Numicorn logosuNumicornÖğren, çöz, ilerle

12. Sınıf Edebiyat

12. Sınıf Edebiyat Edebi Sanatlar Testleri

Edebi Sanatlar konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

Edebi Sanatları tanımdan çok metin içinde gör

Edebi sanatlar, anlatımı etkili ve çağrışımlı hâle getiren anlam ilişkileridir. Bir sanatı doğru belirlemek için yalnızca tanımını bilmek değil, metindeki sözcüklerin hangi ilişkiyle kullanıldığını görmek gerekir.

Bu içerik; teşbih, istiare, teşhis, intak, tezat, kinaye ve telmih gibi sanatları ayırt etmene, sanatın metne kattığı anlamı açıklamana ve birbirine benzeyen seçenekleri karşılaştırmana yardımcı olur.

Bu konuyu çalışırken kazanacağın beceriler

  • Benzetme unsurlarını ve benzetme yönünü belirler.
  • Kişileştirme, konuşturma ve karşıtlık ilişkilerini ayırt eder.
  • Gerçek anlam ile mecaz anlam arasındaki geçişi fark eder.
  • Söz sanatının metindeki anlatım etkisini açıklar.

Sık karıştırılan noktalar

Her benzetmeli ifadeyi teşbih, her insan özelliği aktarımını da teşhis sanmak yanıltıcıdır. Sanatın oluşması için gerekli unsurların metinde gerçekten bulunup bulunmadığını kontrol et.

Verimli çalışma yolu

Önce cümledeki olağan dışı anlam ilişkisini bul. Sonra benzetme, kişileştirme, karşıtlık, gönderme veya örtülü anlam seçeneklerinden hangisinin metni açıkladığını belirle. Yanlış yaptığın sorularda doğru cevabı işaretlemekle yetinme; hangi bilgi veya yorum adımında zorlandığını belirle.

Test seç

8 Test
1. Test2. Test3. Test4. Test5. Test6. Test7. Test8. Test

8. Test

12. Sınıf Edebiyat Edebi Sanatlar Testleri

Edebi Sanatlar konusu 8. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "teşhis" (kişileştirme) ile "intak" (konuşturma) birlikte kullanılmıştır? A) "Rüzgâr, saçlarımı okşadı." B) "dağlar, 'Bize de yol ver!' diye haykırdı." C) "Güneş, ufukta ağır ağır kayboldu." D) "Deniz, bugün çok dalgalıydı."

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

dağlara insan özelliği verilmiş (haykırma) ve doğrudan konuşturulmuştur. Bu yüzden teşhis ve intak birlikte vardır.

  1. Çözüm: dağlara insan özelliği verilmiş (haykırma) ve doğrudan konuşturulmuştur. Bu yüzden teşhis ve intak birlikte vardır.

dağlara insan özelliği verilmiş (haykırma) ve doğrudan konuşturulmuştur. Bu yüzden teşhis ve intak birlikte vardır.

2. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki örneklerin hangisinde "mecaz-ı mürsel" (ad aktarması) vardır? A) "Bu şehirde her sokak bir roman gibidir." B) "Kalem bugün çok öfkeliydi." C) "Sahne alkışlarla inledi." D) "Gözlerin iki deniz gibi derin."

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

"Sahne" sözcüğü, sahnedeki oyuncular/oyun anlamında kullanılmıştır; benzetme yapılmadan ilişkiyle ad aktarımı vardır. A ve D benzetme, B kişileştirmeye yakındır.

  1. Çözüm: "Sahne" sözcüğü, sahnedeki oyuncular/oyun anlamında kullanılmıştır; benzetme yapılmadan ilişkiyle ad aktarımı vardır. A ve D benzetme, B kişileştirmeye yakındır.

"Sahne" sözcüğü, sahnedeki oyuncular/oyun anlamında kullanılmıştır; benzetme yapılmadan ilişkiyle ad aktarımı vardır. A ve D benzetme, B kişileştirmeye yakındır.

3. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki dizelerin hangisinde "tevriye" vardır? A) "Gül yüzlüm, bahçemde gül açtı yine" B) "Yüzüm güldü, güller de güldü bahçede" C) "Gül, dikenin hatırına susar bazen" D) "Gül ki, her bahar yeniden doğar"

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

İlk "gül" sevgilinin yüzüyle ilgili (gülmek/çiçek çağrışımı), ikinci "gül" çiçek anlamındadır; aynı sözcük iki anlamı düşündürür. Yakın anlam (çiçek) açıkken uzak anlam (gülmek/tebessüm) da çağrılır.

