) Buradan: f ( x ) f ′ ( x ) = 1 2 d d x ( f 2 ( x ) ) Verilen denklemle birleştirelim: 1 2 d d x ( f 2 ( x ) ) = x 1 + x 4 Her iki tarafı 2 ile çarpalım: d d x ( f 2 ( x ) ) = 2 x 1 + x 4 Şimdi integral alalım (başlangıç değeri için 0 ile x arasında kesin integral uygundur): f 2 ( x ) - f 2 ( 0 ) = ∫ 0 x 2 t 1 + t 4 d t f 2 ( 0 ) değerini bulalım: f 2 ( 0 ) = f ( 0 ) 2 = 1 İntegrali hesaplayalım. Dönüşüm yapalım: u = t 2, d u = 2 t d t Bu durumda: ∫ 0 x 2 t 1 + t 4 d t = ∫ 0 x 2 d u 1 + u 2 ve bu integral: ∫ 0 x 2 d u 1 + u 2 = arctan ( x 2 ) Dolayısıyla: f 2 ( x ) - 1 = arctan ( x 2 ) Buradan: f 2 ( x ) = 1 + arctan ( x 2 ) x = 1 için: f 2 ( 1 ) = 1 + arctan ( 1 ) = 1 + π 4 Başlangıçta f ( 0 ) = 1 olduğu için (süreklilikle) pozitif kökü alırız: f ( 1 ) = 1 + π 4 Şimdi verilen bağıntıdan türevi yalnız bırakalım: f ′ ( x ) = x 1 + x 4 f ( x ) x = 1 yazalım: f ′ ( 1 ) = 1 1 + 1 1 + π 4 = 1 2 ⋅ 1 + π 4 Sonuç, şıklardan: 1 2 ⋅ 1 + π 4 olduğu için doğru cevap C1307 ’dır.

  1. Çözüm: Soruda verilen eşitlikten, doğru şıkkın kontrolü için önce ifadeyi daha kullanışlı hale getirelim. Verilen: f ( 0 ) = 1 f ( x ) ⋅ f ′ ( x ) = x 1 + x 4 f 2 ifadesinin türevini kullanacağız: d d x ( f 2 ( x ) ) = 2 f ( x ) f ′ ( x ) Buradan: f ( x ) f ′ ( x ) = 1 2 d d x ( f 2 ( x ) ) Verilen denklemle birleştirelim: 1 2 d d x ( f 2 ( x ) ) = x 1 + x 4 Her iki tarafı 2 ile çarpalım: d d x ( f 2 ( x ) ) = 2 x 1 + x 4 Şimdi integral alalım (başlangıç değeri için 0 ile x arasında kesin integral uygundur): f 2 ( x ) - f 2 ( 0 ) = ∫ 0 x 2 t 1 + t 4 d t f 2 ( 0 ) değerini bulalım: f 2 ( 0 ) = f ( 0 ) 2 = 1 İntegrali hesaplayalım. Dönüşüm yapalım: u = t 2, d u = 2 t d t Bu durumda: ∫ 0 x 2 t 1 + t 4 d t = ∫ 0 x 2 d u 1 + u 2 ve bu integral: ∫ 0 x 2 d u 1 + u 2 = arctan ( x 2 ) Dolayısıyla: f 2 ( x ) - 1 = arctan ( x 2 ) Buradan: f 2 ( x ) = 1 + arctan ( x 2 ) x = 1 için: f 2 ( 1 ) = 1 + arctan ( 1 ) = 1 + π 4 Başlangıçta f ( 0 ) = 1 olduğu için (süreklilikle) pozitif kökü alırız: f ( 1 ) = 1 + π 4 Şimdi verilen bağıntıdan türevi yalnız bırakalım: f ′ ( x ) = x 1 + x 4 f ( x ) x = 1 yazalım: f ′ ( 1 ) = 1 1 + 1 1 + π 4 = 1 2 ⋅ 1 + π 4 Sonuç, şıklardan: 1 2 ⋅ 1 + π 4 olduğu için doğru cevap C1307 ’dır.

Soruda verilen eşitlikten, doğru şıkkın kontrolü için önce ifadeyi daha kullanışlı hale getirelim.

Verilen:

f(0)=1f(x)f(x)=x1+x4

f2 ifadesinin türevini kullanacağız:

ddx(f2(x))=2f(x)f(x)

Buradan:

f(x)f(x)=12ddx(f2(x))

Verilen denklemle birleştirelim:

12ddx(f2(x))=x1+x4

Her iki tarafı 2 ile çarpalım:

ddx(f2(x))=2x1+x4

Şimdi integral alalım (başlangıç değeri için 0 ile x arasında kesin integral uygundur):

f2(x)-f2(0)=0x2t1+t4dt

f2(0) değerini bulalım:

f2(0)=f(0)2=1

İntegrali hesaplayalım. Dönüşüm yapalım:

u=t2,du=2tdt

Bu durumda:

0x2t1+t4dt=0x2du1+u2

ve bu integral:

0x2du1+u2=arctan(x2)

Dolayısıyla:

f2(x)-1=arctan(x2)

Buradan:

f2(x)=1+arctan(x2)

x=1 için:

f2(1)=1+arctan(1)=1+π4

Başlangıçta f(0)=1 olduğu için (süreklilikle) pozitif kökü alırız:

f(1)=1+π4

Şimdi verilen bağıntıdan türevi yalnız bırakalım:

f(x)=x1+x4f(x)

x=1 yazalım:

f(1)=11+11+π4=121+π4

Sonuç, şıklardan:

121+π4

olduğu için doğru cevap A’dır.

Türev Sık Sorulan Sorular

Türev neyi ifade eder?

Türev, fonksiyonun bir noktadaki anlık değişim hızını ve grafiğe çizilen teğetin eğimini ifade eder.

Maksimum ve minimum noktaları nasıl bulunur?

Türevin sıfır olduğu veya tanımsız olduğu kritik noktalar belirlenir, ardından işaret değişimi incelenir.

Türev sorularında en önemli kural hangisidir?

Tek bir kural yeterli değildir; özellikle zincir kuralı, çarpım ve bölüm kuralları birlikte kullanılabilir.