LGS - DNA ve Genetik Kod - Orta Test - DNA ve Genetik Kod 1 - 4
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi mutasyon ile modifikasyon arasındaki farkı doğru açıklar?
A
Mutasyon çevresel etkenlerle oluşur ve kalıtsal değildir; modifikasyon kalıtsaldır.
B
Mutasyon DNA’daki değişimdir ve kalıtsal olabilir; modifikasyon çevre etkisiyle oluşur ve DNA dizilimini değiştirmez.
C
Mutasyon sadece kas hücrelerinde görülür; modifikasyon sadece sinir hücrelerinde görülür.
D
Mutasyon her zaman yararlıdır; modifikasyon her zaman zararlıdır.
Çözüm
Mutasyon DNA’nın yapısında veya diziliminde değişimdir ve üreme hücrelerinde olursa kalıtsal olabilir. Modifikasyon ise çevre etkisiyle oluşur, DNA dizilimini değiştirmez ve kalıtsal değildir.
2. soru
LGS - DNA ve Genetik Kod - Orta Test - DNA ve Genetik Kod 2 - 3
Doğru cevap: A
Bir DNA dizisinde bir nükleotidin silinmesi (delesyon) aşağıdakilerden hangisine en çok neden olabilir?
A
Protein sentezinde amino asit diziliminin değişmesine
B
Hücrenin her zaman daha hızlı bölünmesine
C
DNA’nın fosfat sayısının artmasına
D
Her durumda canlının kesin olarak ölmesine
Çözüm
Nükleotid silinmesi genetik bilgiyi değiştirerek protein sentezinde amino asit dizilimini etkileyebilir. Bu durum üretilen proteinin yapısını ve görevini değiştirebilir. Sonuç her zaman ölüm olmak zorunda değildir.
3. soru
LGS - DNA ve Genetik Kod - Orta Test - DNA ve Genetik Kod 7 - 5
Doğru cevap: A
Aşağıdaki olaylardan hangisi hücrede kalıtsal bilginin aktarımı sırasında gerçekleşir?
A
DNA’nın kendini eşlemesi
B
Ribozomun çekirdekte oluşması
C
Hücre zarının seçici geçirgenliğini kaybetmesi
D
Mitokondrinin kloroplasta dönüşmesi
Çözüm
Kalıtsal bilginin yeni hücrelere aktarılabilmesi için DNA’nın kendini eşlemesi gerekir. Bu olay hücre bölünmesi öncesinde gerçekleşir. Diğer seçenekler kalıtsal bilginin kopyalanmasıyla ilgili değildir.
4. soru
LGS - DNA ve Genetik Kod - Orta Test - DNA ve Genetik Kod 7 - 6
Doğru cevap: B
Bir canlıda göz rengi ile ilgili genin farklı hâllerine (örneğin kahverengi, mavi) ne ad verilir?
A
Kromozom
B
Alel
C
Nükleotid
D
Hücre
Çözüm
Bir karakteri belirleyen genin farklı çeşitlerine alel denir. Örneğin göz rengi geninin kahverengi ve mavi gibi farklı hâlleri aleldir. Kromozom ve nükleotid daha farklı yapıları ifade eder.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: B
Bir hücrede DNA kendini eşlerken bir bölgede yanlışlıkla A yerine G nükleotiti bağlanmıştır. Bu hata onarılmadan kalır ve hücre bölünürse aşağıdakilerden hangisi kesin olarak gerçekleşir?
A
Oluşan iki DNA’nın da nükleotit sayısı azalır.
B
Bir sonraki eşlenmede hatalı bölgede kalıcı bir baz değişimi (mutasyon) oluşabilir.
C
Protein sentezi her zaman tamamen durur.
D
Hata sadece RNA’da görülür, DNA etkilenmez.
Çözüm
Eşlenme hatası onarılmazsa sonraki eşlenmelerde baz eşleşmeleri değişerek kalıcı baz değişimine dönüşebilir. Bu durum mutasyon oluşturabilir. Nükleotit sayısının azalması veya protein sentezinin tamamen durması kesin değildir.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: A
Bir DNA molekülünde A=240, T=240, G=160, C=160 nükleotit bulunduğu belirlenmiştir. Bu DNA’nın toplam nükleotit sayısı ve hidrojen bağı sayısı sırasıyla hangisidir? (A–T: 2, G–C: 3 hidrojen bağı)
A
800 nükleotit, 1120 hidrojen bağı
B
400 nükleotit, 560 hidrojen bağı
C
800 nükleotit, 560 hidrojen bağı
D
400 nükleotit, 1120 hidrojen bağı
Çözüm
Toplam nükleotit sayısı 240+240+160+160=800’dür. A–T çifti 240 adet → 240×2=480, G–C çifti 160 adet → 160×3=480; toplam 960 olmalı gibi görünse de çift sayıları A ve T’nin her biri 240 olduğundan 240 A–T çifti, G ve C’nin her biri 160 olduğundan 160 G–C çifti vardır: 480+480=960.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: A
Bir hücrede DNA’nın iki zincirindeki baz sayıları şöyledir: Toplam A=120, T=120, G=80, C=80. Bu DNA’nın toplam nükleotit sayısı ve hidrojen bağı sayısı aşağıdakilerden hangisidir?