  1. Çözüm: İlk "gül" sevgilinin yüzüyle ilgili (gülmek/çiçek çağrışımı), ikinci "gül" çiçek anlamındadır; aynı sözcük iki anlamı düşündürür. Yakın anlam (çiçek) açıkken uzak anlam (gülmek/tebessüm) da çağrılır.

İlk "gül" sevgilinin yüzüyle ilgili (gülmek/çiçek çağrışımı), ikinci "gül" çiçek anlamındadır; aynı sözcük iki anlamı düşündürür. Yakın anlam (çiçek) açıkken uzak anlam (gülmek/tebessüm) da çağrılır.

4. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "kinaye" vardır? A) "Bu işin altından kalkmak kolay değil." B) "Ateş düştüğü yeri yakar." C) "İğneyle kuyu kazdı, yine de vazgeçmedi." D) "Kapımız herkese açıktır."

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

"Kapımız herkese açıktır" sözü hem gerçek anlamda (kapının açık olması) mümkün, hem de asıl olarak misafirperverliği anlatır. Gerçek anlamı da tamamen dışlamadan mecaz anlamı hedeflediği için kinayedir.

  1. Çözüm: "Kapımız herkese açıktır" sözü hem gerçek anlamda (kapının açık olması) mümkün, hem de asıl olarak misafirperverliği anlatır. Gerçek anlamı da tamamen dışlamadan mecaz anlamı hedeflediği için kinayedir.

"Kapımız herkese açıktır" sözü hem gerçek anlamda (kapının açık olması) mümkün, hem de asıl olarak misafirperverliği anlatır. Gerçek anlamı da tamamen dışlamadan mecaz anlamı hedeflediği için kinayedir.

5. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki dizelerin hangisinde baskın edebî sanat “istiare (eğretileme)”dir? A) “Gözlerin birer deniz, ben kıyısında yorgun.” B) “Şehir uyandı; sokaklar gerindi, pencereler esnedi.” C) “Kader, ince bir ip gibi boynuma dolandı.” D) “Ne sen kaldın içimde ne de o eski heves.”

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

A’da “gözler deniz” denilerek benzetme edatı kullanılmadan bir unsur diğerinin yerine geçirilmiştir; bu, açık istiaredir. B’de kişileştirme, C’de benzetme edatı/benzetme yönü belirgindir, D’de karşıtlık kurulmuştur.

  1. Çözüm: A’da “gözler deniz” denilerek benzetme edatı kullanılmadan bir unsur diğerinin yerine geçirilmiştir; bu, açık istiaredir. B’de kişileştirme, C’de benzetme edatı/benzetme yönü belirgindir, D’de karşıtlık kurulmuştur.

A’da “gözler deniz” denilerek benzetme edatı kullanılmadan bir unsur diğerinin yerine geçirilmiştir; bu, açık istiaredir. B’de kişileştirme, C’de benzetme edatı/benzetme yönü belirgindir, D’de karşıtlık kurulmuştur.

6. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “kinaye” vardır? A) “Kapıyı biraz aralık bırak; hava girsin.” B) “Bu sözün altından kalkacak adam değilsin.” C) “Ne kadar da ince düşüncelisin!” (Kişi kaba bir davranış yapmıştır.) D) “Yüreğim taş kesildi, kıpırdayamadım.”

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

C’de ifade görünüşte övgü gibi durur; asıl amaç, bağlama göre yergidir. Söz hem gerçek anlamı çağrıştırır hem de asıl kastedilen örtülü anlamı taşır; bu kinayedir.

  1. Çözüm: C’de ifade görünüşte övgü gibi durur; asıl amaç, bağlama göre yergidir. Söz hem gerçek anlamı çağrıştırır hem de asıl kastedilen örtülü anlamı taşır; bu kinayedir.

C’de ifade görünüşte övgü gibi durur; asıl amaç, bağlama göre yergidir. Söz hem gerçek anlamı çağrıştırır hem de asıl kastedilen örtülü anlamı taşır; bu kinayedir.

7. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki dizelerin hangisinde “tevriye” vardır? A) “Gül yüzlüm, gül devri geçti; kaldı içimde sızı.” B) “Sana ‘yâr’ dedim; meğer yâr, yarama tuzmuş.” C) “Bir ‘gül’ aldım; bahçem değil, gönlüm açıldı.” D) “Gün doğdu; umutlarım da doğdu yeniden.”

