Numicorn logosuNumicornÖğren, çöz, ilerle

12. Sınıf Kimya

12. Sınıf Kimya Atom ve Periyodik Sistem Testleri

Atom ve Periyodik Sistem konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

Atom ve Periyodik Sistemi elektron düzeniyle kavra

Atomun yapısı ve elektronların enerji düzeylerine dağılımı, elementlerin periyodik özelliklerini açıklar. Periyodik tabloyu yalnızca element sıralaması olarak değil, elektron düzeninin sonuçlarını gösteren bir sistem olarak okumak gerekir.

Bu çalışma; atom modellerini, kuantum sayılarının anlamını, elektron dizilimini ve periyodik özelliklerin tablo üzerindeki değişimini yorumlamana yardımcı olur.

Bu konuyu çalışırken kazanacağın beceriler

  • Atom modellerinin gelişimini temel özellikleriyle karşılaştırır.
  • Elektron dizilimini ve orbital dolma kurallarını uygular.
  • Periyot ve grup bilgisini elektron yapısıyla ilişkilendirir.
  • Atom yarıçapı, iyonlaşma enerjisi ve elektronegatiflik değişimini yorumlar.

Sık karıştırılan noktalar

Periyodik özellikleri yalnızca ezber oklarıyla öğrenmek, istisnalarda zorlanmaya yol açar. Değişimin temelinde çekirdek çekimi, katman sayısı ve perdeleme etkisi olduğunu düşün.

Verimli çalışma yolu

Önce elektron dizilimini kur, sonra elementin periyot ve grubunu belirle. Periyodik özellik sorularında etkin çekirdek yükü ve katman sayısını karşılaştır. Yanlış yaptığın sorularda doğru cevabı işaretlemekle yetinme; hangi bilgi veya yorum adımında zorlandığını belirle.

Test seç

11 Test
1. Test2. Test3. Test4. Test5. Test6. Test7. Test8. Test9. Test10. Test11. Test

9. Test

12. Sınıf Kimya Atom ve Periyodik Sistem Testleri

Atom ve Periyodik Sistem konusu 9. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

Aynı periyotta bulunan X, Y, Z elementleri için; X’in 1. iyonlaşma enerjisi Y’den büyük, Y’nin elektron ilgisi Z’den büyük ve Z’nin atom yarıçapı X’ten küçüktür. Buna göre X, Y, Z’nin periyottaki konumları (soldan sağa doğru) aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Aynı periyotta soldan sağa atom yarıçapı azalır, iyonlaşma enerjisi ve elektron ilgisi genel olarak artar. X’in İE’si Y’den büyükse X, Y’nin sağında olmalıdır; Z’nin yarıçapı X’ten küçükse Z, X’in sağında olmalıdır. Bu koşulları sağlayan sıralama Y - X - Z’dir.

  1. Çözüm: Aynı periyotta soldan sağa atom yarıçapı azalır, iyonlaşma enerjisi ve elektron ilgisi genel olarak artar. X’in İE’si Y’den büyükse X, Y’nin sağında olmalıdır; Z’nin yarıçapı X’ten küçükse Z, X’in sağında olmalıdır. Bu koşulları sağlayan sıralama Y - X - Z’dir.

Aynı periyotta soldan sağa atom yarıçapı azalır, iyonlaşma enerjisi ve elektron ilgisi genel olarak artar. X’in İE’si Y’den büyükse X, Y’nin sağında olmalıdır; Z’nin yarıçapı X’ten küçükse Z, X’in sağında olmalıdır. Bu koşulları sağlayan sıralama Y - X - Z’dir.

2. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki atomlardan hangisinin temel hâlinde eşleşmemiş elektron sayısı en fazladır? (Atom numaraları: P=15, S=16, Cl=17, Mn=25)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

P: 3p3 → 3 eşleşmemiş, S: 3p4 → 2 eşleşmemiş, Cl: 3p5 → 1 eşleşmemiş elektrona sahiptir. Mn: [Ar] 3d5 4s2 olduğundan 3d5’te 5 eşleşmemiş elektron bulunur.

  1. Çözüm: P: 3p3 → 3 eşleşmemiş, S: 3p4 → 2 eşleşmemiş, Cl: 3p5 → 1 eşleşmemiş elektrona sahiptir. Mn: [Ar] 3d5 4s2 olduğundan 3d5’te 5 eşleşmemiş elektron bulunur.

P: 3p3 → 3 eşleşmemiş, S: 3p4 → 2 eşleşmemiş, Cl: 3p5 → 1 eşleşmemiş elektrona sahiptir. Mn: [Ar] 3d5 4s2 olduğundan 3d5’te 5 eşleşmemiş elektron bulunur.

3. SoruÇoktan Seçmeli

Bir elementin ardışık iyonlaşma enerjileri (kJ/mol) şöyledir: I1=578, I2=1817, I3=2745, I4=11577. Buna göre elementin periyodik tablodaki grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Büyük sıçrama I3 ile I4 arasında olduğundan 3 elektrondan sonra çekirdek elektronuna geçilir. Bu, atomun 3 değerlik elektronu olduğunu gösterir; dolayısıyla 3A (13. grup) elementidir.