A
400 nükleotit, 560 H bağı
B
200 nükleotit, 280 H bağı
C
400 nükleotit, 480 H bağı
D
200 nükleotit, 560 H bağı
Çözüm
Toplam nükleotit sayısı A+T+G+C=120+120+80+80=400’dür. A-T eşleşmeleri 120 çift olup 120×2=240, G-C eşleşmeleri 80 çift olup 80×3=240 H bağı kurar. Toplam hidrojen bağı 240+240=480 değil, dikkat: verilen sayılar iki zincirin toplamıdır; A-T çifti sayısı 120, G-C çifti sayısı 80 olduğundan H bağı 240+240=480 olur.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: A
Aşağıdaki değişimlerden hangisi, DNA’nın nükleotid dizilimini değiştirmeden kalıtsal bilginin okunma şeklini (protein sentezini) doğrudan etkileyebilir?
A
DNA’daki bir genin kromozom üzerindeki yerinin değişmesi
B
DNA’nın eşlenme hızının artması
C
DNA’nın kendini onarması
D
Bir nükleotidin başka bir nükleotid ile yer değiştirmesi
Çözüm
Genin kromozom üzerindeki yerinin değişmesi (kromozomal yeniden düzenlenme) dizilim değişmeden genin ifade edilmesini etkileyebilir. Eşlenme hızı ve onarım dizilimi değiştirmez. Nükleotid değişimi ise dizilimi değiştirir.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: C
Bir hücrede DNA eşlenmesi sırasında, şeker-fosfat omurgası oluşmuş fakat yeni zincirde bazı nükleotitlerin eşleri yanlış bağlanmıştır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
Eşlenmenin yarı korunumlu gerçekleşmesi
B
Nükleotitler arasında zayıf hidrojen bağlarının bulunması
C
Organik bazlar arasındaki tamamlayıcı eşleşme kuralının bozulması
D
DNA’nın çift sarmal yapıda olması
Çözüm
Doğru eşlenme A–T ve G–C tamamlayıcılığına bağlıdır. Yanlış eşleşme, bu kuralın uygulanmaması/bozulmasıyla ortaya çıkar. Diğer seçenekler eşlenmenin genel özellikleridir, hatanın doğrudan nedeni değildir.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: B
Bir DNA parçasında Adenin sayısı 150 iken, bir mutasyon sonucu Adenin sayısı 149’a düşüyor ve toplam nükleotit sayısı değişmiyor. Bu mutasyonun ardından aşağıdakilerden hangisi kesin olarak doğrudur?
A
Timin sayısı 1 artar.
B
Timin sayısı 1 azalır.
C
Guanin sayısı 1 azalır.
D
Sitozin sayısı 1 artar.
Çözüm
Çift sarmalda A=T olduğundan A sayısı 1 azalırsa T sayısı da 1 azalır. Toplam nükleotit sabit kaldığı için azalan 2 nükleotitin yerine başka bazlardan 2 nükleotit gelmiş olmalıdır. G ve C’nin nasıl değiştiği kesin değildir.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: C
Bir hücrede DNA’daki bir genin bir kısmında nükleotit dizisi 5'–A T G | C A A | T T C | G G A–3' şeklinde üçlü gruplar halinde okunmaktadır. İkinci üçlü gruptaki (CAA) ortadaki A nükleotidinin T’ye dönüşmesi sonucu oluşacak etki için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
A
Protein sentezlenemez.
B
En az bir amino asit kesinlikle değişir.
C
DNA’daki bir nükleotit değişmiştir ve bu bir mutasyondur.
D
Kromozom sayısı değişir.
Çözüm
A’nın T’ye dönüşmesi DNA’da baz değişimi (nokta mutasyonu)dır. Bunun amino asidi değiştirip değiştirmemesi genetik koda bağlıdır, kesin değildir. Kromozom sayısı bu olayla değişmez.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: A
Bir hücrede DNA’nın bir bölümündeki nükleotit dizilimi: 3'–T A C G G A T C C–5' şeklindedir. Bu dizilime tamamlayıcı olarak sentezlenecek mRNA dizilimi aşağıdakilerden hangisidir? (mRNA 5'→3' yönünde yazılacaktır.)
A
5'–A U G C C U A G G–3'
B
5'–A T G C C T A G G–3'
C
5'–U A C G G A U C C–3'
D
5'–G G A U C C G U A–3'
Çözüm
mRNA, DNA kalıp zincirine tamamlayıcıdır ve T yerine U bulunur. 3'–T A C G G A T C C–5' dizisine karşılık mRNA 5'–A U G C C U A G G–3' olur. Yön (5'→3') ters çevrilmeden yazılmalıdır.
