LGS - Enerji Dönüşümleri ve Çevre Bilimi - Orta Test - Enerji Dönüşümleri ve Çevre Bilimi 10 - 1
Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi sera etkisinin artmasının olası sonuçlarından biri değildir?
A
Küresel ortalama sıcaklığın artması
B
Buzulların erimesi ve deniz seviyesinin yükselmesi
C
İklim olaylarının şiddet ve sıklığında artış
D
Ozon tabakasındaki deliğin doğrudan sera gazlarıyla oluşması
Çözüm
Sera etkisinin artması küresel ısınma ve iklim değişikliğini güçlendirir. Ozon tabakasındaki incelmenin temel nedeni ise CFC gibi ozon incelten maddelerdir, sera gazları doğrudan oluşturmaz.
2. soru
Çözümlü soru 2
Doğru cevap: B
Bir şehirde ulaşım kaynaklı CO2 salımını azaltmak için aşağıdaki uygulamalardan hangisi, enerji dönüşümleri açısından en doğrudan şekilde fosil yakıt tüketimini azaltır?
A
Trafik ışıklarının LED’e dönüştürülmesi
B
Toplu taşımanın elektrikli otobüslere geçirilmesi ve elektriğin yenilenebilir kaynaklardan sağlanması
C
Araçlarda daha yüksek oktanlı benzin kullanılması
D
Yollara ses bariyerleri yapılması
Çözüm
Elektrikli otobüsler, fosil yakıtın kimyasal enerjisini doğrudan araçta kullanmak yerine elektriğe dayanır. Elektrik yenilenebilirden gelirse fosil yakıt tüketimi ve CO2 salımı doğrudan azalır. Diğer seçenekler ulaşımın enerji kaynağını değiştirmez.
3. soru
Çözümlü soru 3
Doğru cevap: B
Bir bölgede sera etkisinin artmasıyla ortalama sıcaklık yükseliyor. Aşağıdaki sonuçlardan hangisi bu durumun enerji dönüşümleri ve çevre bilimi açısından en tutarlı zincirini verir?
A
Sıcaklık artışı → buharlaşma azalır → bulutlanma azalır → Güneş’ten gelen enerji azalır → sıcaklık düşer
B
Sıcaklık artışı → buharlaşma artar → atmosferde su buharı artar → sera etkisi artabilir → sıcaklık daha da artabilir
C
Sıcaklık artışı → bitkiler fotosentezi durdurur → oksijen artar → sera etkisi azalır → sıcaklık artar
D
Sıcaklık artışı → deniz seviyesi düşer → albedo azalır → yansıyan enerji artar → sıcaklık düşer
Çözüm
Sıcaklık artınca buharlaşma artar ve atmosferde su buharı (sera gazı) miktarı yükselir. Bu, yeryüzünden yayılan ısının daha fazla tutulmasına yol açabilir. Böylece pozitif geri besleme ile sıcaklık artışı güçlenebilir.
4. soru
Çözümlü soru 4
Doğru cevap: A
Bir termik santralde yakıtın kimyasal enerjisi sırasıyla ısı enerjisine, türbinde mekanik enerjiye ve jeneratörde elektrik enerjisine dönüşmektedir. Aşağıdaki uygulamalardan hangisi, enerji dönüşüm verimini artırmaya en doğrudan katkı sağlar?
A
Bacadan çıkan sıcak gazlarla besi suyu (kazan besleme suyu) ön ısıtması yapmak
B
Santral binasının aydınlatmasında LED kullanmak
C
Kömürü daha küçük taneli hâle getirip depolamak
D
Soğutma kulesinin yüksekliğini artırmak
Çözüm
Atık ısının geri kazanımı, aynı yakıtla daha fazla yararlı enerji elde edilmesini sağlar. Besi suyunu ön ısıtmak kazan için gereken ısıyı azaltır. Bu, çevrim verimini doğrudan yükseltir.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: A
Bir şehirde kış aylarında PM2.5 ve SO2 değerleri artmaktadır. Aşağıdaki önlemlerden hangisi, hem PM2.5’i hem de SO2’yi aynı anda azaltmada en etkilidir?
A
Evlerde düşük kaliteli kömür yerine doğal gaza geçilmesi
B
Araçlarda lastik basıncının düzenli kontrol edilmesi
C
Şehir içi yollarda hız sınırının düşürülmesi
D
Park ve yeşil alanların sulama sıklığının artırılması
Çözüm
PM2.5 büyük ölçüde yanma kaynaklı partiküllerden, SO2 ise kükürtlü yakıtların yanmasından oluşur. Doğal gazın kükürt içeriği çok düşüktür ve daha temiz yanar. Bu nedenle her ikisini birlikte belirgin azaltır.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: C
Aşağıdaki enerji kaynaklarından hangisi, elektrik üretimi sırasında doğrudan CO2 salımı yapmamasına rağmen, yaşam döngüsü boyunca (kurulum, yakıt/ham madde çıkarımı, bakım ve söküm dâhil) çevresel riskleri nedeniyle dikkatli atık yönetimi gerektirir?