  1. Çözüm: Büyük sıçrama I3 ile I4 arasında olduğundan 3 elektrondan sonra çekirdek elektronuna geçilir. Bu, atomun 3 değerlik elektronu olduğunu gösterir; dolayısıyla 3A (13. grup) elementidir.

Büyük sıçrama I3 ile I4 arasında olduğundan 3 elektrondan sonra çekirdek elektronuna geçilir. Bu, atomun 3 değerlik elektronu olduğunu gösterir; dolayısıyla 3A (13. grup) elementidir.

4. SoruÇoktan Seçmeli

Aynı periyotta bulunan X, Y, Z elementlerinin birinci iyonlaşma enerjileri sırasıyla X < Y < Z şeklindedir. X’in değerlik elektron dizilimi ns1, Z’nin değerlik elektron dizilimi ns2np5 olduğuna göre Y için en olası değerlik elektron dizilimi hangisidir? (n aynı periyot için sabittir.)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

ns1 alkali metali, ns2np5 halojeni gösterir; aynı periyotta arada p-blok başlar. X ile Z arasında yer alan en olası ilk p-blok dizilimi ns2np1’dir. ns2 (toprak alkali) genelde p-blok başlangıcından daha solda kalır.

  1. Çözüm: ns1 alkali metali, ns2np5 halojeni gösterir; aynı periyotta arada p-blok başlar. X ile Z arasında yer alan en olası ilk p-blok dizilimi ns2np1’dir. ns2 (toprak alkali) genelde p-blok başlangıcından daha solda kalır.

ns1 alkali metali, ns2np5 halojeni gösterir; aynı periyotta arada p-blok başlar. X ile Z arasında yer alan en olası ilk p-blok dizilimi ns2np1’dir. ns2 (toprak alkali) genelde p-blok başlangıcından daha solda kalır.

5. SoruÇoktan Seçmeli

Bir elementin ardışık iyonlaşma enerjileri (kJ/mol) şu şekildedir: IE1=590, IE2=1145, IE3=4910, IE4=6470. Bu elementin periyodik sistemdeki grubu hangisidir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

IE2’den IE3’e çok büyük sıçrama, 2 elektron koparıldıktan sonra çekirdek elektronuna geçildiğini gösterir. Bu da değerlik elektron sayısının 2 olduğunu belirtir. Dolayısıyla element 2A grubundadır.

  1. Çözüm: IE2’den IE3’e çok büyük sıçrama, 2 elektron koparıldıktan sonra çekirdek elektronuna geçildiğini gösterir. Bu da değerlik elektron sayısının 2 olduğunu belirtir. Dolayısıyla element 2A grubundadır.

IE2’den IE3’e çok büyük sıçrama, 2 elektron koparıldıktan sonra çekirdek elektronuna geçildiğini gösterir. Bu da değerlik elektron sayısının 2 olduğunu belirtir. Dolayısıyla element 2A grubundadır.

6. SoruÇoktan Seçmeli

X ve Y elementleri aynı gruptadır. X’in atom yarıçapı Y’den büyük, ancak X’in birinci iyonlaşma enerjisi de Y’den büyüktür. Aşağıdakilerden hangisi bu durumu en iyi açıklar?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Aynı grupta aşağı indikçe yarıçap artarken iyonlaşma enerjisi genelde azalır; terslik d/f blok kaynaklı zayıf perdeleme ile açıklanır. Y’de d/f elektronları etkin çekirdek yükünü artırıp yarıçapı küçültüp iyonlaşma enerjisini yükseltebilir. Bu nedenle C doğrudur.

  1. Çözüm: Aynı grupta aşağı indikçe yarıçap artarken iyonlaşma enerjisi genelde azalır; terslik d/f blok kaynaklı zayıf perdeleme ile açıklanır. Y’de d/f elektronları etkin çekirdek yükünü artırıp yarıçapı küçültüp iyonlaşma enerjisini yükseltebilir. Bu nedenle C doğrudur.

Aynı grupta aşağı indikçe yarıçap artarken iyonlaşma enerjisi genelde azalır; terslik d/f blok kaynaklı zayıf perdeleme ile açıklanır. Y’de d/f elektronları etkin çekirdek yükünü artırıp yarıçapı küçültüp iyonlaşma enerjisini yükseltebilir. Bu nedenle C doğrudur.

7. SoruÇoktan Seçmeli

Bir elementin temel hâl elektron dizilimi [Ar] 3d5 4s1 şeklindedir. Bu elementin periyodik sistemdeki yeri için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

En büyük n=4 olduğundan 4. periyottadır. d-orbitalinde toplam 5 elektron bulunduğu için d-blok geçiş elementidir ve grup numarası (d+s)=5+1=6’dır. Bu nedenle 6. grup (6B) seçeneği doğrudur.