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

B’de “yâr” kelimesi hem “sevgili” hem de “yara” ile sesçe yakınlık kuran ikinci bir anlam alanını düşündürerek uzak anlamı da çağırır. Yakın anlamla uyum sürerken uzak anlam da kasıtlı biçimde sezdirildiği için tevriyedir.

  1. Çözüm: B’de “yâr” kelimesi hem “sevgili” hem de “yara” ile sesçe yakınlık kuran ikinci bir anlam alanını düşündürerek uzak anlamı da çağırır. Yakın anlamla uyum sürerken uzak anlam da kasıtlı biçimde sezdirildiği için tevriyedir.

B’de “yâr” kelimesi hem “sevgili” hem de “yara” ile sesçe yakınlık kuran ikinci bir anlam alanını düşündürerek uzak anlamı da çağırır. Yakın anlamla uyum sürerken uzak anlam da kasıtlı biçimde sezdirildiği için tevriyedir.

8. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “tariz” (iğneleme) vardır? A) “Bu kadar çalışkan olmasan da olur; zaten hiç durmuyorsun.” B) “Sınavda birinci oldun, tebrik ederim.” C) “Ne güzel söz verdin; yine tam vaktinde unuttun.” D) “Yollar uzundu, ben de yoruldum.”

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

C’de görünüşte övgü (“ne güzel”) vardır; ancak devamındaki ifade ile asıl amaç alaycı bir eleştiridir. Bu, söylenenin tersini kastetmeye dayalı tarizdir.

  1. Çözüm: C’de görünüşte övgü (“ne güzel”) vardır; ancak devamındaki ifade ile asıl amaç alaycı bir eleştiridir. Bu, söylenenin tersini kastetmeye dayalı tarizdir.

C’de görünüşte övgü (“ne güzel”) vardır; ancak devamındaki ifade ile asıl amaç alaycı bir eleştiridir. Bu, söylenenin tersini kastetmeye dayalı tarizdir.

9. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki dizelerin hangisinde “hüsn-i talil” vardır? A) “Rüzgâr esti, yapraklar savruldu.” B) “Güneş bugün erken battı; seni benden kıskandı.” C) “Sokak lambası titredi; elektrikler gidiyordu.” D) “Kalem kırıldı; demek ki çok bastırmışım.”

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

B’de güneşin erken batmasına gerçek neden yerine hayalî ve güzel bir gerekçe (“kıskandı”) yüklenmiştir. Gerçek sebebi bırakıp sanatlı bir sebep uydurmak hüsn-i talildir.

  1. Çözüm: B’de güneşin erken batmasına gerçek neden yerine hayalî ve güzel bir gerekçe (“kıskandı”) yüklenmiştir. Gerçek sebebi bırakıp sanatlı bir sebep uydurmak hüsn-i talildir.

B’de güneşin erken batmasına gerçek neden yerine hayalî ve güzel bir gerekçe (“kıskandı”) yüklenmiştir. Gerçek sebebi bırakıp sanatlı bir sebep uydurmak hüsn-i talildir.

10. SoruÇoktan Seçmeli

“Bütün sınıf bugün çok heyecanlıydı.” cümlesinde hangi edebi sanat vardır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

“Sınıf” sözcüğü öğrencileri karşılayacak biçimde kullanılmıştır. Parça, yer veya ilgili unsurla başka bir varlığı karşılama mecazımürseldir.

  1. Çözüm: “Sınıf” sözcüğü öğrencileri karşılayacak biçimde kullanılmıştır. Parça, yer veya ilgili unsurla başka bir varlığı karşılama mecazımürseldir.

“Sınıf” sözcüğü öğrencileri karşılayacak biçimde kullanılmıştır. Parça, yer veya ilgili unsurla başka bir varlığı karşılama mecazımürseldir.

Edebi Sanatlar Sık Sorulan Sorular

Edebi sanatlar nasıl ayırt edilir?

Önce sözcüklerin gerçek anlamdan uzaklaşıp uzaklaşmadığına, ardından benzetme, kişileştirme, karşıtlık veya gönderme ilişkisinin bulunup bulunmadığına bakılır.

Teşbih ve istiare arasındaki temel fark nedir?

Teşbihte benzetme unsurları daha açık verilir; istiarede bu unsurlardan biri örtülü bırakılır.

Söz sanatını bulduktan sonra neye dikkat edilmeli?

Sanatın yalnızca adını değil, metne kattığı duygu, vurgu veya hayal etkisini de açıklamak gerekir.