A
Güneş enerjisi
B
Jeotermal enerji
C
Nükleer enerji
D
Rüzgâr enerjisi
Çözüm
Nükleer santraller işletme sırasında CO2 salımı yapmaz; ancak radyoaktif atık oluşur. Bu atıkların uzun süre güvenli depolanması gerekir. Bu durum yaşam döngüsü risklerini artırır.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: A
Bir evde aynı süre çalıştırılan iki cihazdan I'in gücü 1200 W, II'nin gücü 800 W'tır. Cihazların harcadığı elektrik enerjileri ve ısıya dönüşen enerji miktarları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
A
I daha fazla elektrik enerjisi harcar ve daha fazla ısı enerjisine dönüşüm olur.
B
II daha fazla elektrik enerjisi harcar çünkü daha verimlidir.
C
İkisi eşit elektrik enerjisi harcar; fark verimden kaynaklanır.
D
I daha az elektrik enerjisi harcar çünkü gücü daha büyüktür.
Çözüm
Aynı sürede harcanan enerji E = P·t olduğundan gücü büyük olan daha fazla enerji tüketir. Tüketilen enerji sonunda ortama ısı olarak yayılır; bu nedenle I'in ısıya dönüşen enerji miktarı da daha fazladır.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: A
Bir şehirde hava kirliliğini azaltmak için aşağıdaki uygulamalardan hangisi, enerji dönüşümleri açısından doğrudan fosil yakıt tüketimini azaltarak CO2 salımını en etkili biçimde düşürür?
A
Binalarda akkor ampul yerine LED kullanılması
B
Araçlarda egzoz filtresi kullanımının zorunlu hâle getirilmesi
C
Kömürle çalışan santrallerde bacaya kükürt tutucu takılması
D
Doğalgazlı kombilerin bakımının düzenli yapılması
Çözüm
LED, aynı aydınlatmayı daha az elektrik enerjisiyle sağlar; elektrik üretimi fosil yakıta bağlıysa yakıt tüketimi ve CO2 doğrudan azalır. Diğer seçenekler daha çok kirletici türünü azaltır veya verimi sınırlı artırır.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: B
Bir bölgede kışın evlerde kömür kullanımı artıyor. Aynı dönemde sıcaklık terselmesi (inversiyon) görüldüğünde aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi en olasıdır?
A
Kirleticilerin yükselerek dağılması ve hava kalitesinin hızla iyileşmesi
B
Kirleticilerin yere yakın tabakada birikmesi ve hava kirliliğinin artması
C
Ozon tabakasının kalınlaşması ve UV ışınlarının azalması
D
Fotosentezin artmasıyla karbondioksit oranının belirgin düşmesi
Çözüm
Sıcaklık terselmesinde sıcak hava üstte, soğuk hava altta kalır ve dikey hava hareketi zayıflar. Bu durum kirleticilerin yükselip dağılmasını engeller. Sonuçta kirleticiler yere yakın birikir.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: A
Aşağıdaki uygulamalardan hangisi, enerji dönüşümleri açısından hem enerji verimliliğini artırır hem de sera gazı salımını azaltmaya en doğrudan katkıyı sağlar?
A
Akkor ampul yerine LED ampul kullanmak
B
Evde pencereleri gün boyu açık tutmak
C
Kışın daha sıcak olsun diye kaloriferi en yüksek ayarda sürekli çalıştırmak
D
Araba ile kısa mesafelerde bile tek başına seyahat etmek
Çözüm
LED’ler aynı aydınlatma için daha az elektrik enerjisi harcar ve daha az ısı kaybı oluşturur. Daha az elektrik tüketimi, fosil yakıtla üretim yapılıyorsa daha az CO2 salımı demektir. Bu nedenle en doğrudan katkı LED kullanımındadır.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: C
Aşağıdaki enerji kaynaklarından hangisinin elektrik üretiminde kullanımı, birim enerji başına hem CO2 salımını hem de asit yağmurlarına neden olan SO2/NOx salımını en fazla artırma eğilimindedir?
A
Rüzgâr
B
Güneş
C
Kömür
D
Jeotermal
Çözüm
Kömürün yanması yüksek miktarda CO2 üretir. Ayrıca kükürt ve azot oksitler (SO2/NOx) asit yağmurlarının temel nedenlerindendir. Rüzgâr ve güneşte yanma olmadığı için bu salımlar çok düşüktür.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: B
Bir evde aynı miktar suyu ısıtmak için iki farklı yöntem kullanılıyor: I) Elektrikli ısıtıcı (rezistans), II) Doğalgazlı kombi. Elektrik, kömürle çalışan termik santralden sağlanıyorsa, aşağıdakilerden hangisi toplam enerji dönüşümleri ve kayıplar dikkate alındığında en doğru çıkarımdır?
A
I her zaman daha verimlidir çünkü elektrik enerjisi ısıya %100 dönüşür.
B
II genellikle daha verimlidir çünkü termik santral ve iletim kayıpları devre dışı kalır.
C
I ve II kesinlikle eşit verimlidir çünkü ikisi de ısı enerjisi üretir.
D
I daha az çevre kirliliği yapar çünkü evde yanma gerçekleşmez.
Çözüm
Rezistans ısıtıcı evde verimli olsa da elektriğin termik santralde üretilmesi ve iletimde kayıplar toplam verimi düşürür. Doğalgazın evde doğrudan ısıya çevrilmesi genellikle daha az dönüşüm basamağı içerir.
Blog
Enerji Dönüşümleri ve Çevre Bilimi için blog rehberleri