  1. Çözüm: En büyük n=4 olduğundan 4. periyottadır. d-orbitalinde toplam 5 elektron bulunduğu için d-blok geçiş elementidir ve grup numarası (d+s)=5+1=6’dır. Bu nedenle 6. grup (6B) seçeneği doğrudur.

En büyük n=4 olduğundan 4. periyottadır. d-orbitalinde toplam 5 elektron bulunduğu için d-blok geçiş elementidir ve grup numarası (d+s)=5+1=6’dır. Bu nedenle 6. grup (6B) seçeneği doğrudur.

8. SoruÇoktan Seçmeli

Aynı periyotta bulunan A, B, C, D elementleri için aşağıdaki bilgiler veriliyor: A en büyük atom yarıçapına sahiptir. D’nin elektron ilgisi (EA) en büyüktür. B’nin oksitleri amfoter özellik gösterir. C’nin birinci iyonlaşma enerjisi D’den küçüktür. Buna göre periyottaki soldan sağa doğru sıralama hangisidir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

En büyük yarıçap periyodun en solundadır: A solda olmalı. Amfoter oksit tipik olarak 13. grup (Al gibi) civarında görülür, halojenler ise en büyük EA’ya sahiptir: D sağa yakın olmalı. C’nin IE’si D’den küçük olduğuna göre C, D’nin solunda yer alır; sıralama A-B-C-D olur.

  1. Çözüm: En büyük yarıçap periyodun en solundadır: A solda olmalı. Amfoter oksit tipik olarak 13. grup (Al gibi) civarında görülür, halojenler ise en büyük EA’ya sahiptir: D sağa yakın olmalı. C’nin IE’si D’den küçük olduğuna göre C, D’nin solunda yer alır; sıralama A-B-C-D olur.

En büyük yarıçap periyodun en solundadır: A solda olmalı. Amfoter oksit tipik olarak 13. grup (Al gibi) civarında görülür, halojenler ise en büyük EA’ya sahiptir: D sağa yakın olmalı. C’nin IE’si D’den küçük olduğuna göre C, D’nin solunda yer alır; sıralama A-B-C-D olur.

9. SoruÇoktan Seçmeli

Bir elementin temel hâl elektron dizilimi [Ar] 3d5 4s1’dir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

[Ar] 3d5 4s1 dizilimi Cr’ye aittir. En büyük n=4 olduğundan 4. periyottadır ve d-blokta yer aldığı için geçiş metalidir. Grup numarası d ve s elektronlarının toplamına göre 6B’dir.

  1. Çözüm: [Ar] 3d5 4s1 dizilimi Cr’ye aittir. En büyük n=4 olduğundan 4. periyottadır ve d-blokta yer aldığı için geçiş metalidir. Grup numarası d ve s elektronlarının toplamına göre 6B’dir.

[Ar] 3d5 4s1 dizilimi Cr’ye aittir. En büyük n=4 olduğundan 4. periyottadır ve d-blokta yer aldığı için geçiş metalidir. Grup numarası d ve s elektronlarının toplamına göre 6B’dir.

10. SoruÇoktan Seçmeli

İyonlaşma enerjisi eğilimleri dikkate alındığında, aşağıdaki element çiftlerinden hangisinde ikinci iyonlaşma enerjisi (IE2) birinciden (IE1) çok daha büyük sıçrama gösterir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Na’nın IE1’i 3s1 elektronunun kopmasıdır; IE2 ise soy gaz düzenine (Ne) sahip çekirdek elektronundan kopma gerektirir. Bu nedenle IE2, IE1’e göre çok büyük sıçrama yapar. Diğerlerinde IE2 hâlâ değerlik katmanından kopma olabilir.

  1. Çözüm: Na’nın IE1’i 3s1 elektronunun kopmasıdır; IE2 ise soy gaz düzenine (Ne) sahip çekirdek elektronundan kopma gerektirir. Bu nedenle IE2, IE1’e göre çok büyük sıçrama yapar. Diğerlerinde IE2 hâlâ değerlik katmanından kopma olabilir.

Na’nın IE1’i 3s1 elektronunun kopmasıdır; IE2 ise soy gaz düzenine (Ne) sahip çekirdek elektronundan kopma gerektirir. Bu nedenle IE2, IE1’e göre çok büyük sıçrama yapar. Diğerlerinde IE2 hâlâ değerlik katmanından kopma olabilir.

Atom ve Periyodik Sistem Sık Sorulan Sorular

Periyodik özellikler neden düzenli değişir?

Elementlerin elektron dizilimleri ve çekirdek-elektron etkileşimleri düzenli biçimde değiştiği için özelliklerde periyodik eğilimler görülür.

İyonlaşma enerjisi nedir?

Gaz hâlindeki bir atomdan elektron koparmak için gereken enerjidir.

Elektronegatiflik neyi gösterir?

Bir atomun kimyasal bağdaki elektronları kendine çekme eğilimini ifade eder.